Συρία: Ένας πόλεμος τελείωσε, ένας καινούριος μόλις αρχίζει

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου 

Επιθέσεις έξωθεν (και όχι στα επίγεια πεδία του βιαιότατου πολέμου) με πυραύλους και με χημικά όπλα, με θύματα χιλιάδες αμάχους στη μακρά εμφύλια διαμάχη στην πολύπαθη Συρία, δεν έγιναν ούτε καταγγέλθηκαν για πρώτη φορά.

Ο πόλεμος στη Συρία ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης στις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας, όταν Σύροι αντικαθεστωτικοί αντίπαλοι του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ, ζήτησαν την απομάκρυνσή του, στο πλαίσιο της εν πολλοίς επικοινωνιακής (όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων) απαίτησης εκδημοκρατισμού κυρίως των αραβικών καθεστώτων της βόρειας Αφρικής. Και επειδή ο εκδημοκρατισμός ήταν το μικρότερο αιτούμενο στη Συρία -στο πλαίσιο του δράματος της Αραβικής Άνοιξης- και κύριο μέλημα των εμπλεκομένων στην συριακή εξέγερση ήταν οι συμμαχίες με εξωτερικές δυνάμεις για μια μετα-ασαντική (όπως προσδοκούσαν) περίοδο και έναν άλλο διεθνή ρόλο της χώρας, η «εσωτερική» πολεμική κρίση διεθνοποιήθηκε.

Στην «πλάτη» του Άσαντ ενεργοποιήθηκαν, από τη μία πλευρά, το Ιράν και η ελεγχόμενη από την Τεχεράνη σιιτική Χεζμπολάχ, που μαζί με τη Ρωσία (με εδραίες σχέσεις και δομημένα αμοιβαία συμφέροντα με τον Άσαντ) παρενέβησαν με στρατιωτικά μέσα και εμπόδισαν την πτώση του καθεστώτος. Από την άλλη μεριά, οι σουνίτες αντάρτες, υποστηριζόμενοι από τη Δύση, την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία.

Στη συνέχεια, η επέλευση του Ισλαμικού Κράτους στα πεδία των μαχών, σε μια προσπάθεια θεσμοθέτησης άτυπης διεθνώς αναγνωρίσιμης κρατικής και θρησκευτικής υπόστασης από τον τζιχαντισμό, μετά την αποδιάρθρωση κυρίως της αλ Κάιντα, περιέπλεξε περαιτέρω τα πράγματα.

Μ’ όλ’ αυτά, γιατί οι χθεσινοί βομβαρδισμοί της Δαμασκού και της Χομς κουβεντιάζονται τόσο πολύ; Δεν θα έπρεπε να ήταν κάτι σαν «ένα ακόμη περιστατικό» του πολέμου; Κι ο εθισμός μας, ως διεθνής κοινότητα, στις σκληρές εικόνες των διαμελισμένων σωμάτων αμάχων ή δηλητηριασμένων από αέρια παιδιών, που «χωνεύονταν» τόσο εύκολα και για τόσο πολύ καιρό, πώς ξαφνικά μετεβλήθη σε αγωνιώδη διεθνή αλληλεγγύη, όταν από τους βομβαρδισμούς της Δύσης δεν υπήρξαν θύματα;

Το μεγάλο (και απολύτως δικαιολογημένο) διεθνές ενδιαφέρον για τους χθεσινούς βομβαρδισμούς οφείλεται κυρίως στο ότι δεν πρόκειται για τον ίδιον πόλεμο! Απλά, με την οριστική ήττα του Ισλαμικού Κράτους και την επίσης οριστική επισφράγιση του γεγονότος ότι ο Άσαντ θα είναι παρών και με καίριο λόγο στις εξελίξεις στη Συρία από ‘δω και πέρα, ξεκινάει ένας καινούριος πόλεμος χαρακωμάτων για τη συνέχεια στη Μέση Ανατολή.

Ο αντικειμενικά εξισορροπητικός ρόλος του Άσαντ στην περιοχή (ιδίως με δεδομένο ότι οι τυχοδιωκτισμοί της Τουρκίας απέτυχαν όσο το κουρδικό παραμένει αναβαθμισμένο στην παγκόσμια ατζέντα και η ενεργοποίηση μιας επικίνδυνα ανώριμης και τελικά αποσταθεροποιητικής -έως τώρα ερμητικά απομονωτικής- εξωτερικής πολιτικής του Ριάντ, διευρύνει τον κύκλο των συγκρούσεων), επιζητείται να επανέλθει. Η Γαλλία και η Βρετανία, σε μια ανεπανάληπτη πρακτική για τα  διεθνή διπλωματικά ειωθότα, την ώρα που βομβάρδιζαν στόχους του Άσαντ, διαβεβαίωναν ότι …δεν επιθυμούν την πτώση του!

Μερικοί αναλυτές, αποδίδουν αυτή τη στάση του Παρισιού και του Λονδίνου, σε προσεκτική αποστασιοποίηση από τον Τραμπ. Επίσης, την αποδίδουν σε κλασσική διπλωματική αντίδραση χωρών με διεθνώς υπολογίσιμη ισχύ και μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας (ΣΑ), επειδή ο βομβαρδισμός αναμφίβολα ήταν πράξη που παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου και του καταστατικού χάρτη του Ο.Η.Ε., (ως παρέμβαση -και δη και στρατιωτική επίθεση- κατά κυρίαρχης χώρας, μέλους των Ηνωμένων  Εθνών, όπου μόνο με απόφαση του ΣΑ θα μπορούσε υπό αυστηρότατες προϋποθέσεις να είναι ανεκτή).

Δεν είναι ασφαλώς άνευ σημασίας ότι η Μόσχα με απολύτως επείγοντα χαρακτήρα -και γνωρίζοντας εκ του ασφαλούς ότι το ψήφισμα που θα έφερνε στο ΣΑ μετά την επίθεση θα απορριπτόταν -όσο με το δικαίωμα του βέτο ακόμη και μία μόνο χώρα μόνιμο μέλος του ΣΑ θα μπορούσε να την μπλοκάρει- προώθησε το ψήφισμά της με την επισήμανση περί των παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου και, όπως αναμενόταν, αυτό δεν «πέρασε».

Γιατί το έκανε; Το έκανε διότι το ΣΑ δεν παράγει διεθνές δίκαιο, το οποίο ορίζεται και απορρέει μόνο από διεθνείς συμβάσεις και αποφάσεις διεθνών δικαστηρίων. Έτσι, τυχόν προσφυγή σε διεθνές δικαστήριο κατά της χθεσινής επίθεσης στη Συρία, συνιστά διπλωματικό αντίβαρο σε ανάλογη προσφυγή για την αποδιδόμενη στον Άσαντ επίθεση με χημικά στη Ντούμα.

Αν αυτό δεν είναι μεθόδευση για τη μεταπολεμική Συρία, τότε τι είναι;

(Η παρούσα ανάλυση δημοσιεύεται και στο blog του γράφοντος www.molyvi.com)