There is no society

Γράφει ο Φρέντι Γκοντινό

Το κίτρινο γιλέκο είναι υποχρεωτικό σε κάθε αυτοκίνητο στη Γαλλία. Η απουσία του σημαίνει πρόστιμο

Οι τελευταίες γαλλικές προεδρικές εκλογές έχουν επιταχύνει μία διαδικασία, που είναι εν κινήσει εδώ και είκοσι χρόνια, την οποία παρατήρησε ένας Γάλλος γεωγράφος ο Christophe Guilluy, ένας ερευνητής που δεν διδάσκει σε πανεπιστήμιο, ένας ερευνητής του εδάφους.

Περιέγραψε κυρίως την κοινωνική αβεβαιότητα από το 2002 μιας «περιφερειακής» Γαλλίας, που είναι η πιο άοπλη για να αντιμετωπίζει την βία της παγκοσμιοποίησης.

Ο γεωγράφος αναποδογυρίζει τελικά τον μύθο ότι τα πάντα στη Γαλλία βρίσκονται στο μέσο όρο, βασισμένα πάνω στο δόγμα της «αγίας τριάδας» δηλαδή, ελευθερία, ισότητα και αδελφότητα. Ουσιαστικά μια μεγάλη δημοκρατική χίμαιρα αλά γαλλικά.

Η γεωγραφία είναι μία… πολεμική τέχνη

Από το 2000 αυτός ο διακριτικός γεωγράφος κατασκεύασε τη θεωρία σε αυτό που ονομάζουμε «περιφερειακή» Γαλλία. Αυτό που είδε ήταν κάτι συνδεδεμένο με τις οικονομικές επιλογές που έγιναν εδώ και 30 χρόνια. Αυτό που ζει σήμερα η Γαλλία με τα «Κίτρινα Γιλέκα» δεν είναι με τίποτα συγκυριακό.

Η έννοια της περιφερειακής Γαλλίας γεννήθηκε από την κατανομή του χώρου των ανθρώπων που αποτελούν την μεσαία τάξη. Εδώ και 30 χρόνια υπάρχει μία αβεβαιότητα στη συγκεκριμένη τάξη. Το οικονομικό μοντέλο της παγκοσμιοποίησης πολώνει την εργασία, συγκεντρώνει τα πλούτη και ευνοεί τους πιο… qualified υπάλληλους. Υπάρχουν άνθρωποι που ζουν σε περιφέρειες στις οποίες δεν δημιουργούνται πια θέσεις εργασίας. Η έννοια της περιφέρειας δεν υπάρχει. Αυτό που υπάρχει είναι οι άνθρωποι που τη συγκροτούν. Αυτή η Γαλλία δεν είναι ή στα προάστια ή στην εξοχή, αλλά στα δύο μαζί.

Τα πράγματα χειροτέρεψαν εδώ και 15 χρόνια. Σαν έναν άρρωστο ελέφαντα σε ένα υαλοπωλείο. Αυτό είναι η μεσαία τάξη.

Οι διαδηλωτές είναι εργάτες, αγρότες, ιδιοκτήτες μικρομεσαίων επιχειρήσεων, κατώτεροι δημόσιοι υπάλληλοι και ελεύθεροι επαγγελματίες.

Αυτές οι λαϊκές τάξεις, όπως στην Αμερική είναι η πλειοψηφία και το ξεχνάμε πάρα πολύ συχνά. Δεν τους βλέπουμε διότι είναι γεωγραφικά -και μιντιακά- απομακρυσμένοι. Αυτές οι κατηγορίες δεν είναι οπαδοί ενός κόμματος, διότι η πολιτική προσφορά δεν ταιριάζει πια στη ζήτησή τους. Έχουν εγκαταλείψει το δικομματισμό και η ειρωνεία είναι ότι ο Μακρόν εκλέχθηκε χάρις στην έκρηξη του δικομματισμού.

Αλλά το πρόβλημα τώρα,  δεν είναι άλλο παρά μία μεγάλη σύγκρουση των τάξεων, η οποία σε αντίθεση με την συνειδητοποιημένη πάλη των τάξεων του Μαρξ, είναι ασυνείδητη.  Σήμερα δεν υπάρχει συνείδηση της τάξης, μεταξύ του πάνω μέρους της κοινωνίας και του κάτω. Αυτή η σύγκρουση των τάξεων εκφράζεται με βία.

