Το πολιτικό υπόβαθρο της συνταγματικής αναθεώρησης (Μέρος Β΄: Ποιοί και γιατί δεν την θέλουν)

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Όπως ανέφερα με σχετικώς λεπτομερή τρόπο στο προηγούμενο Α΄ μέρος της παρούσας ανάλυσης, η Ελλάδα χρειάζεται τη συνταγματική αναθεώρηση, ως το υπαρξιακό αυτο-προσδιοριστικό οξυγόνο της πορείας της στον 21ο αιώνα, με τη συμπλήρωση 200 ετών από την κήρυξη της εθνικοαπελευθερωτικής επανάστασης που οδήγησε στη συγκρότηση της σύγχρονης Ελλάδας.

Τί θα μπορούσε να αποτρέψει αυτήν την αδήριτη ανάγκη; Ποιά πολιτική εξήγηση θα μπορούσε να τεκμηριώνει ισχυρά τη δραπέτευση απ’ αυτήν την ιστορική υποχρέωση του πολιτικού μας συστήματος απέναντι στην ιστορία, τη χώρα και τους πολίτες της; Και τέτοια τεκμηρίωση -ακόμη κι αν δεχόταν κανένας ότι αρθρώθηκε κάποια πειστική εξήγηση για την «κοπάνα» κάποιου κόμματος ή κάποιων προσώπων- θα μπορούσε να καταλήγει αύθις και άνευ άλλων στο πρακτικό αποτέλεσμα εγκατάλειψης της υποχρέωσης αυτής; Ή, μήπως, τεκμαίρεται αυτονοήτως ότι οι τρέχουσες διακομματικές διενέξεις, όσο σοβαρές κι αν είναι, οφείλουν να υποχωρούν μπροστά στην ανάγκη αναζήτησης εκείνων που ενώνουν τους Έλληνες τον νέο αιώνα, σε αντίστιξη με όσα τους χωρίζουν;

Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν δραματικό χαρακτήρα, δεδομένου ότι εάν η παρούσα Βουλή δεν ασκήσει το συνταγματικά επιβαλλόμενο δικαίωμά της να ανακηρύξει την επόμενη εθνική αντιπροσωπεία ως αναθεωρητική Βουλή, εξοπλίζοντάς την με το περιεχόμενο και τις βασικές κατευθύνσεις των αναθεωρητέων διατάξεων του Συντάγματός μας, η υποχρέωση αυτή, θα αναβληθεί υποχρεωτικά για μετά τις μεθεπόμενες εκλογές. Δηλαδή, με κανονικούς χρόνους κίνησης των κοινοβουλευτικών περιόδων, θα πραγματοποιηθεί κατά το 2026 και το νέο Σύνταγμα θα τεθεί σε ισχύ κοντά στο 2030.

Ποιό κόμμα και ποιά πολιτική προσωπικότητα θα δικαιούνταν να αναβάλλουν την απολύτως αναγκαία -πραγματική και συμβολική- θεσμική και δημοκρατική «επανίδρυση» της Ελλάδας; Ποιό εσωτερικό και ψυχικό υπόβαθρο, συλλογικά εκπορευόμενο στο πλαίσιο μιας παραταξιακής σκοπιμότητας, ή εξατομικευμένα, θα στήριζαν την έκθεση όσων αρνούνται τη συνταγματική αναθεώρηση σε τέτοιο εθνικό όνειδος;

Επειδή ο δημόσιος βίος μας κινείται επί γνωστών κομμάτων και γνωστών ατόμων, δεν θα είχε νόημα εδώ να αραδιάσω ονόματα παρατάξεων και πολιτικών προσώπων. Γνωριζόμαστε μεταξύ μας!

Θα μείνω λοιπόν στην επιχειρηματολογία των επίδοξων «φονέων» της συνταγματικής αναθεώρησης.

Τί λένε; Ότι με τη σημερινή κυβέρνηση δεν υπάρχει το κατάλληλο πολιτικό περιβάλλον για το εθνικό εγχείρημα. Και ποιός απεφάνθη επ’ αυτού; Μα, φυσικά, οι ίδιοι οι επίδοξοι «φονείς» της αναθεώρησης, που όπως φαίνεται αντιλαμβάνονται τη χώρα, τους πολίτες και τον ίδιο τον εαυτό τους, μόνον ως υπηρέτες των δικών τους αντιλήψεων για τη δημόσια ζωή μας.

