Τί συμβαίνει με τις τράπεζες; (Μέρος Γ΄)

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Όμως, το πρόβλημα των ελληνικών τραπεζών έχει και «τελευταία» αίτια! Πρόκειται για κινήσεις από κύκλους, οι οποίοι πρόσφατα -και παρ’ ό,τι ήταν ήδη ορατή η προοπτική μετάβασης στη μετα-μνημονιακή εποχή- έδωσαν σκληρή μάχη να αποτρέψουν αυτήν την εξέλιξη.

Το αποπειράθηκαν, χωρίς να το πετύχουν, για 2 λόγους, έναν πολιτικό και έναν οικονομικό:

– Ο πολιτικός λόγος ήταν να πιεστεί η Ελλάδα ώστε να συναινέσει -ιδία βουλήσει μάλιστα- σε συνομολόγηση  και νέου μνημονίου, με απώτερο στόχο να εμφανιστεί η διακυβέρνηση Τσίπρα ως μία «άχρηστη περίοδος», αφού η χώρα θα κατέληγε και πάλι σε μνημονιακή δέσμευση, ανάλογη με εκείνην του 2014, την οποία επιφύλασσε στον τόπο ο απελθών Αντώνης Σαμαράς -και μάλιστα χωρίς ρύθμιση του χρέους.

(Σχετικά με τις τότε αναφορές Στουρνάρα, αναλύσεις μου εκείνης της περιόδου εδώ:

α. http://www.molyvi.com/424087502/5473970/posting/

β. http://www.molyvi.com/424087502/5481178/posting/

γ. http://www.molyvi.com/424087502/5592766/posting/)

– Οι οικονομικός λόγος ήταν να αποκρυβεί για μια φορά ακόμη ο άγονος χαρακτήρας του ευρωπαϊκής έμπνευσης μοντέλου τραπεζικών διασώσεων (μόνο στην Ελλάδα και πουθενά αλλού)  με εγγραφή των αναγκαίων κεφαλαίων «διάσωσης» σε επιβάρυνση του δημόσιου χρέους (παρ’ ό,τι ήταν, είναι και θα είναι ιδιωτικό το χρέος των τραπεζών) και να ασκηθούν πιέσεις στην ελληνική κυβέρνηση να συνεχίσει να χρηματοδοτεί δημοσία δαπάνη διηνεκώς τον προβληματικό στην Ελλάδα -όπως σ’ όλη την ευρωζώνη άλλωστε- τραπεζικό τομέα.

Η προσπάθεια αυτή εκδηλώθηκε κυρίως από τις αρχές του 2018 μέσω της πρότασης για εθελουσία ένταξη της Ελλάδας σε προληπτική πιστοληπτική γραμμή (αντί της μετα-μνημονιακής επιλογής) και νέο μνημόνιο (πράγμα που απέκρυψαν επιμελέστατα οι προτείνοντες, παρ’ ό,τι οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί προβλέπουν ρητά ότι παραχώρηση προληπτικής πιστοληπτικής γραμμής σε χώρα-μέλος της ευρωζώνης προϋποθέτει  ως απαράβατο όρο τη συνομολόγηση μνημονίου). Βασικός φορέας της πρότασης ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας!

Ο κ. Στουρνάρας επανέλαβε την πρότασή του άπειρες φορές, μολονότι επανειλημμένη, ρητή και κατηγορηματική ήταν η διευκρίνιση της ελληνικής κυβέρνησης, ως αρμόδιας απολύτως για την οικονομική πολιτική της χώρας, ότι αποσκοπεί στην επιτυχή ολοκλήρωση του 3ου μνημονίου, χωρίς υποκατάσταση μετά τη λήξη του από μια νέα μνημονιακή δέσμευση.  Ο ίδιος συνέχισε να τη διακινεί, παρ’ ό,τι, στη συνέχεια, εξ ίσου επανειλημμένη, ρητή και κατηγορηματική ήταν η διευκρίνιση των οργάνων της Ε.Ε. ότι δεν θα αναμιχθεί στις αποφάσεις της ελληνικής κυβέρνησης για την περίοδο μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του 3ου μνημονίου.