Κάτι που πρέπει να σημειώσουμε όσον αφορά στα «Κίτρινα Γιλέκα» είναι η γυναικεία πλειοψηφία. Δεν είναι τυχαίο, γιατί οι γυναίκες είναι επίσης αυτές, που κατέχουν τις πιο αβέβαιες επαγγελματικές θέσεις στη Γαλλία. Είναι επίσης και αυτές που διαχειρίζονται τα οικονομικά σε κάθε σπίτι.

Όλα αυτά, όλες οι κατηγορίες ανθρώπων που απαρτίζουν τα«Κίτρινα Γιλέκα» είναι ο λαός. Και αυτή λέξη δεν είναι βρισιά.

Αυτές οι κατηγορίες δυσκολεύονται να βγάλουν τον μήνα, αλλά χωρίς να είναι κοινωνιολογικά θεωρούμενοι φτωχοί. Να μην ξεχάσουμε ότι οι φτωχοί, οι άνεργοι, προέρχονται από αυτές τις λαϊκές κατηγορίες.

Όπως τόνισε ο Guilluy,  αν οι άνθρωποι που εργάζονται στις απομακρυσμένες περιφέρειες και όχι στις μεγάλες μητροπόλεις,χάσουν τη δουλειά τους τότε αυτή η μεταβολή είναι η πτώτη προς τη φτώχεια.

Αυτοί που διαδηλώνουν σήμερα, αυτοί που διαδηλώνουν εναντίον της κακοποίησης των γυναικών, ακόμα και αυτοί που ψήφισαν τον Μακρόν, είναι όλοι ο λαός.

Μία κοινωνία δεν είναι υγιής αν το πάνω μέρος δεν μιλάει στο κάτω. Ιστορικά το κομμουνιστικό κόμμα στη Γαλλία ήταν πάντα η λαϊκή βάση των εργατών, αλλά και επίσης των διανοούμενων και των πανεπιστημιακών. Τώρα αυτό δεν υφίσταται.

” Νo society”. Είναι η φράση της Θάτσερ για την αποσύνδεση του κάτω μέρους από την κοινωνία, χωρίς να είναι ηθελημένη, αλλά πραγματική. Το πρόβλημα του Μακρόν και πέρα από αυτά και όλη της κοινωνικής τάξης της Γαλλίας, είναι η αδυναμία να σκεφτεί με συμπάθεια τον δικό του λαό. Το βλέπουμε στα ΜΜΕ όταν το κίνημα άρχισε τους παρουσίασαν σαν μία αντίδραση των… βλάχων/ αγροίκων.

Αυτή η κατηγορία περιμένει την οικονομική της ενσωμάτωση. Το πρόβλημα, όπως παρατηρεί ο Guilluy είναι ότι το παγκόσμιο οικονομικό μοντέλο δεν είναι άσχημο, αφού αν ήταν άχρηστο θα έπρεπε να το αλλάξουμε και δημιουργεί τεράστια πλούτη, αλλά είναι πάρα πολύ άνισο και παραδόξως δημιουργεί και τη φτώχεια.

Ουσιαστικά δεν δημιουργεί… κοινωνία (faire société).

Περιέργως ο υποψήφιος Μακρόν είχε προαναγγείλει πως οι πρώτοι τραβούν τους δεύτερους, κάνοντας μία μεταφορά με την ορειβασία, προβλέποντας ουσιαστικά, πως οι πιο πλούσιοι-αν τους βοηθάμε φορολογικά- θα τραβήξουν μαζί τους όλη την κοινωνία προς τα πάνω. Δηλαδή θα καταλήξει να επωφελείται όλη η κοινωνία.

“Εγώ είμαι έτοιμος να… αγοράσω αυτή η φιλελεύθερη σύλληψη , αλλά και όλα τα οικονομικά μοντέλα, αν λειτουργούν. Αλλά βέβαια εδώ και 30 χρόνια ο απολογισμός δείχνει ότι η συγκέντρωση στα μεγάλα αστικά κέντρα, έχει αυξήσει πάρα πολύ το κοινωνικό και πολιτιστικό χάσμα. Επομένως δεν λειτουργεί”, σημειώνει ο Guilluy.

Πρέπει να σκεφτούμε ένα παγκόσμιο μοντέλο, όχι εναλλακτικό, αλλά συμπληρωματικό. Η αποβιομηχανοποίηση έχει καταστρέψει τις λαϊκές τάξεις των δυτικών χωρών. Σήμερα, είναι οι μεσαίες τάξεις που έχουν πληγεί, ενώ αποτελούν τη βάση της δημοκρατίας. Είναι όντως η καρδιά της δημοκρατίας που αμφισβητείται.

