Brexit και Ευρώπη – Η μοιραία πορεία της τελευταίας αυτοκρατορίας

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Η Τερέζα Μέι μπορεί να είναι και συμπαθής –σε εμένα, τουλάχιστον, είναι.

(Ίσως εξήγηση της συμπάθειάς μου να είναι ότι έχει καταστεί «σάκος του μποξ» για την αποτύπωση αντιθέσεων και αδιεξόδων, που δεν εξαντλούνται σε μια πρωθυπουργική θητεία, η οποία κληρονόμησε τα προβλήματα και δεν ήταν εκείνη που τα προκάλεσε. …Άλλωστε, πάντα, ένα στοιχείο που θα ήθελα να δεσπόζει στον δημόσιο βίο είναι ο σεβασμός προς εκείνον που είναι «πεσμένος κάτω», ως μέρος του συλλογικού πολιτισμού των ανθρώπων, και όχι της ζωώδους σχέσης τους με τις εξουσίες…)

Όμως, στη σημερινή «άγρια Ευρώπη» όπου όλοι μας ζούμε, αυτά μοιάζουν με άπιαστες πολυτέλειες. Όταν ανθρώπινες υπάρξεις που συσσωρεύονται στα ιδιότυπα προσφυγικά «στρατόπεδα συγκέντρωσης» της Ευρώπης του 21ου αιώνα, εκ συστήματος χρησιμοποιούνται απροσχημάτιστα από πολιτικές ηγεσίες χωρών, ως διαπραγματευτικό χαρτί για μικροπολιτικά και εθνικά οφέλη, που να βρεθεί χώρος για συμπάθειες προς αδύναμους πολιτικούς λειτουργούς!

Έτσι, η κυρία Μέι δεν κρίνεται από κάτι άλλο, παρά από τη γυμνή πολιτική αξιολόγησή της! Άλλωστε, μπορεί να μην ήταν εκείνη που έφερε το πρόβλημα, ήταν όμως εκείνη που υποσχέθηκε τον επιτυχή χειρισμό του.

Περισσότερο, όμως, κι από τις προσωποποιημένες πολιτικές αξιολογήσεις εκείνο που μετράει στην περίπτωση του Brexit είναι η αποτίμηση των συνεπειών μακράς ηγεμονίας της βρετανικής δεξιάς στην πολιτική ζωή της χώρας, η οποία κλείνει τον παρόντα κύκλο με όρους «καταστροφής» της χώρας.

Το Ηνωμένο Βασίλειο κλονίζεται, μετά από αιώνες αδιαμφισβήτητης συνοχής των συστατικών μερών του, με σαφείς κεντρόφυγες τάσεις να απειλούν να το κατακερματίσουν. Η βρετανική οικονομία, είτε εντός είτε εκτός της Ε.Ε., αγκομαχάει. Ο γεωπολιτικός ρόλος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας σχεδόν έχει ατονήσει πλήρως. Λύσεις που θα μπορούσαν να αποκαταστήσουν έστω ένα μέρος της τεράστιας ζημίας που έχει γίνει τα τελευταία 30 χρόνια, δεν φαίνονται από πουθενά. Οι ίδιοι οι Βρετανοί ολοένα και περισσότερο μοιάζουν να είναι «περίκλειστοι πολίτες» σ’ έναν κόσμο που αλλάζει χωρίς να ενδιαφέρεται για εκείνους.

Η Βρετανία, δηλαδή, αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη κρίση στη σύγχρονη ιστορία της και οι ευθύνες γι’ αυτό είναι πολιτικές και φέρουν δεξιά και ξεκάθαρα νεο-φιλελεύθερη σφραγίδα.

Η αποσπασματική θεώρηση του βρετανικού δράματος με τα ανακλαστικά της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών, δηλαδή ως ένα ντοσιέ με το όνομα “Brexit”, προφανώς δεν διευκολύνει να διακρίνουμε πόσο βαθύτερο είναι το αδιέξοδο για τη μεγάλη νησιώτικη χώρα. Κι άλλωστε, ένας από τους λόγους που προκάλεσαν την έσχατη επιδείνωση στο γενικό υπαρξιακό αδιέξοδο που αντιμετωπίζει η Βρετανία σε ό,τι αφορά το πώς η ίδια αντιλαμβάνεται τη θέση της στον κόσμο που αλλάζει, είναι η εξάντληση της προβληματικής για το τί την οδήγησε ως εδώ, σε μια εξευρωπαϊσμένη ατζέντα, που δεν θίγει τον πυρήνα των προβλημάτων της χώρας. Αυτός ο άγονος εξευρωπαϊσμός της πολιτικής οπτικής των πραγμάτων, σε πεδία και προβλήματα όπου οι λύσεις δεν θα μπορούσαν να αναζητούνται σε ευρωπαϊκά fora,  φαινόμενο που δεν απαντάται μόνο στη Βρετανία, αποστεώνει τον απολύτως καίριο «τοπικό» ρόλο των κοινωνιών της γηραιάς ηπείρου και τον παραδίδει εις χείρας της κεντρικής ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας. Κι οι ταγοί αυτού του σκληρά συγκεντρωτικού μηχανισμού εξουσίας, αποδέχονται, βεβαίως, ασμένως τον ρόλο του ρυθμιστή σε ζητήματα που δεν αφορούν σ’ εκείνους, απλά διότι έτσι διευρύνεται ο κύκλος ηγεμονίας τους επί αγωνιώντων πληθυσμών.