(σ.σ.: Για την ιστορία να θυμίσω τη «μανιασμένη πρόβλεψη» των κομμάτων της αντιπολίτευσης ότι η 4η και τελευταία αξιολόγηση του 3ου μνημονίου θα αποτύγχανε, καθώς και την αντίστοιχη «ευχετική», θά ‘λεγε κανένας, στάση της γνωστής μερίδας μέσων ενημέρωσης για τέτοια κακή εξέλιξη. Προβλέψεις, που ως γνωστόν απέτυχαν, με αποτέλεσμα για να μην κατεξευτελιστούν τελείως τα κόμματα και οι οικονομικοί, επιχειρηματικοί και μιντιακοί κύκλοι που συνέπρατταν, να αποδεχτούν την πραγματικότητα, επαναφέροντας στην ημερήσια διάταξη του δημόσιου βίου μας το βλακώδες μητσοτακικό φληνάφημα περί 4ου μνημονίου, σε μια απελπισμένη προσπάθεια να μετριαστεί η πανθομολογούμενη διεθνώς επιτυχία «απο-μνημονιοποίησης» της Ελλάδας).

Στην προσπάθεια Στουρνάρα συνέβαλε και ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος από τις αρχές του 2018 «ανακάλυψε» την παράμετρο «ιδιωτικό χρέος», το οποίο, όπως άρχισε να διαδίδει, επιδεινώνεται. Συσκοτίζοντας σκοπίμως και για μικροκομματικές ανάγκες τη μακροοικονομική έννοια του «ιδιωτικού χρέους» με τις οφειλές ιδιωτών προς το δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς.

Ο τελευταίος αυτός γύρος αιτίων για τα προβλήματα των τραπεζών ολοκληρώνεται περίπου αυτές τις μέρες, με δύο περιστατικά:

– Στο πρώτο, ο κ. Στουρνάρας αφού σιώπησε επί δεκαήμερο για την προφανή κερδοσκοπική επίθεση στο ελληνικό χρηματιστήριο κατά των ελληνικών τραπεζών, με τους κερδοσκόπους να εκμεταλλεύονται την ανατιμητική αναστάτωση στα επιτόκια ομολόγων του νότου της ευρωζώνης λόγω Ιταλίας, εδέησε τελικά να ψελλίσει ότι η πτωτική πορεία στις μετοχές των ελληνικών συστημικών τραπεζών δεν είναι απόρροια της δυσχερούς θέσης τους λόγω των «κόκκινων» δανείων (κάτι που είναι παλαιόθεν γνωστό ως απόρροια των άγονων «διασώσεών» τους με τις ανακεφαλαιοποιήσεις από το 2008 και εντεύθεν –και κυρίως από τη συντεταγμένη εκδήλωση της κρίσης εξωτερικού δανεισμού στην Ελλάδα το 2010), αλλά είναι αποτέλεσμα της ιταλικής αποσταθεροποίησης. Η σαφώς επιβαρυντική για τις ελληνικές συστημικές τράπεζες «σιωπή» αυτές τις μέρες του Έλληνα κεντρικού τραπεζίτη, ασφαλώς αξιολογείται: α. τόσο σε συνάρτηση με τα «εξ αμελείας» άμεσα αρνητικά αποτελέσματά της, αλλά και, β. όσο και σε συνεκτίμηση με την «εξ επιλογής» προσπάθειά του εμμέσως να «αποδείξει» ότι αφού δεν εισακούστηκε η πρότασή του για προληπτική πιστοληπτική γραμμή, ώστε να έχουν οι ελληνικές συστημικές τράπεζες φθηνότερη χρηματοδότηση (που όντως θα είχαν με προληπτική πιστοληπτική γραμμή, αλλά με συνέπεια νέα μνημονιακή δέσμευση της χώρας και της οικονομίας της), κι έτσι οι ελληνικές συστημικές τράπεζες θα αντιμετώπιζαν καλύτερα την κερδοσκοπική -όπως και ο ίδιος περίπου αναγνωρίζει- επίθεση σε βάρος τους.

