+Plus

Ελλάδα, οικονομία και προπαγάνδα – Η παγίδα της εκούσιας τύφλωσης στην ελληνική οικονομία

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Δόθηκε προχθές στη δημοσιότητα η ετήσια έκθεση της ΕΚΤ για την ευρωπαϊκή οικονομία. Η (αναμενόμενη) έκθεση ήρθε ακριβώς την ώρα που κορυφώνονται οι διεργασίες στο τρίγωνο Αθήνα-Ε.Ε.-ΔΝΤ για την προετοιμασία εξόδου της Ελλάδας από τη μνημονιακή εποχή, με το ελληνικό αναπτυξιακό σχέδιο της περιόδου μετά την επιτήρηση να συζητείται αυτές τις μέρες στα ευρωπαϊκά όργανα σε συσχέτιση με τις προτάσεις απομείωσης του ελληνικού χρέους, ενώ στις 20-22 Απριλίου πολλά θα κριθούν για τη χώρα μας στην εαρινή σύνοδο του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον.

Σε τέτοιο περιβάλλον, λοιπόν, ξεχύθηκαν οι έγκυρες ελληνικές οικονομικές ειδήσεις για να θρηνήσουν! Τί ότι είμαστε οι τελευταίοι σε ανάπτυξη την ευρωζώνη, τί ότι είμαστε ουραγοί στην ιδιωτική κατανάλωση, τί ότι έχουμε χαμηλό κατά κεφαλήν εισόδημα διάβασα!… Και πολλά άλλα! Κλάμα και οδυρμός για την οικονομία μας. Και φυσικά όλ’ αυτά, υπό τον υπαινιγμό περί του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. ως στοιχείου εκείνου που εξηγεί γιατί τόσο κακά νέα για την οικονομία μας. Ένα κλίμα φυσική συνέχεια και συνέπεια της υπαινικτικής -και τουλάχιστον γεμάτης αήθεια- ευχής «Καλή Ανάσταση», που εντέχνως διοχέτευσαν «στην αγορά» οι νεοδημοκράτες και οι εναπομένοντες πασοκτζήδες συνοδοιπόροι τους κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδα, για να εμπνεύσουν τους βασανισμένους Έλληνες στον ιερό σκοπό «να φύγει ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α.».

(Για την ιστορία να λεχθεί ότι την ίδια «συνθηματολογική» αήθεια διέπραξε και πάλι η -τότε, ξανά μητσοτακική- Νέα Δημοκρατία και τη Μεγάλη Εβδομάδα του 1989, όταν με τις κατηγορίες για τη σκευωρία που έχτιζε κατά του ιδρυτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ., ετοιμαζόταν για τις εκλογές του 1989! Ανά τας οδούς και τας ρύμας της Ελλάδας εκείνη τη χρονιά άκουγε κανένας τους δεξιούς συμπολίτες μας κλείνοντας συνωμοτικά το μάτι μεταξύ τους -σε μια βλακώδη απόπειρα να μιμηθούν τα προσυνεννοημένα σήματα συνεννόησης των αντιστασιακών επί χούντας- να εύχονται τη διευρυμένης σημασίας Ανάσταση του Θεανθρώπου, εν είδει του απολύτως γελοίου παραλληλισμού απελευθέρωσης των Ελλήνων από τα δήθεν δεινά που είχε επισωρεύσει σε βάρος τους το ΠΑ.ΣΟ.Κ.. Τελικά, με ό,τι ήθος μεγάλωσε και μαθαίνει κανένας πορεύεται σε τούτον τον κόσμο…)