Στην περίπτωση της Βρετανίας το πρόβλημα αυτό εξ αρχής ήταν -και παραμένει- πολύ μεγαλύτερο απ’ ό,τι σε άλλες χώρες-μέλη της Ε.Ε., διότι η πολυπράγμων ανάμιξη των Βρυξελλών  σε ζητήματα εκτός αρμοδιοτήτων της, ήταν που ενεργοποίησε την ακροδεξιά δυναμική του αντι-ευρωπαϊσμού στη χώρα, η οποία τελικώς θριάμβευσε με το δημοψηφισματικό «ναι» στο Brexit.

(Μερικά παραδείγματα αυτής της αναρμόδιας και τελικά ανοίκειας ανάμιξης της Ε.Ε. σε καθαρά βρετανικά θέματα, είναι οι τύχες της Βόρειας Ιρλανδίας και της Σκωτίας, αλλά ακόμη και άλλα θέματα που κινδύνευσαν να ενταχτούν στην ατζέντα της διαπραγμάτευσης για τους όρους του Brexit, όπως οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο και η επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα στην Ελλάδα, τα τελευταία ευτυχώς με τις πολιτικές ηγεσίες στην Αθήνα και τη Λευκωσία να απορρίπτουν τη μεσολαβητική βουλιμία των Βρυξελλών, που θα περιέπλεκε τα προβλήματα, όπως ευτυχώς πρόλαβε να κάνει στην κυριολεξία την τελευταία στιγμή και ο Πέδρο Σάντσεθ με το Γιβραλτάρ)

Φυσικά, το γεγονός ότι η Τερέζα Μέι αποδέχτηκε να καταστήσει τις Βρυξέλλες δραγάτη στα δικά της χωράφια, είναι αποτέλεσμα της αδύναμης ηγεσίας της. Αδύναμης, ακριβώς ως εκπρόσωπος αδύναμης χώρας, αλλά και αδύναμης στο βρετανικό εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.

Όμως, ό,τι και να έκαναν οι ευρωπαίοι -και έκαναν πολλά, από την προσβλητική αρχική στάση τους απέναντι στη Βρετανία, δηλαδή μια μεγάλη χώρα, και την πολιτική εκπρόσωπό της, έως την πολιτικά εκδικητική αντίδρασή τους για την απόφαση αποχώρησης από την Ε.Ε.- ο βρετανικός πολιτικός καταλογισμός ορίζεται στη δεξιά πολιτική Θάτσερ-Μπλερ, τα απόνερα της οποίας σήμερα μοιάζει να μπορούν να την οδηγήσουν σε μοιραία αποπνικτική βύθιση. Η ραγδαία βρετανική αποβιομηχάνιση του θατσερισμού (μόνο και μόνο για να κερδηθεί η πολιτική μάχη με τον Άρθουρ Σκάργκιλ), σε συνδυασμό με τον μπλερικό νεο-φιλελευθερισμό που ακολούθησε, υποκαταστάθηκαν από τη «μίας χρήσεως» (όπως ιστορικά αποδεικνύεται) ευωχία παροχής υπηρεσιών στον χρηματο-οικονομικό τομέα, που σήμερα μόνο εξωτερικά ελλείμματα διαχειρίζεται. Ποτέ μια χρηματο-οικονομική αυτοκρατορία όπως εκείνη που εμπνεύστηκαν η βρετανική δεξιά πολιτική, των Τόρις και των Εργατικών του Μπλερ της δεκαετίας του ’90, δεν θα μπορούσε να υποκαταστήσει την ισχύ μιας γεωπολιτικής και στρατιωτικής αυτοκρατορίας. Αυτή η παταγώδης αποτυχία συνοψίζεται σήμερα στην τραγική φιγούρα της Τερέζα Μέι, ως έσχατης κληρονόμου αυτής της δεξιάς πολιτικής!

Eκτός από το παρελθόν, αυτό που με εντυπωσιάζει περισσότερο είναι η σημερινή τύφλωση της βρετανικής κυβερνώσας δεξιάς, που άγει στην απροθυμία της να αποχωρήσει επιτέλους από την πολιτική σκηνή, ώστε άλλες παρατάξεις να επιχειρήσουν να διασώσουν ό,τι διασώζεται. Μάχη μέχρις εσχάτων για τον έλεγχο τη χώρας-σκιάς που παραδίδουν! Μόνον η άρνηση αποχωρισμού της εξουσίας μπορεί να εξηγεί τόσο αρρωστημένη πολιτικά πραγματικότητα, σε μια χώρα με τόσο μεγάλα προβλήματα.

(Το παρόν δημοσιεύεται και στο blog του γράφοντος www.molyvi.com)