– Στο δεύτερο,  ξανά ο κ. Στουρνάρας (και αφού είχε προηγηθεί η δεκαήμερη σιωπή του για την κερδοσκοπική ταλαιπωρία των ελληνικών συστημικών τραπεζών), δηλώνει ότι εκτίμησή του είναι πως πρέπει να υλοποιηθεί η συμφωνημένη πρόσθετη περικοπή των συντάξεων από 1/1/2019 (παρ’ ό,τι κατατίθεται το σχέδιο κρατικού προϋπολογισμού του 2019 από την αρμόδια ελληνική κυβέρνηση χωρίς τις περικοπές). Το συνιστά ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, προφανώς επικαλούμενος τον φόβο να ανησυχήσουν οι αγορές για τη δημοσιονομική μετα-μνημονιακή ατασθαλία των Ελλήνων, με συνέπεια να επιβαρυνθούν τα επιτόκια των 10ετών ελληνικών ομολόγων… Δηλαδή, για μια ακόμη ο κ. Στουρνάρας δημοσιοποιεί την αντίθετη γνώμη  του με τις επιλογές της εκλεγμένης ελληνικής κυβέρνησης! …αλλά αυτό, βεβαίως, δεν είναι το νέο! Το νέο είναι ότι η γνώμη Στουρνάρα (που προδήλως διέπεται από αδιαφορία για τους συνταξιούχους και τον κίνδυνο νέων περικοπών στο πενιχρό και ήδη λεηλατημένο και γλίσχρο εισόδημά τους), δεν κατατίθεται συνοδευόμενη από μια οφειλόμενη τεχνοκρατική συγκριτική αναφορά καθ’ οιονδήποτε τρόπο στον εκτιμώμενο βαθμό επίπτωσης στις ανατιμητικές τάσεις των επιτοκίων 10ετών ελληνικών ομολόγων από τις επιβαρύνσεις λόγω των μη περικοπών στις συντάξεις, σε σύγκριση με τις επιβαρύνσεις που οφείλονται στην ιταλική αποσταθεροποίηση, δηλαδή ένα εξωγενές στοιχείο για την ελληνική οικονομία. Το κίνητρο Στουρνάρα για μια τέτοια αναφορά κατά των συνταξιούχων, θα μπορούσε να είναι μια τεχνοκρατική αβλεψία, αν δεν υπήρχε ακριβώς το στοιχείο ότι είναι ο ίδιος που αποδέχεται ότι είναι η ιταλική αποσταθεροποίηση που ταλαιπωρεί αυτήν την περίοδο την Ελλάδα, και όχι, βέβαια, η ανησυχία των αγορών μήπως και δεν εφαρμοστούν οι περικοπές στις συντάξεις…

Βεβαίως, η στάση Στουρνάρα θα μπορούσε κατά τα άλλα να λαμβάνεται υπόψη, ως καλόπιστη αγωνία για την ελληνική οικονομία, αφού ακόμη κι αν η ιταλική αποσταθεροποίηση είναι το βασικό αίτιο για την τελευταία άνοδο των επιτοκίων των 10ετών ελληνικών ομολόγων και την παράλληλη υποτιμητική πορεία των μετοχών των ελληνικών τραπεζών στο χρηματιστήριο, θα μπορούσε η δημοσιονομική ανησυχία των αγορών από τις μη περικοπές στις συντάξεις να λειτουργεί αρνητικά ως επιπρόσθετο αρνητικό δεδομένο. Όμως, οι δηλώσεις Στουρνάρα γίνονται ενώ τα ιταλικά 10ετή ομόλογα συνεχίζουν να ανεβαίνουν, …αλλά τα ελληνικά άρχισαν να αποκλιμακώνονται ακριβώς την ώρα που δηλώνεται επίσημα ότι ο ελληνικός κρατικός προϋπολογισμός θα κατατεθεί χωρίς να περιλαμβάνει τις περικοπές! Είτε πρόκειται, λοιπόν για σκαστή τεχνοκρατική αβλεψία, είτε για σκόπιμη ανάμιξη σε πολιτική σκοπιμότητα (που πλήττει μάλιστα μια μεγάλη μερίδα Ελλήνων  πολιτών, τους συνταξιούχους).