Φυσικά, καλό είναι οι πολιτικοί λειτουργοί να πασχίζουν με όλα τα μέσα που διαθέτουν για την ποιότητα της δημοκρατίας και των θεσμών. Κάτι τέτοιο είναι προς έπαινο. Αλίμονο, όμως, αν αυτή η μέριμνά τους για την ποιότητα της Πολιτικής, αγαθώς νοουμένης, δεν έρχεται ως απόρροια προσεγγίσεων της συλλογικής θέασης των πραγμάτων, όπως επιβάλλει η Δημοκρατία, αλλά ως αποτέλεσμα της εξατομικευμένης βεβαιότητας του «εγώ έχω δίκιο»! Τέτοια πολιτικώς τερατικά υποκατάστατα στον πυρήνα των αντιλήψεων για τη δομή, τις διεργασίες και τις διαδικασίες λήψης των πολιτικών αποφάσεων, οδηγεί μετά βεβαιότητας στις πρακτικές των πραξικοπημάτων και των εκτροπών. Έτσι δείχνει η ιστορία -και η ελληνική!

Η απαίτηση, χωρίς το παραμικρό ίχνος άλλης θεσμικής συνθήκης, να αυτοεξαιρεθεί μια εκλεγμένη δημοκρατικά κυβέρνηση από την υποχρέωση και την ευθύνη της να ασκήσει διακυβέρνηση και -εφ’ όσον προκύψει, όπως επί του προκειμένου- να ενεργοποιήσει  διατάξεις σχετικές με τη συνταγματική οργάνωση της χώρας, είναι προϊόν νοοτροπίας πραξικοπηματιών. Αν οι διακινητές αυτών των αντιλήψεων διέθεταν σήμερα τα μέσα, τεχνικά και πολιτικά, να αποπειραθούν την εκτροπή, από τα λεγόμενά τους αναδύεται η πιστοποίηση ότι δεν θα δίσταζαν ούτε λεπτό!

Τα πράγματα αυτά προσλαμβάνουν και έναν ακόμη πολύ πιο επικίνδυνο χαρακτήρα, όταν τέτοιες αντιλήψεις για τον δημόσιο βίο μας φύονται και στην αξιωματική αντιπολίτευση, δηλαδή την επόμενη ενδεχομένως κυβέρνηση της Ελλάδας. Αν τέτοια στάση επιλέγει η αξιωματική αντιπολίτευση από τα έδρανα του πολιτικού και κοινοβουλευτικού ρόλου όπου την έταξαν οι πολίτες διά της ψήφου τους, τί θα έκανα εάν τυχόν εκλέγονταν να κυβερνήσουν τη χώρα μας; Θα απαιτούσαν και θα επέβαλαν -αφού θα το εδύναντο- από την αντιπολίτευση να μην ασκήσει τον και πάλι εκ του Συντάγματος κατοχυρωμένο θεσμικό ρόλο της; Κι ακόμη χειρότερα, ακόμη και αν εκλέγονταν και αν κυβερνούσαν τη χώρα με τέτοιο τρόπο και στη συνέχεια έχαναν τις εκλογές και έφτανε η ώρα να παραδώσουν την κυβέρνηση στον νικητή εκείνων των οψέποτε εκλογών, πόσο θα απείχε η πρόθεσή τους από το να προσφύγουν σε αντιδημοκρατική εκτροπή για να μείνουν στην εξουσία, ξανά επειδή εκείνοι «έχουν δίκιο»;

