+Plus

Mια άλλη αφήγηση για τη διακυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α. – Τί πραγματικά συνέβη το 2015 (Μέρος Γ΄ – Οι ευθύνες του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.)

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Φυσικά, η απόπειρα μιας νέας αφήγησης για την παρουσίαση των γεγονότων του 2015, πιο πραγματικής, ψύχραιμης και αναγκαίας (όπως ισχυρίζομαι, για να εκλογικευτεί ο δημόσιος διάλογος σχετικά με την πορεία της Ελλάδας από δω και πέρα εκτός μνημονίων), δεν μπορεί να μην συμπεριλαμβάνει και την αναφορά στα σφάλματα του ΣΥ.ΡΙΖ.Α..

Η σημερινή συζήτηση για τα σφάλματα αυτά, γίνεται βεβαίως εκ των υστέρων και εκ του ασφαλούς και δεν (μπορεί να) συμπεριλαμβάνει το σύνολο των αναμενόμενων δυσανεξιών που περικλείονται στην ιδιαιτερότητα του περιστατικού ένα περιθωριακό επί δεκαετίες κόμμα του πολιτικού συστήματος (και δη και της αριστεράς) να απογειώνεται μέσα σε ελάχιστο χρόνο στην κορυφή και να καλείται να κυβερνήσει. Τη διακυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α, διαπερνά από την πρώτη στιγμή αυτή η έκδηλη ανωριμότητα διαχείρισης εξουσίας, καθώς και ο αφελέστατος βολονταρισμός ανατροπής των πάντων, που κατά την αντίληψη περί πολιτικής των κάθε λογής προοδευτικών ακτιβιστών θα μπορούσε να ήταν «κυβερνητική πολιτική». …Και δεν ήταν! Και ούτε μπορούσε ποτέ να ήταν!…

Τα σημεία αυτά αποτελούν τον καμβά επί του οποίου κλήθηκε το 2015 ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. να διαχειριστεί τις εξελίξεις. Η διεργασία ιδεολογικο-πολιτικής και διαχειριστικής ωρίμανσης του ΣΥ.ΡΙΖ.Α., η οποία δρομολογήθηκε έκτοτε και η οποία εκ των πραγμάτων θα είναι μακρά (και πιθανότατα με παλινωδίες), ενδιαφέρει ιδιαίτερα την ευρωπαϊκή προοδευτική και σοσιαλιστική πολιτική παράδοση, αφού αποτελεί την πρώτη ουσιαστική εκδήλωση ανακοπής και ενδεχομένως και αντιστροφής του συντηρητικού προσήμου πολιτικής που είχαν αρχικά ανεχτεί και στη συνέχεια επιβάλλει οριστικά στην Ε.Ε. οι ευρωπαίοι σοσιαλδημοκράτες, από το 1990 και μετά, ως συνεχιστές του θατσερικού μοντέλου, αν και τοποθετούμενοι στον ευρωπαϊκό πολιτικό χάρτη ως «προοδευτικές» πολιτικές παρατάξεις. (Επειδή η ιστορία δεν γράφεται από συμπτώσεις αλλά από νομοτέλειες, δεν θεωρώ καθόλου τυχαίο ότι στην αναμέτρηση μεταξύ ευρωπαίων και Ελλάδας -όρα στο προηγούμενο μέρος Β΄ αυτών των αναλύσεων- στους αντιπάλους του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. το 2015 δεσπόζει η σκληρή ευρωπαϊκή δεξιά υπό τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, συν-επικουρούμενου από το SPD).

Ωστόσο, υπό τους περιορισμούς που προανέφερα, διακρίνω 3 μείζονα σφάλματα του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. για το 2015 (υπό τη σκέψη ότι αυτά συμπεριλαμβάνονταν από την αρχή στην πολιτική προσληπτική ικανότητα του κόμματος και θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί):

α. Την υποτίμηση της Οικονομίας ως καθοριστικού πολιτικού παράγοντα, των τότε εξελίξεων,

β. Τη στρεβλή κατανόηση των πραγματικών συσχετισμών δύναμης στην ευρωζώνη (και την Ελλάδα) της κρίσης, και

γ. Την πλήρη έλλειψη εναλλακτικού πολιτικού σχεδίου, πέραν της θυμικής βουλησιαρχίας περί «ανατροπής».

Ας τα δούμε με τη σειρά!