Κανένας απ’ όσους συναδέλφους μου της οικονομικής ειδησεογραφίας που ακολούθησαν αυτό το μοιρολόι για την ελληνική οικονομία, δεν αποπειράθηκε πληρέστερη παρουσίαση. Επείσθησαν φαίνεται από την απαισιοδοξία που απαντάται ενδημικώς στο περιβάλλον του σημερινού αρχηγού της Ν.Δ., Κυριάκου Μητσοτάκη, για την επικείμενη καταστροφή της ελληνικής οικονομίας. Κανένας εκ των ίδιων αυτών συναδέλφων μου δεν πρόσεξε, παρ’ ό,τι όλοι τους διατηρούν άμεση και σταθερή  επαφή ενημέρωσης με τη διεθνή οικονομική ειδησεογραφία, ότι πρόκειται για κλίμα σχετικά με την ελληνική οικονομία, που διεθνώς αντίκειται διαρρήδην του κλίματος στο περιβάλλον του σημερινού Μητσοτάκη. Κανένας, επίσης, δεν φαίνεται να συνεκτίμησε την αποδεδειγμένη αναξιοπιστία του οικονομικού επιτελείου της Ν.Δ., η οποία μετά από δεκάδες επαναλαμβανόμενες και αλλεπαλλήλως διατυπωμένες  προβλέψεις επί διόμισυ συναπτά χρόνια τώρα ότι «την επόμενη περίοδο πέφτουμε στα βράχια», έχει καταστεί ανέκδοτο. Κανένας δεν έλαβε υπόψη του ότι η παράταξη της οποίας ο αρχηγός διακήρυττε ότι υπογράψαμε το 4ο μνημόνιο εδώ και ένα έτος, ενώ σήμερα βασιμότατα προεξοφλείται πανταχόθεν η ολοκλήρωση του 3ου χωρίς προοπτική κάποιας ανάλογης συνέχειας, προφανώς δεν μπορεί -και είναι άδικο και για την ίδια τη χώρα και τους πολίτες της, που καταταλαιπωρήθηκαν επί μία 8ετία- να επικαθορίζει το κλίμα στην οικονομία, μόνο και μόνο επειδή τα φιλικά της μέσα ενημέρωσης κάνουν πιο πολύ «θόρυβο αναλήθειας».

Διότι είδηση στην έκθεση της ΕΚΤ δεν είναι η χαμηλή ανάπτυξη της Ελλάδας, όταν στην ίδια έκθεση -για παράδειγμα- αναφέρεται ότι τo κόστος δανεισμού στην Ελλάδα διαμορφώνεται στα υψηλότερα επίπεδα σε ολόκληρη την ευρωζώνη, με μέσο κόστος 4,51% έναντι μέσου ευρωπαϊκού όρου 1,76% το χρόνο. Ούτε ότι το μέσο επιτόκιο των στεγαστικών δανείων ελληνικών νοικοκυριών ανήλθε σε 2,78% έναντι 1,86% στην ευρωζώνη. Ούτε ότι τα δάνεια προς τις επιχειρήσεις μειώθηκαν πέρυσι στην Ελλάδα κατά 0,1% έναντι αύξησης 3,1% στην ευρωζώνη, με μεγαλύτερη τη μείωση των δανείων προς τα νοικοκυριά, που ανήλθε στο 1,9%, έναντι αύξησης 2,9% στην ευρωζώνη.

Ποιά ανάπτυξη, όταν οι ελληνικές τράπεζες ταμπουρωμένες πίσω από τον Γιάννη Στουρνάρα, αντί να στηρίξουν την ελληνική οικονομία και μετά τις πολλοστές διασώσεις τους, δαπάνη όλων των Ελλήνων, και σήμερα καινούρια διάσωση διαπραγματεύονται ξανά με το κόστος να ζητούν να το καταβάλλουμε όλοι οι Έλληνες; Ποιά ανάπτυξη υπό σύγκριση, όταν οι άλλες χώρες της ευρωζώνης έχουν πρόσβαση  στο πρόγραμμα ρευστότητας της ΕΚΤ και η Ελλάδα όχι; (Μα, καλά, θα πουν κάποιοι, τα capital controls και η απουσία της χώρας μας από το πρόγραμμα ρευστότητας της ΕΚΤ, είναι έργο της κυβέρνησης ΣΥ.ΡΙΖ.Α.. Ναι, επί ΣΥ.ΡΙΖ.Α. έγιναν αυτά, …αλλά ποιανού «έργο» είναι, ας περιμένουμε λιγάκι να δούμε πως θα γραφτεί η ιστορία! Διότι δεν υπάρχει ούτε και ένας έστω Έλληνας με στοιχειώδες κίνητρο εξατομικευμένης ανάγκης επιζήτησης της αλήθειας, που να μην αντιλαμβάνεται πόσο μικρή τεχνοκρατική θεμελίωση είχε η απόφαση επιβολής των capital controls από την ΕΚΤ λίγες μέρες πριν το δημοψήφισμα του 2015, και πόσο περίσσευμα πολιτικής τεκμηρίωσης είχε η ίδια απόφαση σε μια ευρωζώνη που αλώνιζε τότε ο Σόιμπλε, σε μια στάση διαχείρισης της κρίσης στην Ε.Ε., που σήμερα γενικώς χαρακτηρίζεται ως εσφαλμένη).