Υπάρχει επίσης ένα πολιτιστικό πρόβλημα, που είναι η ίδια η ύπαρξη του λαού. Δεν είναι μόνο ένα γαλλικό πρόβλημα, αλλά ένα πρόβλημα που το βρίσκουμε σε όλες τις δυτικές κοινωνίες της Ευρώπης και της Αμερικής. Πίσω από αυτή την οικονομική και κοινωνική ακύρωση, υπάρχει μία πολιτιστική εκτόπιση, η οποία είναι ορατή γεωγραφικά. Αν δεν ενταχθούν αυτοί που αντιπροσωπεύουν την πλειοψηφία των ανθρώπων που ζουν στη χώρα, υποχρεωτικά υπάρχει πρόβλημα, που το ξαναβρίσκουμε πολιτικά και δημοκρατικά σήμερα.

Η πλειοψηφία των θέσεων εργασίας μετά την αποβιομηχανοποίηση έχουν δημιουργηθεί, γύρω από τις μεγάλες μητροπόλεις, εκεί που έχουν συγκεντρωθεί όλες οι ανώτερες κατηγορίες. Αυτές δηλαδή που έχουν ψηφίσει κατά πλειονότητα τον Μακρόν.

Το δράμα είναι ότι δεν έχουμε πια ανάγκη από αυτές τις λαϊκές τάξεις για να γυρίσουν τη μηχανή. Είμαστε όλοι υπεύθυνοι. Δεν μπορείς να χαρακτηρίσεις ασήμαντη τη μεσαία τάξη. Είναι το μισό του πληθυσμού. Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν έχει αυξηθεί εδώ και 30 χρόνια. Μια χώρα είναι οι άνθρωποι που θέλουν εργασία, οικονομική ένταξη και ένα πολιτιστικό κεφάλαιο, που θέλουν να διατηρήσουν. Και αυτό είναι αλήθεια παντού στην Ευρώπη και την Αμερική.

Ζούμε μία πολύ ιδιαίτερη στιγμή στη Δύση, γιατί πρώτη φορά ο κόσμος του πάνω μέρους- για να μην λέμε την ελίτ- δεν μιλάει πια στο κάτω κόσμο, ο οποίος έχει γυρίσει την πλάτη στους πολιτικούς, στα μίντια, στον πολιτιστικό κόσμο.

Η πολιτική τάξη και τα συνδικάτα δεν αντιπροσωπεύουν πια τίποτα.

“No society” σημαίνει μια διακοπή ανάμεσα στο πάνω και στο κάτω, οπότε δεν υπάρχουν άλλες λύσεις, παρά να πάμε προς το λαό και όχι να αλλάξουμε τον λαό. Σήμερα δεν είναι ο λαός, που πάει στο παλάτι των Βερσαλλιών ή στο προεδρικό μέγαρο του Ελιζέ. Είναι το αντίθετο που πρέπει να γίνει. Η εξουσία να πάει προς τον λαό.

Μια κοινωνία είναι ένα πραγματικό κίνημα. Το κίνημα της κοινωνίας το φτιάχνουν οι άνθρωποι και όχι τα μίντια.

Είναι αναπόφευκτο να αποδεχθώ την εκμετάλλευση και από την ακροαριστερά και την ακροδεξιά στον απολογισμό μου. Αλλά το ουσιαστικό είναι να απαντήσουμε στην κοινωνική ζήτηση που είναι τεράστια. Έχουμε ένα μεγάλο πρόβλημα προσφοράς σήμερα. Τα πολιτικά κόμματα δημιουργήθηκαν από και για τη μεσαία τάξη, η οποία πια δεν υπάρχει. Αυτά, απευθύνονται σε ανθρώπους που δεν υπάρχουν πια. Πρέπει σήμερα να ξαναγράψουμε την πολιτική προσφορά, από όλα τα κόμματα και από την αριστερά και από τη δεξιά, να σώσουμε τις λαϊκές τάξεις που αγωνιούν, όπως τα «Κίτρινα Γιλέκα».

Αυτή είναι η συνθήκη για να ξαναφτιάξουμε την κοινωνία. Αν όχι, η κοινωνική απόσχιση μπορεί να είναι συνώνυμη της βουτιάς στο κενό.

 

*Ο Christophe Guilluy είναι Γάλλος γεωγράφος και συγγραφέας, γνωστός στη Γαλλία για την θεωρία του αναφορικά με την «περιφερειακή» Γαλλία (« France périphérique »). Το τελευταίο του βιβλίο ονομάζεται “No society” και αναφέρεται στο τέλος της μεσαίας τάξης στον δυτικό κόσμο.