– Η υποτίμηση της Οικονομίας ως του καθοριστικού πολιτικού παράγοντα για τις εξελίξεις στην ευρωζώνη, παραδόξως προέκυψε, παρ’ ό,τι η ιδεολογική παράδοση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. προέρχεται από την παραδοσιακή αριστερά και τον μαρξισμό-λενινισμό και την αρχή τοποθέτησης της Οικονομίας στη βάση της Πολιτικής. Αντίθετα, η κυβερνητική διαχείριση της πρώτης περιόδου του 2015, δείχνει «οππορτουνιστικές» (κατά την προσέγγιση των ορθοδόξων μαρξιστών-λενινιστών) συμπεριφορές, εν πολλοίς εδραζόμενες σε στοιχεία πρωτοκαθεδρίας του «εποικοδομήματος», ως βάση της τότε πολιτικής του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.. Τα αίτια γι’ αυτήν την στάση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. είναι πολλά και διάφορα, από ιστορικά ως και βαθύτατα πολιτισμικά, και δεν είναι της παρούσης να τα αναζητήσουμε εδώ.  Ίσως κάποια άλλη στιγμή…

Όπως και να ‘ναι, όμως, η κυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Ιανουαρίου-Αυγούστου 2015, αντιμετωπίζει την αντιπαράθεση που έχει ως επίκεντρο την καταρρέουσα ελληνική οικονομία, ως πολιτική αναμέτρηση και μόνο, και καθόλου ως τεχνικά οικονομικό ζήτημα. (Το επιβεβαιώνει πλήρως η αφελής διαχείριση της διαπραγμάτευσης από τον Γ. Βαρουφάκη. Ο ίδιος ο Βαρουφάκης, αλλά για αρκετό χρόνο και ο Τσίπρας, κατά τη διάρκεια αυτού του 8μήνου υποτιμούν και αντιπαρέρχονται απολύτως τη δεδομένη δυνατότητα του κ. Σόιμπλε και των συν αυτώ, «να κατεβάσουν» μέσα σε μια στιγμή τον «διακόπτη» της ελληνικής οικονομίας, αντιπαραθέτοντας σ’ αυτή την αδήριτη πραγματικότητα μια γενική πολιτική ρητορική. Όμως, μια οικονομία πρώτα τη διασώζεις και κατόπιν την αλλάζεις! …Εκτός κι αν πιστεύεις ότι βρίσκεσαι σε επαναστατική περίοδο, σαν την Οκτωβριανή επανάσταση. …αλλά και τότε οφείλεις να διαθέτεις σχέδιο! Είμαι βέβαιος πως αρκετοί από τους ανθρώπους του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. έτσι το έβλεπαν. Οι εξελίξεις, όμως, έχουν έκτοτε επιβεβαιώσει -και οι δεύτερες εκλογές του 2015 το επικύρωσαν- ότι αυτή η ομάδα του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. ήταν μικρή μειοψηφία).

– Η κατανόηση του ισχύοντος συσχετισμού δυνάμεων στην Ε.Ε. και την ευρωζώνη το 2015 από μεριάς του ΣΥ.ΡIΖ.Α. διέπεται από μια αδιανόητης έκτασης αστοχία. Η αστοχία δεν αφορά μόνο στο πως διαμορφώνονται οι ισορροπίες στην κλονιζόμενη από την κρίση ευρωζώνη (με τις οικονομίες του ευρωπαϊκού νότου να εκλιπαρούν ρευστότητα από τον αναπτυγμένο βορρά, αποφεύγοντας κάθε ουσιαστική αντιπαράθεση με τον πανίσχυρο τότε Σόιμπλε, που κρατάει και το «πορτοφόλι»). Η αστοχία πρόσληψης του συσχετισμού δυνάμεων το 2015 από μεριάς ΣΥ.ΡΙΖ.Α. εκτείνεται και στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο και καταλήγει σε μοιραία υποτίμηση του εσωτερικού πολιτικού στοιχείου των λεγόμενων «συστημικών» δυνάμεων, οι οποίες δρουν καταλυτικά σε βάρος των ελληνικών συμφερόντων αντικειμενικά και προς στήριξη της ομάδας Σόιμπλε και των επιλογών της. Υπάρχουν σήμερα καταγεγραμμένα σημεία αυτής της στάσης ελληνικών δυνάμεων, που καταμαρτυρούν την πραγματικότητα πέραν πάσης αμφιβολίας. Όμως, εδώ δεν μιλάμε για δυνάμεις που εμφορούμενες από τις όποιες συστοιχίες συμφερόντων και κινήτρων παρεμβαίνουν στις εξελίξεις τασσόμενοι στο πλευρό των ευρωπαίων, αλλά για την αδυναμία του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. να καταγράψει και να κατανοήσει τον ρόλο τους στη διαπραγμάτευση του 2015 και τη συμβολική και πρακτική σημασία τους στην αδιαλλαξία των ευρωπαίων, καθώς και στην αιτιολόγηση της «μεγάλης υποχώρησης» που αναγκάζεται να κηρύξει αργότερα ο Τσίπρας.

