Το κύκνειο άσμα ενός κακού κεντρικού τραπεζίτη – Βρίθει αντιφάσεων η έκθεση Στουρνάρα

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Ο Γιάννης Στουρνάρας άσχημα ξεκίνησε και χειρότερα ολοκληρώνει τη θητεία του στην κεντρική τράπεζα της Ελλάδας!

Κληροδοτήθηκε από την απελθούσα κυβέρνηση Σαμαρά στην κυβέρνηση Τσίπρα. (Ήταν ένα μόνο σημείο της προσπάθειας του ακροδεξιού πρωθυπουργού της Νέας Δημοκρατίας, να αποστερήσει την πρόσβαση της νόμιμα εκλεγμένης από το 2015 ελληνικής κυβέρνησης σε θύλακες εξουσίας και κέντρα λήψης των αποφάσεων, που υπό συνθήκες δημοκρατικής ομαλότητας είναι ανεπίτρεπτο να μην ελέγχει. Και παρ’ ό,τι το βλακώδες και αντιδημοκρατικό σενάριο της λεγόμενης «αριστερής παρένθεσης» -που και ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης υπηρέτησε με απόλυτη προσήλωση- φυσικά δεν δικαιώθηκε, ο κ. Στουρνάρας παρέμεινε στη θέση του…)

Όμως, ο κεντρικός Έλληνας τραπεζίτης διατηρήθηκε στο πόστο του, επιβαρυμένος ήδη από την πολιτική θητεία του ως υπουργός Οικονομικών της απελθούσας κυβέρνησης. Είχε, δηλαδή, να υπερασπιστεί  πολιτικές απόψεις που υπηρέτησε στο πλαίσιο των καθηκόντων του χαρτοφυλακίου του ως υπουργός Οικονομικών άλλης κυβέρνησης και με άλλη πολιτική, μαζί με τον εκ της θέσης κρισιμότατο ρόλο του στην προσπάθεια να βαδίσει η Ελλάδα προς τη μετα-μνημονιακή εποχή.

Εδώ δεν χρειάζεται να πει κανένας πολλά! Είναι ζήτημα πολιτικού και προσωπικού ήθους να κατανοεί κανένας ότι στήριξη μιας οικονομικής πολιτικής από τον ρόλο σου ως κεντρικός τραπεζίτης μιας χώρας και ταυτόχρονα πολιτική υπεράσπιση μιας άλλης και διαφορετικής οικονομικής πολιτικής, δεν μπορεί να γίνει! Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, είτε παραιτείσαι, είτε αυτο-εξαιρείσαι του δικαιώματός σου να υπερασπίζεσαι την πολιτική θητεία σου. Αν δεν το κάνεις, υπάρχει κόστος σε βάρος των συμφερόντων της χώρας. Και αυτό ακριβώς το κόστος προκάλεσε ο κ. Στουρνάρας σε βάρος της Ελλάδας ως διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας.

Ο ίδιος αρέσκεται να κομπορρημονεί ότι με τη στάση του από το 2015 και εντεύθεν υπερασπίζεται την τεχνοκρατική αυτονομία του εκάστοτε διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας. Διερωτώμαι, τελικά, αν είναι τεχνοκρατική ή πολιτική η άποψη ότι η Ελλάδα χρειάζεται προληπτική πιστοληπτική γραμμή για τη μετα-μνημονιακή εποχή, ή όχι! Και νομίζω πως αυτό είναι ένα ερώτημα που αναγκαστικά χρήζει πλέον απάντησης, με δεδομένο ότι:

– την προληπτική πιστοληπτική γραμμή απέμεινε μόνος να την υπερασπίζεται σ’ ολόκληρη την Ευρώπη, άρα και τεχνοκρατικά είναι πολύ αμφισβητήσιμη, και