Κι ακόμη, ό,τι και να ζητεί ο κ. Στουρνάρας, δεν θα όφειλε μαζί με τις απόψεις του να δημοσιοποιήσει την τεχνοκρατική άποψή του; Δεν θα έπρεπε να ξεκαθαρίσει αν θεωρεί την πρόσθετη περικοπή των συντάξεων στην Ελλάδα, ως μέτρο με δημοσιονομικό χαρακτήρα; Ή, ως μέτρο με διαρθρωτικό χαρακτήρα; Η -ας την πούμε τεχνοκρατική- σιωπή του γιατί συνεχίζεται επ’ αυτού, όταν οι ευρωπαίοι επίσημα στο τελευταίο eurogroup την όρισαν ως δημοσιονομικού χαρακτήρα, αποδεχόμενοι την άποψη της ελληνικής κυβέρνησης, και ενώ την ίδια ώρα ακόμη και το ΔΝΤ αποφεύγει να την ορίσει ως διαρθρωτικού χαρακτήρα;

Με αυτά τα δύο έσχατα περιστατικά ο κ. Στουρνάρας, αντικειμενικά ταυτίζεται με τη στάση Μητσοτάκη, ο οποίος, σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να μην αποδειχτεί και πάλι καταστροφολογικά αδιάβαστος για την ελληνική οικονομία, επιστρατεύει τις τελευταίες μέρες τη βιαστική πρόβλεψη ότι η Ελλάδα αποτυγχάνει να βγει στις αγορές. «Αρπαχτή» στην κακή συγκυρία κάνει, όμως, ο κ. Μητσοτάκης με τέτοια πρόβλεψη, αφού η τελική εικόνα της επιτυχίας ή της αποτυχίας να βγει η Ελλάδα στις αγορές τοποθετείται …σε 2 χρόνια από σήμερα. Όταν, δηλαδή, θα εξαντλείται το λεγόμενο «μαξιλάρι» των περίπου 30 δισ. που έχει εξασφαλίσει η Ελλάδα, ώστε να μπορεί και χωρίς έξοδο στις αγορές όλον αυτόν τον χρόνο να αποπληρώνει οφειλές της από εξωτερικό δανεισμό. Άλλωστε, επίσημα διακηρυγμένος λόγος ύπαρξης του δημοσιονομικού «μαξιλαριού» ακριβώς είναι να μην απειληθεί η μετα-μνημονιακή δημοσιονομική σταθερότητα στην Ελλάδα, λόγω απρόβλεπτων αναταράξεων στις αγορές ή τη διεθνή οικονομία, όπως συμβαίνει αυτές τις εβδομάδες! Δεν το γνωρίζουν αυτό ο κ. Μητσοτάκης και ο κ. Στουρνάρας; Διερωτώμαι!…

Φυσικά στο πλευρό τους σπεύδουν και άλλοι πολιτικοί παράγοντες! Με ακόμη πιο ανόητες και ανερμάτιστες αναφορές! Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο κ. Σκανδαλίδης του ΚΙΝ.ΑΛ, ο οποίος έφθασε μέχρι του σημείου να δηλώνει ότι …δικαιώνονται όσοι ζητούσαν προληπτική πιστοληπτική γραμμή -δηλαδή ο κ. Στουρνάρας- αποκαλύπτοντας ανομολόγητες μικροκομματικές σκοπιμότητες.