Σήμερα, που γνωρίζουμε πως κύλησαν τα γεγονότα, θεωρώ ευτύχημα ότι την τελευταία μάχη για την εκλογίκευση της εσφαλμένης ελληνικής «διάσωσης», όπως την κατενόησαν και επέβαλαν οι ευρωπαίοι δανειστές μας κατά την περίοδο 2010-2015, την έδωσε ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. στο δημοψήφισμα. Αναμφίβολη πρακτική απόρροια του οποίου υπήρξε η ουσιαστικότατη μεταβολή του σκηνικού «διάσωσης» της ελληνικής οικονομίας, με την για πρώτη φορά μετά το PSI (που αυτό, όμως, αφορούσε σε χρέος έναντι ιδιωτών, και όχι σε διακρατικό χρέος, όπως είναι ο συμβιβασμός του Αυγούστου 2015), συμφωνημένη εκατέρωθεν και με απολύτως τυπικό τρόπο ρύθμιση του ελληνικού εξωτερικού χρέους, όπως εξήγησα και στο προηγούμενο μέρος Β΄ αυτής της σειράς αναλύσεων.

– Τέλος, υπάρχει η πλήρης απουσία πολιτικού σχεδίου του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.!

Το πρόβλημα για τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. είχε διαφανεί ήδη από το πως χειρίστηκε τη διερευνητική εντολή που είχε λάβει μετά τις πρώτες εκλογές του 2012. Όταν αντί για την επιζητούμενη από τότε διεύρυνση της λογικής και τεχνοκρατικής βάσης επί της οποίας στηριζόταν η εσφαλμένη «διάσωση» κοπής Σόιμπλε (μ’ άλλα λόγια η επιζήτηση εκλογίκευσής της), η διαδικασία αυτή είχε εκπέσει σε περιφορά της διερευνητικής εντολής σε κάποιον άνευ οιουδήποτε λόγου διάλογο με τη ΓΣΕΕ και άλλους φορείς, παντελώς ασχέτους με τη διαδικασία διακρίβωσης τυχόν δεδηλωμένης.

Το 2015, όμως, οι συνέπειες αυτών των αστειοτήτων δεν ήταν ασήμαντες, όπως το 2012, όταν απλά  ακολούθησαν αμέσως οι δεύτερες εκλογές, απλά και μόνο για «δραπετεύσει» ο Σαμαράς από το εξευτελιστικό 18% που είχε συγκεντρώσει η Ν.Δ. τον Μάιο του 2012.

Η ανυπαρξία πολιτικού σχεδίου του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. το 2015, σχεδίου με τακτικά και στρατηγικά σημεία, έχει δύο καίριες αρνητικές συνέπειες.

– Η πρώτη είναι ότι αντί για το άνοιγμα μιας ατζέντας εναλλακτικού διασωστικού σχεδίου για την ελληνική οικονομία, με αποδέκτες όλα τα πέραν της Ν.Δ. κόμματα, επιλέγεται η «παράφρων πολιτική μεταβλητή» Καμμένου, ως επιθυμητού συγκυβερνήτη. Η μονοσήμαντη, μέχρις ανακούφισης -θα ‘λεγε κανένας- προτίμηση του ιδιότυπου δεξιού εταίρου, διαμόρφωσε ένα σκηνικό προσχηματικής ή ειλικρινούς απροθυμίας στα άλλα κόμματα να μπουν σε οποιασδήποτε μορφής διάλογο με τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α.. Η επανάληψη του σφάλματος στις δεύτερες εκλογές του 2015, παρ’ ό,τι τότε υπήρχε πρόσθετος λόγος να διαφανεί ότι ο Καμμένος  δεν ήταν προτιμητέα επιλογή, άλλα ανάγκη -αν κανένα άλλο κόμμα δεν αποδεχόταν τον διάλογο- προσέφερε το πεδίο παγίωσης της οργανωμένης από μεριάς των δυνάμεων που είχαν ηττηθεί από τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. προσπάθειας απομόνωσής του. Οι συνέπειες συνεχίζονται έως και σήμερα…

– Η δεύτερη συνέπεια ήταν η παγίδευση σε μια ενδιάμεση συμφωνία διάρκειας 6 μηνών με τους ευρωπαίους δανειστές στις 28/2/2015 (όταν τυπικά έληγε το 2ο μνημόνιο), με μόνο “όφελος” χρόνο και τίποτα το απτό για τη στήριξη της ελληνικής οικονομίας. Φυσικά, με την ελληνική οικονομία στην κατάσταση που βρισκόταν και χωρίς καμιά αλλαγή στα ως τότε δεδομένα, ο χρόνος μόνον επιδείνωση για τη διαπραγματευτική θέση της Ελλάδας σήμαινε. (Για παράδειγμα, παρά τη δεδομένη αδιαλλαξία των ευρωπαίων δανειστών μας, όπως ήδη έχω εκθέσει, δεν κατανοώ για ποιό λόγο η κυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α. δεν έθεσε ρητά το αίτημα ρύθμισης του ελληνικού χρέους στα ευρωπαϊκά  fora, παρ’ ό,τι η τεχνοκρατική τεκμηρίωση της ανάγκης προς τούτο, ήταν ανοιχτά ομολογημένη και στοιχειοθετημένη πανταχόθεν).

(Στο επόμενο, Δ΄ και τελευταίο μέρος, Τα 3+1 βασικά σημεία από τα γεγονότα του 2015)