Η κρίση στην ΕΕ μόλις ξεκίνησε …και το όνομά της είναι «Ιταλία»!

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Πριν από 10 έτη περίπου εκδηλώθηκε με εξαιρετική βιαιότητα για τις παγκόσμιες χρηματο-οικονομικές υποθέσεις, η τελευταία κρίση του διεθνούς καπιταλισμού, που ακόμη βρίσκεται σε εξέλιξη.

Όλες οι ενδείξεις καθώς και ο χρόνος που έκτοτε έχει κυλήσει επιβεβαιώνουν αυτό που εξ αρχής υποστηρίχτηκε από τη μεγάλη πλειοψηφία των οικονομολόγων, προοδευτικών και συντηρητικών: Πρόκειται για κυκλική κρίση, με επιλεκτική αρχικά προτίμηση εκδήλωσης των συνεπειών της τον χρηματο-οικονομικό και τον επίσημο πιστωτικό τομέα, και εξ αιτίας κυρίως της τεράστιας απόκλισης μεταξύ λογιστικώς συσσωρευμένων κεφαλαίων (των οποίων αντικριστές είναι οι τράπεζες) και των πραγματικών διαθέσιμων κεφαλαίων (όπως αυτά υπολογίζονται στα αποθεματικά των κρατικών θησαυροφυλακίων όλων των κρατών του πλανήτη αλλά και στα τραπεζογραμμάτια των κεντρικών τραπεζών όλων των χωρών).

Παρά το βάθος και την έκταση της κρίσης σε αποτιμήσεις ζημιών χαρτοφυλακίων σε επίπεδα πρωτόγνωρα στην παγκόσμια οικονομική ιστορία, οι συνέπειες της κρίσης αυτής φάνηκε αρχικά να απομονώνονται σε συγκεκριμένο και σχετικά περιορισμένο  κύκλο χρηματο-οικονομικών συμφερόντων και τραπεζών και να ελέγχονται, χωρίς ορατό τότε κίνδυνο γενίκευσης.

Η εξαιρετικά σημαντική στην εποχή μας συμβολή των μέσων ενημέρωσης σε μια διασπορά ειδησεογραφίας κατά βάση πολιτικά και τεχνοκρατικά ελεγχόμενης, συνέτεινε καταλυτικά στη διάσωση της εικόνας «ήρεμης» αντίδρασης των αγορών και των οικονομιών, με θετικά αποτελέσματα κατά την πρώτη διετία της κρίσης 2008-2010. Για τη διευκόλυνση αντιμετώπισης των συνεπειών της, μάλιστα, η κεντρική τράπεζα των Η.Π.Α. (απ’ όπου όλα ξεκίνησαν), χωρίς καθυστέρηση προχώρησε σε ελεγχόμενη διάθεση πληθωριστικού χρήματος, εφαρμόζοντας το αξεπέραστο manual διαχείρισης κρίσεων του διεθνούς καπιταλισμού. Που δεν είναι άλλο από τον χρυσό κανόνα να αντιμετωπίζονται οι υφεσιακές πιέσεις στις οικονομίες με τεχνητή αύξηση της ζήτησης (ακριβώς μέσω του πληθωριστικού χρήματος), ώστε να κερδίζεται χρόνος και οικονομική δυναμική και με τους κατάλληλους στη συνέχεια χειρισμούς να ενδυναμώνονται οι επενδύσεις και η ανάπτυξη.

Μόνον που τα πράγματα τελικά δεν εξελίχτηκαν έτσι!…

Όλα άλλαξαν όταν η κρίση (καθώς ήταν αναμενόμενο και αναπόφευκτο για διεθνοποιημένες λειτουργίες καπιταλιστικής οικονομίας) πέρασε στην Ευρώπη. Οι ελπίδες των δυτικών κοινωνιών ότι σε περιβάλλον μεγαλύτερης κοινωνικής ευαισθησίας και ενεργότερης κρατικής στήριξης των ασθενέστερων πολιτών -όπως δηλαδή στην Ε.Ε.- η κρίση θα ήταν πολιτικά και τεχνικά ευκολότερα διαχειρίσιμη, αποδείχτηκαν φρούδες. Η Ευρώπη εγκλωβισμένη μέχρις ασφυξίας στο νεο-μονεταρισμό της «γερμανικής ευρωζώνης», αφελέστατα και απερίσκεπτα, αντί να επιταχύνει τις προετοιμασίες για επέλευση των συνεπειών της κρίσης στο χώρο της, ώστε με ενέσεις ρευστότητας πριν ακόμη την εκδήλωσή της να δομήσει αναπτυξιακό προπέτασμα θωράκισής της, λειτούργησε «μικρο-μεγαλίστικα». Μ’ άλλα λόγια, αντί να συμπράξει με την οικονομική πολιτική των Η.Π.Α., του παγκόσμιου δηλαδή καπιταλιστικού κέντρου, προτίμησε να επιχειρήσει τη βελτίωση της θέσης της έναντι της αμερικανικής οικονομίας. Με επαρχιώτικες τακτικές και συμπλέγματα ανωτερότητας, η ευρωζώνη αποκλείστηκε στο αδιέξοδο επιζήτησης των πλεονασμάτων και σκληρής καταδίκης των ελλειμμάτων (ακόμη κι όταν εκείνα θα στήριζαν την οικονομική και επιχειρηματική δραστηριότητα). Παγιδεύτηκε σε μια αναίτια και απαράγωγη συσσώρευση αποθεμάτων υπέρ της Γερμανίας, με την ψευδαίσθηση και την αυταπάτη του Βερολίνου ότι στο τέλος η κρίση θα το έφερνε στην ηγεσία της παγκόσμιας οικονομίας. Ανοησίες, δυστυχώς!