Συγκρίνανε δηλαδή ανόμοια πράγματα οι θριαμβο-θρηνούντες συνάδελφοί μου του οικονομικού ρεπορτάζ για τη δήθεν καταστροφή που έφερε ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α., για να τεκμηριώσουν τον αναξιόπιστο κλαυσίγελό τους. Αλήθεια, κανένας τους δεν αναρωτήθηκε ποιές θα ήταν οι επιδόσεις; στην οικονομία της άλλης ευρωζώνης, με ανάλογα με τα ελληνικά επιτόκια δανεισμού; Δεν ξέρουν, δεν βλέπουν ή δεν καταλαβαίνουν; Ή απλά προσχωρούν στην εξ αρχής σχετική αλήθεια των αριθμών, για να υποστηρίξουν το ψεύδος μιας αποτυχημένης αντιπολίτευσης, που το μόνο που την απασχολεί με μεγάλο θράσος είναι ξανάρθει στη εξουσία, αν και εκείνη ήταν που προσυπέγραψε φαρδιά-πλατιά τον εκτροχιασμό του 1ου μνημονίου, και το 2ο μνημόνιο, ενώ προανήγγειλε την παράτασή του με ένα ακόμη μνημόνιο της προληπτικής πιστοληπτικής γραμμής, κατηγορίας ECCL; Κι ας καμώνεται σήμερα η ίδια παράταξη ότι δεν έχει γνώση του εγκλήματος και για όλα φταίει ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α..   Κι όλ’ αυτά, απλά για να γίνει ο Σαμαράς πρωθυπουργός (και μάλιστα με διπλές αχρείαστες εκλογές)! Κι ας επιμένει η ίδια η Ν.Δ. και σήμερα  στον αυτόχρημα αποδεικνυόμενο ως ηλίθιο ισχυρισμό ότι το success story του Σαμαρά ήταν αληθινό αλλά το ότι ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. έχει φέρει την Ελλάδα πολύ κοντά στη μετα-μνημονιακή εποχή είναι ψέμα.

Απέκρυψαν, επίσης, όλοι αυτοί οι ίδιοι συνάδελφοι του οικονομικού ρεπορτάζ ότι στην τελευταία έκθεση της ΕΚΤ καταγράφονται στοιχεία που αντικειμενικά (και όχι επιλεκτικά) πιστοποιούν την ύπαρξη σημείων κάποιου δυναμισμού στην ελληνική οικονομία, επειδή πιθανολογείται πλέον βασίμως η έξοδος από τη μνημονιακή επιτήρηση. Ποιά είναι αυτά;  Μα ότι, για παράδειγμα, η αύξηση των εξαγωγών διαμορφώθηκε στο 6,8% στην Ελλάδα το 2017, έναντι μέσου όρου 4,9% στην ευρωζώνη, ενώ πάνω από το μέσο όρο κινούνται και οι εισαγωγές στην Ελλάδα, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 7,2% πέρυσι έναντι 4,4% στην ευρωζώνη. Ή ότι, ένα ακόμη παράδειγμα, η διαφορά αποδόσεων μεταξύ των δεκαετών κρατικών ομολόγων των επιμέρους χωρών της ζώνης του ευρώ και του γερμανικού δεκαετούς Bund μειώθηκε, ιδίως για την Πορτογαλία και την Ελλάδα, ως αποτέλεσμα της βελτίωσης της πιστοληπτικής διαβάθμισης των χωρών αυτών στη διάρκεια του 2017, όπως σημειώνει η έκθεση.

Λες κι αυτά τα άλλα στοιχεία δεν υπήρχαν στην έκθεση της ΕΚΤ! Πώς, μετά, να μη με εντυπωσιάζει τόσο επιλεκτική προβολή της ίδιας έκθεσης της ΕΚΤ από τους ομόγλωσσους συναδέλφους μου του οικονομικού ρεπορτάζ!

