Τα σκάνδαλα, το ΚΚΕ και ο Σημίτης… (Mέρος Δ΄)

(Σε κορύφωση η πολιτική συζήτηση για την ύστερη μεταπολίτευση)
Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Σε τέτοιες συνθήκες -στο πολιτικά αποστειρωμένο και  ευεπίφορο σε πιέσεις πανταχόθεν από μεριάς κύκλων που επιζητούσαν την εξουδετέρωση του κινηματικού χαρακτήρα του ΠΑ.ΣΟ.Κ. (όρα στα προηγούμενα μέρη Α΄, Β΄, και Γ΄) περιβάλλον της κοινοβουλευτικής ομάδας του Κινήματος- ήρθε η επικράτηση Σημίτη.

Φυσικά, ακολούθησε ο δεύτερος γύρος πιέσεων εντός του ΠΑ.ΣΟ.Κ.  επί των κομματικών στελεχών (κατ’ αναλογία εξ ίσου ευεπίφορων τελικά σε πιέσεις, ελλείπουσας της παρουσίας λαϊκών στηριγμάτων), που ήταν ασφυκτικά εντεταγμένα στους εκατέρωθεν εσωκομματικούς «μηχανισμούς» και πάντα ερήμην του παραταξιακού κινηματικού χαρακτήρα.

Είναι αυτονόητο από πόσο πλεονεκτικότερη θέση προσήλθε η ομάδα Σημίτη, ως πρωθυπουργού πλέον, στην «κούρσα» προσέλκυσης κομματικών στελεχών, εν όψει του επικείμενου συνεδρίου του Κινήματος, το οποίο θα εξέλεγε λίγο αργότερα τον ίδιο και ως διάδοχο του προέδρου-ιδρυτή. Διότι, φυσικά, χωρίς να έχει ήδη εξασφαλισμένη την πρωθυπουργία ο Κ. Σημίτης, πολύ δύσκολα θα μπορούσε να διεκδικήσει και να κερδίσει την πλειοψηφία του συνεδρίου εκείνου.

Είναι γνωστό σήμερα, μετά από τόσον καιρό τί επακολούθησε! (Είναι, όμως, γνωστό σε λίγους, αφού τα «μίντια» της εποχής  φρόντισαν επιμελώς να μη γενικευτεί και πολιτικά ουσιαστικοποιηθεί η δημόσια συζήτηση για τη διαδοχή στο ΠΑ.ΣΟ.Κ., με σκοπό να μη καταστούν οι κοινωνικές δυνάμεις που συγκροτούσαν τον πανίσχυρο πολιτικό κορμό της παράταξης γνώστες του φοβερού παρασκηνίου).

Τελώ εν γνώσει ότι σε συνάθροιση -στην οποία αρνήθηκα να λάβω μέρος, παρ’ ό,τι μού ζητήθηκε- στελεχών της «αριστεράς» πτέρυγας (υπενθυμίζω, καταχρηστικός ο όρος και μόνο για να συνεννοούμαστε μεταξύ μας), εξετάστηκαν 2 σενάρια:

– Σύμφωνα με το ένα σενάριο θα επιχειρούνταν  ανοιχτή αμφισβήτηση της πολιτικής νομιμοποίησης του Κ. Σημίτη από την εκλογή του από ένα πολιτικά «αναρμόδιο» όργανο, κατά το ισχύον καταστατικό του Κινήματος. Παράλληλα, η -τρομάρα της, επαναλαμβάνω- «αριστερά» πτέρυγα θα ζητούσε από το συνέδριο να εκδώσει πολιτική απόφαση, στην οποία η εκλογή Σημίτη για την πρωθυπουργία θα κηρυσσόταν άκυρη και θα ακολουθούσε η εκλογή προέδρου από το συνέδριο, ο οποίος στη συνέχεια δεν θα απευθυνόταν εκ νέου στην κοινοβουλευτική ομάδα, αλλά θα απευθυνόταν στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για να λάβει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Εάν ο εκλεγείς ως νέος πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ.  ελάμβανε ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή θα ήταν αχρείαστη και η γνώμη της κοινοβουλευτικής ομάδας του Κινήματος. Αν δεν ελάμβανε ψήφο εμπιστοσύνης, θα προκηρύσσονταν εκλογές, στις οποίες το Κίνημα θα κατερχόταν με επικεφαλής τον νέο πρόεδρό του. Το σενάριο αυτό, ήταν το τυπικά και θεσμικά δέον γενέσθαι, σ’ εκείνες τις συνθήκες. Είχε, όμως ένα μεγάλο πρόβλημα: Ο Κ. Σημίτης θεωρήθηκε βέβαιο πως θα αντιδρούσε, με συνέπεια πιθανότατη διάσπαση, πρόωρες εκλογές και κίνδυνο απώλειας της εξουσίας για όλους και εξ όλων των πτερύγων προερχόμενων λάτρες και νομείς της, που συνωθούνταν στο υπό διαδικασία διαδοχής ΠΑ.ΣΟ.Κ.! Κανένας από την «αριστερά» πτέρυγα -πλην ελαχίστων- δεν είχε τα κότσια να διακινδυνεύσει ό,τι απολάμβανε για να υπερασπιστεί πολιτικές αρχές! (Άλλωστε -και το είχα επισημάνει σε επιφανές «αριστερό» στέλεχος, όταν με ρώτησε κείνες τις μέρες τη γνώμη μου, πώς θα ενομιμοποιείτο να αμφισβητήσει εκ των υστέρων ό,τι είχε προηγηθεί, κάποιος που είχε δεχτεί να γίνει η εκλογή από την κοινοβουλευτική ομάδα και είχε ο ίδιος λάβει μέρος σ’ εκείνην την ψηφοφορία και είχε ηττηθεί; Μόνον νέα πρόσωπα, θα είχαν τη νομιμοποίηση να αμφισβητήσουν την εκλογή Σημίτη από τους βουλευτές. Όμως, εκείνοι άκουγαν για νέα πρόσωπα και απέστρεφαν τη σκέψη τους απ’ αυτό).