Κάπως έτσι και για τους λόγους αυτούς, με τη μετάσταση της κρίσης από το αρχικό πρώτο κύμα συνεπειών και μόνο στον νομισματο-πιστωτικό τομέα, στο δεύτερο κύμα (την πραγματική οικονομία), το τρίτο κύμα (τις κοινωνικές και κατ’ ακολουθία τις πολιτικές εξελίξεις) και, τέλος, το τέταρτο κύμα (της γενικευμένης γεωπολιτικής αποσταθεροποίησης), φτάσαμε ως σήμερα. Με την παγκόσμια οικονομία να υποφέρει πια από νεο-απομονωτισμούς, σοβαρές νομισματικές και εμπορικές διενέξεις και εμπέδωση του αδιεξόδου για το διεθνές τραπεζο-πιστωτικό σύστημα.

Στην Ευρώπη και την ευρωζώνη οι συνέπειες αυτής της παγίωσης εικόνας υφέρπουσας οικονομικής κρίσης με προνομιακά αίτια και θύματά της τις τράπεζες και επίλεκτους στόχους των συνεπειών της, φτωχότερες χώρες-μέλη της ΕΕ και τους φτωχότερους πολίτες της, είναι εμφανώς βαρύτερες.

Η πανάκριβη και περιορισμένης απόδοσης προσπάθεια διάσωσης των ιταλικών  τραπεζών (την ώρα που για φτωχότερη χώρα και με ανάλογο τότε ύψος δημόσιου χρέους , επελέγησαν ανακεφαλαιοποιήσεις με επιβάρυνση του δημόσιου χρέους, θυσιάζοντας στην ουσία ολόκληρη την οικονομία της φτωχότερης χώρας «για τα μάτια των τραπεζών», που ουδέποτε έκτοτε ανάνηψαν), ώστε να κρύβεται κάτω απ’ το χαλί το αδιέξοδο οικονομικής πολιτικής στην ευρωζώνη, φυσικά δεν απέδωσε.

Σήμερα, η προϊούσα πολιτική αποσύνθεση  του ιταλικού δημόσιου βίου, από τις τεχνοκρατικές κυβερνήσεις σε αναξιόπιστα σχήματα, πάντα με τη σύμφωνη γνώμη τη «ομάδας του Βερολίνου», με μόνο σκοπό να (φαίνεται ότι) ελέγχεται το ασυμμάζευτο ιταλικό έλλειμμα -δημόσιο και ιδιωτικό- και η ευρωζώνη «αντέχει», μοιάζει να φτάνει στο τέλος της. Η «απάτη» διέρχεται τις τελευταίες ώρες της.

Είτε η ακροδεξιά του Σαλβίνι με την «παράφρονα» πολιτική μεταβλητή του Μπέμπε Γκρίλο τα «βρούνε» και σχηματίσουν κυβέρνηση τώρα, είτε χρειαστούν νέες εκλογές, η Ιταλία για την Ευρώπη πλέον μόνον νέες περιπέτειες υπόσχεται. Αρχίζοντας από το αίτημα διαγραφής ιταλικού χρέους περί τα 250 δισ. ευρώ, που και μόνον η διακίνησή του ως ενδεχόμενου αρκεί για κλονίζει ευρύτερες συμμαχίες και συμφέροντα, τα πράγματα στην Ε.Ε. έχουν πάρει τον δρόμο τους.

Μόνον ως λαϊκιστές και ευρωσκεπτικιστές δεν θα μπορούσαν να κατηγορηθούν όσοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Η επερχόμενη Ιταλία «μπαταχτσής» και χώρα των απελάσεων και των ρατσιστικών πρακτικών, θα «φτύνει» από ‘δω και πέρα στο πρόσωπο της Ε.Ε. τις συνέπειες που οι δικές της επιλογές, υπό γερμανική επικυριαρχία, επέφεραν.

Το τέλος της Ε.Ε. περισσότερο παρά ποτέ θα μπορούσε να έχει ιταλική «σφραγίδα».

(Η παρούσα ανάλυση δημοσιεύεται και στο blog του γράφοντος www.molyvi.com)