Έψαξα προσεκτικά και επίμονα να βρω σε μέσα ενημέρωσης σ’ ολόκληρη την Ευρώπη τόσο επιλεκτικές και  επιβαρυντικές αναφορές για την Ελλάδα και το κλίμα στην οικονομία της (κλίμα, που είναι στοιχείο εκ των ων ουκ άνευ για την ανάνηψη της χώρας μας μετά από 8 έτη λανθασμένων περιοριστικών προγραμμάτων και με αθροιστική ύφεση της τάξης του 25% -σημειωτέον όχι επί διακυβέρνησης ΣΥ.ΡΙΖ.Α.), σε δημοσιεύματα παρουσίασης της έκθεσης της ΕΚΤ. Δεν βρήκα τόσο αρνητικές αναφορές στην ελληνική οικονομία πουθενά αλλού, ει μη μόνο στην …Ελλάδα!!!

Έψαξα επίσης να βρω προβλέψεις που να μπορούσαν έστω στα βασικά σημεία να παραλληλιστούν με την πάγια πρόβλεψη της Ν.Δ, ότι «πέφτουμε στα βράχια». Ούτε μία!  Ούτε για δείγμα!

Έψαξα, τέλος, να βρω έστω αναλύσεις οικονομικών ινστιτούτων, που να τεκμηριώνουν τέτοιες απόψεις, σαν εκείνες της Ν.Δ. και των φιλικά διακείμενων προς εκείνην συμπατριωτών μου οικονομικών δημοσιογράφων! Σε μη περιθωριακά ινστιτούτα με ελάχιστες ομοιότητες με τις αναφορές του κ. Κυριάκου Μητσοτάκη (και όχι βέβαια σε τέτοια έκταση απαισιοδοξίας όσο «περί βράχων» της Ν.Δ.) βρήκα μόνο μία: Του γερμανικού think tank Brugel, του οποίου ο διευθυντής, Ζολτ Ντάρβας, συγκαταλέγεται στους ελάχιστους πλέον εναπομένοντες υποστηρικτές της πολιτικής Σόιμπλε για τη διαχείριση της κρίσης στην ευρωζώνη. O κ. Νταρβάς (ο οποίος, σημειωτέον προέβλεπε στα τέλη του 2016 ότι για την Ελλάδα είναι  αναπόφευκτο ένα 4ο Μνημόνιο -σας θυμίζει τίποτα;- και το 2017  ο ίδιος προέβλεπε ότι η Ελλάδα θα ολοκληρώσει με επιτυχία το 3ο μνημόνιο) στις τελευταίες αναφορές του, που κάθε άλλο παρά προσομοιάζουν με την απόλυτη καταστροφολογία Μητσοτάκη, διαφοροποιείται στο θετικό κλίμα εξόδου της Ελλάδας από τις μνημονιακές επιτηρήσεις, που κυριαρχεί στην Ευρώπη, σε ένα μόνο σημείο: Ότι χωρίς γενναία ελάφρυνση χρέους για την Ελλάδα θα μπορούσε ίσως η χώρα μας να επιστρέψει στην ανάγκη νέου μνημονίου για να καλύψει τις αποπληρωμές οφειλών της από εξωτερικό δανεισμό τα επόμενα έτη.