Κι όμως! Ο κ. Μητσοτάκης έχει ταυτόχρονα το θράσος να αναγγέλλει τώρα ως στόχο της δικής του πολιτικής …να βγάλει την Ελλάδα στις αγορές!!! Θα ήταν κωμικό, …αν δεν είχε τόσο σοβαρό κόστος για την Ελλάδα να τηρεί τόσο τυχοδιωκτική πολιτική ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης!… Ναι! Ο ίδιος που πριν την επιτυχή ολοκλήρωση του 3ου μνημονίου φαινόταν να προτιμά προληπτική πιστοληπτική γραμμή για τη μετα-μνημονιακή εξωτερική χρηματοδότηση της Ελλάδας, σήμερα ομνύει στην προτεραιότητα εξόδου στις αγορές! Κατάλαβε άραγε πόσο λάθος έκανε με την ως τώρα στάση του απέναντι στην ελληνική οικονομία, ή απροσχημάτιστα προσφεύγει σε νέο τυχοδιωκτισμό; Εύχομαι να συμβαίνει το πρώτο, αλλά πιστεύω το δεύτερο!

Οι τελευταίες αναφορές Στουρνάρα-Μητσοτάκη-ΚΙΝΑΛ ορίζουν κατά πάσα πιθανότητα την τελευταία ελπίδα όσων τις εκφράζουν να δικαιωθούν για τις πανηγυρικά αποδειχθείσες ως άστοχες ως σήμερα προβλέψεις και εν γένει θέσεις τους σχετικά με την οικονομική πολιτική Τσίπρα. Ποιά είναι αυτή η τελευταία ελπίδα; Είναι να παραταθεί και να γενικευτεί η διεθνής οικονομική αποσταθεροποίηση και ένεκα τούτου να μην καταφέρει να βγει η Ελλάδα στις αγορές το 2021! Αν το κακό σενάριο επαληθευτεί, Μητσοτάκης-Στουρνάρας-ΚΙΝΑΛ θα σπεύσουν ψευδόμενοι να επιρρίψουν την ευθύνη  στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α., ενώ θα ευθύνονται οι γενικότερες αστοχίες του κλονιζόμενου διεθνούς καπιταλισμού που θα το έχουν προκαλέσει. Όπως κάνουν οι ίδιοι και σήμερα, που ενώ η Ιταλία μας ταλαιπωρεί εκείνοι -μόνοι σ’ όλον τον πλανήτη- διαπιστώνουν ότι …φταίει ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α.!

Έχω κατ’ επανάληψη αναφέρει στις αναλύσεις μου ότι δεν πιστεύω στις εξεταστικές επιτροπές για την οκταετή περιπέτεια της ελληνικής οικονομίας! Εξακολουθώ να το πιστεύω ακράδαντα! Όταν, όμως, τα κόμματα που με την πολιτική τους προκάλεσαν την περιπέτεια θρασύνονται να απειλούν τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. με εξεταστική επιτροπή για την οικονομική πολιτική του την περίοδο δικής του διακυβέρνησης της Ελλάδας, αδυνατώ να κατανοήσω πως θα ήταν δυνατό να συγκροτηθεί τυχόν τέτοια αχρείαστη (προ και μετά ΣΥ.ΡΙΖ.Α.) εξεταστική επιτροπή, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται σ’ αυτήν και προφανώς βλαπτικές για την ελληνική οικονομία αναφορές υπεύθυνων παραγόντων. Κι επειδή ανάμεσά τους είναι αναμφίβολα και ο κ. Στουρνάρας θα πρέπει  να υπενθυμίσω ότι εάν τυχόν επικρατήσει η αφροσύνη συγκρότησης εξεταστικής επιτροπής για την οικονομία την επόμενη 4ετία, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, που δεν είναι πολιτικό πρόσωπο και δεν καλύπτεται από τον ισχύοντα νόμο περί ευθύνης υπουργών, θα περιέλθει στη δικαιοδοσία εισαγγελικής έρευνας, όπως προβλέπεται για τα μη πολιτικά πρόσωπα σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Αν αυτό συμβεί -ό μη γένοιτο, επαναλαμβάνω- έχει μεγάλο ενδιαφέρον τί θα πει η εν λόγω εισαγγελική έρευνα για τα έργα και τις ημέρες Στουρνάρα!…

(Δημοσιεύεται και στο blog του γράφοντος www.molyvi.com)