– ο ίδιος στην έκθεσή του -που δόθηκε πριν λίγες ώρες στη δημοσιότητα- επιβεβαιώνει ότι η απόφαση του eurogroup, με την οποία και τυπικά επικυρώθηκε η μετάβαση της Ελλάδας στη μετα-μνημονιακή εποχή, δρομολογεί υπό προϋποθέσεις τη συμπερίληψη της Ελλάδας στο πρόγραμμα ρευστότητας της ΕΚΤ (QE) όσο και την εφαρμογή της “παρέκκλισης” (waiver) για την αποδοχή των ελληνικών ομολόγων από την ΕΚΤ. Άρα, αυτά που ο ίδιος διατεινόταν τόσον καιρό ότι θα διασφαλίζονταν με την προληπτική πιστοληπτική γραμμή, τώρα υπάρχουν και άνευ αυτής!

Όμως, εκεί που το τεχνοκρατικό επιχείρημα κάμπτεται απολύτως, είναι εκείνο το σημείο της έκθεσης Στουρνάρα, στο οποίο ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας υποκύπτει στον πειρασμό να αποπειραθεί σύγκριση της προληπτικής πιστοληπτικής γραμμής -που ο ίδιος υποστήριζε μετά μανίας- με το λεγόμενο «δημοσιονομικό μαξιλάρι» των 25 δισ. ευρώ, που ενέκρινε το eurogroup εν είδει εγγύησης προς τις αγορές ότι η μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα (επαναλαμβάνω, είναι λάθος ο όρος αλλά τον χρησιμοποιώ για να συνεννοούμαστε) του ελληνικού χρέους είναι δεδομένη. Ισχυρίζεται, λοιπόν, ο Έλληνας κεντρικός τραπεζίτης ότι η προληπτική πιστοληπτική γραμμή θα ήταν προτιμότερη, επειδή το «δημοσιονομικό μαξιλάρι» αφορά σε πιστώσεις που εγγράφονται και επιβαρύνουν το χρέος. (…και αντιπαρέρχομαι την αήθεια να επιχειρηματολογεί προς υπεράσπιση των τεχνοκρατικών, όπως λέει, προσωπικών απόψεών του, αντί να υπηρετεί τον θεσμικό ρόλο του να στηρίζει την ελληνική οικονομία. Διότι, φυσικά, το εάν είναι κακός ή κακός τεχνοκράτης είναι υπόθεση προσωπικού κυρίως ενδιαφέροντος, ενώ η στήριξη της ελληνικής οικονομίας κρίσιμο ζήτημα υπεράσπισης του δημοσίου συμφέροντος)

…και στο σημείο αυτό, λοιπόν, η τεχνοκρατική λογική εξέλιπε πλήρως!

Γιατί; Διότι, είτε με «δημοσιονομικό μαξιλάρι» είτε με προληπτική πιστοληπτική γραμμή η Ελλάδα χρειάζεται εξωτερική πιστωτική τροφοδότηση για να μπορεί να αποπληρώσει οφειλές της. Είτε, δηλαδή, λαμβάνουμε χρήματα στο πλαίσιο του «δημοσιονομικού μαξιλαριού», είτε τα λαμβάνουμε από εξωτερικό δανεισμό που θα έφερνε η προληπτική πιστοληπτική γραμμή, το εξωτερικό χρέος επιβαρύνεται. Μάλιστα, εν προκειμένω, με το «δημοσιονομικό μαξιλάρι» το χρέος επιβαρύνεται με τα προνομιακά επιτόκια των ευρωπαϊκών μηχανισμών στήριξης, ενώ με τον εξωτερικό δανεισμό τα επιτόκια θα ήταν υψηλότερα, άρα και η επιβάρυνση του ελληνικού χρέους μεγαλύτερη!