(Ένας σύντομος αντίλογος -ειρήσθω εν παρόδω- επί της άποψης Νταρβάς για ενδεχόμενη ανάγκη πιστοληπτικής γραμμής -και νέου μνημονίου- για την Ελλάδα, αν η απομείωση του ελληνικού χρέους είναι μικρή: Ο κ. Νταρβάς φαίνεται να ξεχνάει ότι όλα τα μνημόνια -ακόμη κι εκείνα τα ελεγχόμενα ως λανθασμένα της περιόδου που δέσποζε στην ευρωζώνη ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε- συνιστούν έκτακτες κινήσεις, που δεν μπορεί να παραταθούν πολύ, διότι διαφορετικά από έκτακτες κινήσεις θα αποκτήσουν ημιμόνιμο χαρακτήρα και μέσω του διακρατικού δανεισμού μεταξύ χωρών, θα καταλήξουν σε ένα είδος άτυπου ευρω-ομολόγου. Κάτι, το οποίο ακόμη και σήμερα απορρίπτουν μετά βδελυγμίας οι προφανώς μειοψηφούντες πλέον οπαδοί της περιοριστικής οικονομικής πολιτικής ως μεθόδου διαχείρισης της κρίσης στην ευρωζώνη.  Ποιά χώρα δεν θα επιθυμούσε πρόσβαση σε φθηνότερο δανεισμό διακρατικής προέλευσης, σε σύγκριση με τον ακριβότερο δανεισμό των αγορών; Αν «ποινή» για τέτοιον μακροχρόνιο διακρατικό δανεισμό είναι η ασφυκτική μνημονιακή επιτήρηση υπέρ των δανειστριών και ισχυρών χωρών με όρους άρσης της ανεξαρτησίας της δανειζόμενης χώρας, τότε το θέμα δεν θα ήταν τα μνημόνια ως επιλογή έκτακτης ανάγκης για τον χειρισμό της κρίσης, αλλά η διαθεσιμότητα μιας χώρας να παραχωρήσει μέρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της προς όφελος άλλης χώρας ή ομάδας χωρών, ως αντάλλαγμα για τον φθηνό εξωτερικό δανεισμό της. Θα άλλαζε, δηλαδή, η συγκρότηση της ίδιας της Ε.Ε. ως συνεταιρισμού ισοτίμων χωρών.

Δεν γνωρίζω εάν αυτός υπήρξε εξ αρχής ο σκοπός της οικονομικής πολιτικής Σόιμπλε των σκληρών περιοριστικών  μέτρων και των εσωτερικών  υποτιμήσεων, σίγουρα, όμως, εκουσίως ή ακουσίως, στο εσωτερικό της Ε.Ε. και ξεκινώντας από την ευρωζώνη διά των μνημονίων τέθηκε επί τάπητος ζήτημα ζωνών επιπέδου ανεξαρτησίας και περιορισμού της κυριαρχίας χωρών- μελών. Και μόνο για τον λόγο αυτόν, τα μνημόνια με σημερινή μορφή τους θα έπρεπε να εξοβελιστούν από την  ευρωζώνη, ως μέσο διαχείρισης οικονομικών κρίσεων μέσω του ESM. Για παράδειγμα, «ποινή» για τυχόν ανάγκη αυξημένου δανεισμού χώρας-μέλους, θα μπορούσε να ήταν η αναλογική περικοπή πιστώσεων προς τη δανειζόμενη χώρα από πιστώσεις του κοινού προϋπολογισμού της Ε.Ε., αντί για ένα μνημόνιο.

Τέλος, το τυχόν αναγκαίο σενάριο Νταρβάς με νέο μνημόνιο δεν μπορεί να εφαρμοστεί, διότι υπάρχουν τεράστιες διαφορές του σήμερα με το 2014, όταν το προανήγγειλε τότε επισήμως η κυβέρνηση Σαμαρά.

Ποιές είναι οι διαφορές; Τις απαριθμώ εν συντομία, αφήνοντας πιο εκτεταμένη αναφορά στο θέμα σε μελλοντική ανάλυσή μου:

  1. Τα σημερινά επιτόκια δανεισμού για την Ελλάδα είναι πολύ χαμηλότερα από τα επιτόκια του 2014,
  2. Το ελληνικό χρέος το 2014 θα έμενε αρρύθμιστο, ως δήθεν «βιώσιμο», καθ’ επίσημη ομολογία της κυβέρνησης Σαμαρά, ενώ σήμερα απομειώνεται, και
  3. Οι συσχετισμοί δυνάμεων είναι πολύ καλύτεροι σήμερα στην Ε.Ε. για την Ελλάδα, μεταξύ άλλων και λόγω της εντεινόμενης γεωπολιτικής κρίσης στην περιοχή μας,
  4. Έχει αλλάξει σε σημαντικό βαθμό η περιοριστική οικονομική πολιτική στην ευρωζώνη σε σύγκριση με το 2014, ενώ σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται το πρόγραμμα ρευστότητας της ΕΚΤ.

Αντί επιλόγου αναφορά σε μια «σύμπτωση»: Στην Ελλάδα ό μόνος που υποστήριξε επίμονα νέο μνημόνιο για τη χώρα μας ήταν ο κ. Γιάννης Στουρνάρας.

(Η παρούσα ανάλυση δημοσιεύεται και στο blog του γράφοντος www.molyvi.com)