– Σύμφωνα με το δεύτερο σενάριο, στο συνέδριο δεν θα ετίθετο ζήτημα αμφισβήτησης της εκλογής Σημίτη από την κοινοβουλευτική ομάδα του Κινήματος και απλά θα εκλεγόταν νέος πρόεδρος, ο οποίος θα ηγείτο του ΠΑ.ΣΟ.Κ. στις επόμενες εκλογές, όποτε θα προκηρύσσονταν. Το σενάριο αυτό, το οποίο προτιμήθηκε (αλλά το οποίο απέτυχε να προωθήσει στη συνέχεια η «αριστερά» πτέρυγα) αποσκοπούσε να καταστήσει τον Κ. Σημίτη έναν εν τοις πράγμασι μεταβατικό αρχηγό. Η αδυναμία προαγωγής και επιτυχούς εφαρμογής του σχεδίου αυτού, υπογραμμίζει πόσο πολιτικά αδύναμη, αντιδραστική και αντικειμενικά δεξιά πολιτικά, αλλά πόσο και εξαρτώμενη από τις θέσεις εξουσίας που κατείχε, ήταν η εξ «αριστερών» ορμώμενη ομάδα στελεχών, που διεκδικούσε από τη μεριά της να διαδεχτεί τον ιδρυτή.

Στο 4ο συνέδριο του Κινήματος που ακολούθησε (30/6/1996), ο Κώστας Σημίτης εκλέγεται νέος πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ., με 2.732 ψήφους, έναντι 2.324 του Άκη Τσοχατζόπουλου. Συνολικά ψήφισαν 5.111 σύνεδροι και  μετρήθηκαν επίσης 28 λευκά και 27 άκυρα ψηφοδέλτια.

Το συνέδριο διαδοχής του Κινήματος, έλαβε χώρα σ’ ένα περιβάλλον σκληρής σύγκρουσης, που κάθε άλλο παρά σε πολιτική διαδικασία αφορούσε. Σκηνικό απροσχημάτιστης και αμείλικτης αντιπαράθεσης μηχανισμών ήταν! Οι ελάχιστες φωνές στελεχών που μίλησαν πολιτικά, χάθηκαν μέσα στον ορυμαγδό της ξιφομαχίας των μηχανισμών. (Ανακαλώ μια θαυμάσια τοποθέτηση του σ. Νίκου Σ. για τον σοσιαλισμό στην εξουσία! Κανένας δεν κατέγραψε την ομιλία. Πόσο μάλλον την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αναφορά του ομιλητή στην ανάγκη αναβάπτισης του Κινήματος σε δυνάμεις με αναφορά στον λαϊκό παράγοντα, ως όρου επιβίωσης της παράταξης. Η συνέχεια απέδειξε ότι ο Νίκος έσφαλε. Η παράταξη επιβίωσε. Μόνον που έχασε την ψυχή της…)

Το συνέδριο εκείνο ήταν το κύκνειο άσμα μου στο ΠΑ.ΣΟ.Κ.! Έκτοτε, στην κυριολεξία αηδιασμένος αποχώρησα από την ζωή του Κινήματος. Άλλωστε, μέσα μου πολιτικά δεν επικρατούσε κάτι άλλο από την εικόνα των χιλιάδων πολιτών που είχαν κατέβει στην κηδεία του ιδρυτή, σιωπηλοί και προφανώς ανήσυχοι και αβέβαιοι για το μέλλον της παράταξης και της χώρας. Η μεγάλη σιωπηλή  διαδήλωση και το βαρύ κλίμα σ’ όλους τους δρόμους της Αθήνας, επισφράγιζαν εκείνο που όλοι οι ψυχικά αμέτοχοι σ’ εκείνες τις προσβλητικές για την παραταξιακή ιστορία στιγμές του συνεδρίου υποπτευόμασταν αλλά δεν θέλαμε ακόμη να ομολογήσουμε: Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. άλλαζε πορεία και εγκατέλειπε τις αρχές του. Κοντά σ’ αυτές, εγκατέλειπε και τις προοδευτικές κοινωνικές και ταξικές δυνάμεις, που μαζί με το Κίνημα είχαν αλλάξει την Ελλάδα.

Τρεις ημερομηνίες ως επίλογος: Θάνατος ιδρυτή στις 23 Ιουνίου 1996. Διαδήλωση αποχαιρετισμού του στις 26 Ιουνίου. Συνέδριο εκλογής Σημίτη στις 30 Ιουνίου.

Ο χρόνος όποτε θελήσει παίζει κρυφτό με την ιστορία. Κι εμείς, σαν απλοί άνθρωποι που είμαστε, παίρνουμε μέρος στο παιχνίδι του, μετρώντας ως το 100 με κλειστά τα μάτια. Μετά, φωνάζουμε «φτου ξελευθερία», ανοίγουμε τα μάτια, , …αλλά δεν έχει απομείνει τίποτα να συνεχίζει το παιχνίδι μαζί με μας…

(συνεχίζεται)