Ποιές εγγυήσεις περί του αντιθέτου προσφέρονται; Φοβάμαι πως πολύ λίγες, ιδίως αν αναλογιστεί κανένας την επίσημη δημόσια λεκτική αυτών των προσώπων και των πολιτικών φορέων σχετικά με τον λαϊκισμό. Που δεν εξαντλείται στην ενάσκηση πολιτικής κριτικής -όπως θα είχαν κάθε δικαίωμα και θα όφειλαν, άλλωστε, εκ της θέσεώς τους,  να κάνουν- αλλά αγγίζει και την προτροπή σε καθαρά αντιθεσμικές κινήσεις. Για παράδειγμα, η περίπτωση του δημοψηφίσματος, όπου οι διακινητές αυτών των απόψεων αποδείχτηκαν ανίκανοι να προστρέξουν στις θεμελιώδεις για τους δημοκρατικούς κανόνες πολιτικές διαδικασίες. Πώς το έκαναν αυτό; Μα, αρνούμενοι να αποδεχτούν και να εφαρμόσουν τον βασικό δημοκρατικό κανόνα, που λέει ότι οι πολίτες με την ψήφο τους, νομιμοποιούν ακόμη και λανθασμένες επιλογές από μέρους τους. Τις επιλογές αυτές, ακόμη και τις λανθασμένες, υποχρεούνται να υπηρετήσουν και να εφαρμόσουν οι πολιτικοί λειτουργοί. Έτσι είναι η Δημοκρατία! Υπάρχει έστω και ένας ανάμεσά μας, ο οποίος αμφιβάλλει ότι η έκφραση οποιασδήποτε λαϊκής βούλησης και με οποιονδήποτε δημοκρατικό τρόπο διατυπωμένης, θα παραβιαζόταν βάναυσα -αν και απολύτως νόμιμη δημοκρατικά- από μεριάς παρατάξεων ή προσώπων που είναι φορείς αντιλήψεων σαν αυτές που αρνούνται σήμερα τη συνταγματική αναθεώρηση, αν εκείνοι διαφωνούσαν με τις λαϊκές αποφάσεις; (Και είναι κωμωδία -αν δεν ήταν δράμα- να εγκαλούν οι φορείς τέτοιων αντιδημοκρατικών πρακτικών τη σημερινή κυβέρνηση ως ανακόλουθη, επειδή έπραξε, …αντίθετα με την έκβαση του δημοψηφίσματος!)

Και τέλος, πού τελειώνει αυτός κατήφορος αυτών των προσώπων και των παρατάξεων; Αν η κυβέρνηση ασκήσει το απολύτως νόμιμο δικαίωμά της να εξαντλήσει την τετραετία, η χώρα θα πρέπει έως τότε να μένει «ακίνητη», υπό την ιδιότυπη και απολύτως πραξικοπηματικής νοοτροπίας τέτοια στάση, σε βάρος θεμελιωδών και κρισιμότατων ζητημάτων που ορίζουν το ελληνικό σήμερα, περιμένοντας να πει το «ναι» η αντιπολίτευση που πιστεύει ότι «έχει δίκιο»; Και είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό ότι η ίδια στάση τηρήθηκε -ένα παράδειγμα μόνον από τα, δυστυχώς, πολλά-  και στην άρνηση της αξιωματικής αντιπολίτευσης να ασκήσει τα κατά ρητή συνταγματική υποχρέωσή της καθήκοντά της στη συγκρότηση του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, ώστε η Ελλάδα να βγει από το τεράστιο για τη χώρα θεσμικό όνειδος της παράνομης ιδιωτικής τηλεόρασης.

Ήταν τα ίδια πρόσωπα και οι ίδιες παρατάξεις! Τότε και τώρα! Επισφραγίζοντας ότι μόνο με πραξικοπηματικού τύπου πρακτικές αντιλαμβάνονται ότι θα επιβάλλουν τις απόψεις τους, απέχοντας πλήρως από τη βάσανο του οργανωμένου δημόσιου διαλόγου που θα τούς εξανάγκαζε να πείσουν τους πολίτες ότι έχουν δίκιο, όπως γίνεται στις Δημοκρατίες. Και όχι απλά επειδή εκείνοι εξ ιδίων αποφαίνονται και πιστεύουν ότι «έχουν δίκιο» και το δικό τους δίκιο είναι εφαρμοστέο, το υλοποιούν, παρέλκοντας το εάν φέρουν την ελάχιστη έστω δημοκρατική νομιμοποίηση προς τούτο. Και αφήνοντας μόνο στις δημοσκοπήσεις και τα φιλικά κανάλια να παράγουν το “πλάσμα” δημοκρατικής νομιμοποίησης των όποιων απόψεών τους. Τόση αλαζονεία, μόνο με δημοσκοπήσεις; Κι αν τυχόν εκλεγούν με πόση αλαζονεία θα κυβερνήσουν;

Όμως, θα μπορούσε να υπάρχει κάποιος εκ πρώτης όψεως αφανής συνεκτικός ιστός πολιτικών κινήτρων πίσω απ’ αυτές τις αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις;

Το ερώτημα αυτό θα προσπαθήσω να απαντήσω στο επόμενο Γ΄ Μέρος της παρούσας ανάλυσης…

(Οι παρούσες αναλύσεις δημοσιεύονται και στο blog του γράφοντος  www.molyvi.com)