Επιτρέψτε μου, εδώ, μια αναφορά σε παλαιότερα κείμενά μου! Διότι, πρώτος, σε ανύποπτο χρόνο (ήδη από τις 24/12/2017) και πριν ακόμη η αντιπαράθεση Στουρνάρα με την ελληνική κυβέρνηση για την προληπτική πιστοληπτική γραμμή εκδηλωθεί και προσλάβει τα πολιτικά χαρακτηριστικά που προσέλαβε, εγώ αναφέρθηκα στα πολιτικά κίνητρα του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας. (Δείτε εκείνην την παλιά ανάλυσή μου εδώ)

Πριν λίγες ώρες, ο κ. Στουρνάρας έδωσε στη δημοσιότητα την έκθεσή του για την ελληνική οικονομία, όπως είπαμε. Ήταν ο χρονικά τελευταίος που αξιολογεί με την εν λόγω έκθεσή του τη συνέχεια για το ελληνικό χρέος και τη μετα-μνημονιακή εποχή, …μετά την Κομισιόν, το ΔΝΤ, τους επιτρόπους, τις εφημερίδες, τους οίκους αξιολόγησης, τους αναλυτές και τόσους και τόσους άλλους, που ως τώρα με θετικές κατά βάση αναφορές έκριναν την πρόσφατη απόφαση του eurogroup για την Ελλάδα! Αν νομίζει ότι αυτό πέρασε απαρατήρητο από τις αγορές, σφάλλει -και θα όφειλε να το γνωρίζει αυτό πολύ καλά: Η καθυστέρησή του (δήθεν για λόγους τεχνοκρατικής αυτονομίας) είναι βέβαιο ότι δεν ήταν θετικό σήμα στις αγορές.

Όμως, η μεγαλύτερη φρονώ αήθειά του ήταν ότι στην έκθεση του ο διοικητής της ελληνικής κεντρικής τράπεζας αξιολογεί με τις δυσμενέστερες εκτιμήσεις απ’ όλες όσες έχουν ακουστεί ως τώρα από Έλληνες και ξένους αναλυτές και φορείς, θεσμικούς ή άτυπους, τη μακροπρόθεσμη εικόνα του ελληνικού χρέους!

«Ουδεμία χώρα στον κόσμο, με πιθανή εξαίρεση τις πετρελαιοπαραγωγούς χώρες, έχει επιτύχει τόσο υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Επομένως, αυτή η υπόθεση αποτελεί και τη μεγαλύτερη επισφάλεια στην ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους μακροπρόθεσμα», αναφέρει επί λέξει ο κ. Στουρνάρας, κατακεραυνώνοντας όλη την Ε.Ε.. Ο ειρωνικός τόνος των αναφορών, βεβαίως, δεν είναι προϊόν υψηλού τεχνοκρατικού αισθήματος κατά την ανάλυση των δεδομένων, αντιθέτως, δείχνει ξεκάθαρη πολιτική -και μόνον πολιτική- μικρότητα. Όχι γιατί έχει άδικο! Πολλοί, ανάμεσά τους κι εγώ, έχουν διατυπώσει σοβαρές επιφυλάξεις για το εάν αρκεί η πρόσφατη απόφαση του eurogroup για τη μακροπρόθεσμη αποτελεσματική διευθέτηση του ελληνικού χρέους. Άλλο αυτό, όμως, και άλλο να στέλνεις μήνυμα στις αγορές να αντιμετωπίσουν με επιφύλαξη την οικονομία της χώρας, η οποία σε έχει τιμήσει με την τοποθέτησή σου στη θέση του διοικητή της κεντρικής τράπεζάς της.

Η περίοδος Στουρνάρα, ολοκληρώνεται, δηλαδή, με μια ακόμη βαρύτατη αήθεια. Έχασε και την τελευταία ευκαιρία να διορθώσει την απαράδεκτη στάση του και να συμβάλλει στην προσπάθεια όλων μας για ένα καλύτερο αύριο.

Ασφαλώς είναι ο χειρότερος διοικητής στην ιστορία της Τράπεζας της Ελλάδας. Όχι γιατί ήταν κακός τεχνοκράτης –που ήταν και παραμένει! Αλλά γιατί δεν διέθετε το αναγκαίο δημόσιο ήθος να ανταποκριθεί στον ρόλο του τόσο κρίσιμου πόστου που του εμπιστεύτηκαν.

(Η παρούσα ανάλυση δημοσιεύεται και στο blog του γράφοντος www.molyvi.com)