Ευρωεκλογές: Πόσο πραγματικός είναι ο κίνδυνος της ακροδεξιάς

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Οι δημοσκοπήσεις στην Ελλάδα αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη -και δικαίως- λόγω αλλεπάλληλων άστοχων προβλέψεών τους. Ωστόσο, εξακολουθούν να αποτελούν χρήσιμο εργαλείο αποτύπωσης των συσχετισμών δυνάμεων, στο πλαίσιο των οποίων θα διεξαχθούν οι ευρωεκλογές στη χώρα μας. Ένα από το σημαντικότερα σημεία για τις επιφυλάξεις σχετικά με τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων στην Ελλάδα είναι το γεγονός ότι τα συγκριτικά στοιχεία βάσει των οποίων διαμορφώνεται η εικόνα των τάσεων, ανοδικών ή πτωτικών, των κομμάτων, δεν αφορούν σε ομοειδείς κάλπες. Έτσι, εξ όσων βλέπω στις δημοσκοπήσεις που εδώ βλέπουν το φως της δημοσιότητας, συγκρίνονται τα αποτελέσματα των γενικών εκλογών του 2015 με την πρόθεση ψήφου για τις ευρωεκλογές που καταγράφεται σε κάθε δημοσκόπηση, για να αποφανθούν οι δημοσκόποι πόσο «συσπειρωμένο» είναι κάθε κόμμα, προς τα πού κινούνται οι τυχόν διαρροές του και ποιό μέρος της λεγόμενης «απροσδιόριστης ψήφου», έχει πιθανότητες επιστροφής στο κόμμα από το οποίο έχει αποστασιοποιηθεί.

Ωστόσο, ασφαλώς υπάρχουν τα αποτελέσματα των προηγούμενων ευρωεκλογών καθώς και τα δημοσκοπικά δεδομένα εκείνης της περιόδου, ώστε  να προκαλεί εντύπωση ο παραμερισμός τους.

Έχει σημασία η σύγκριση μη ομοειδών δημοσκοπικών δεδομένων; Ασφαλώς! Ένα παράδειγμα: Κατά κανόνα το φαινόμενο της λεγόμενης «χαλαρής ψήφου» στις ευρωεκλογές πλήττει πρωτίστως τα κυβερνώντα κόμματα, τόσο για στατιστικούς λόγους, όσο και για λόγους συσσώρευσης της φθοράς από την εκάστοτε διακυβέρνηση. Εικάζω ότι αυτό εξηγεί, τουλάχιστον εν μέρει, γιατί στην Ελλάδα δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο να κερδίζει τις ευρωεκλογές ένα κόμμα και λίγο αργότερα να χάνει τις γενικές εκλογές.

Στην Ευρώπη, από την άλλη μεριά, τις περισσότερες φορές οι δημοσκοπήσεις για τις ευρωεκλογές δείχνουν πιο ασφαλείς στις προβλέψεις τους. Όχι γιατί δεν συγκρίνουν τα ευρήματά τους με παλιότερες κάλπες γενικών εκλογών αλλά μόνον με περασμένες ευρωκάλπες. Στις δημοσκοπήσεις στην Ευρώπη βεβαίως και κατά περίπτωση ανάλογα με τη μεθοδολογία κάθε εταιρείας παρουσιάζεται η εκλογική επίδοση των κομμάτων στις προηγούμενες γενικές εκλογές, στοιχείο απολύτως χρήσιμο για να διαμορφώνεται εικόνα των πολιτικών τάσεων. Όμως, το αποτέλεσμα των προηγούμενων γενικών εκλογών δεν αξιοποιείται μεθοδολογικά σε συσχέτιση με τα ευρήματα μιας δημοσκόπησης για τις ευρωεκλογές, για να εξαχθούν τα συμπεράσματα των δημοσκόπων.

Επίσης, πουθενά στην Ευρώπη αλλού δεν καταγράφονται τόσο μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των ευρημάτων δημοσκοπήσεων από διαφορετικές εταιρείες.

Δύο παραδείγματα ευρωπαϊκών δημοσκοπήσεων σε διαγράμματα για να γίνουν όλα σαφή:

 

Διάγραμμα 1: Δημοσκόπηση για τις ευρωεκλογές στη Γαλλία

 

 

Διάγραμμα 2: Δημοσκόπηση για τις ευρωεκλογές στη Βρετανία

 

Στο πρώτο διάγραμμα, εμφανίζεται δημοσκόπηση πρόθεσης ψήφου της εταιρείας Harris για τις ευρωεκλογές στη Γαλλία και στο δεύτερο διάγραμμα δημοσκόπηση πρόθεσης ψήφου της εταιρείας YouGov για τις ευρωεκλογές στη Βρετανία.

Και στα δύο διαγράμματα με το εξασθενημένο χρώμα δίπλα σε κάθε στήλη εμφανίζεται η εκλογική επίδοση των κομμάτων στις προηγούμενες ευρωεκλογές. Και στα δύο διαγράμματα τα νέα κόμματα (LREM – La Republic En Marche! του  Μακρόν στη Γαλλία, και το νεοπαγές κόμμα Brexit στη Βρετανία), τοποθετούνται στο άκρο δεξιά του διαγράμματος και δεν παρουσιάζονται συγκριτικά στοιχεία από παλιότερες εκλογές, παρ’ ό,τι για το κόμμα του Μακρόν υπάρχουν δεδομένα από προηγηθείσα κάλπη, που όμως  δεν ήταν κάλπη ευρωεκλογών, αλλά κάλπη γενικών εκλογών.

(Σημ.: Και τα δύο αυτά διαγράμματα, όπως και οποιοδήποτε άλλο εκτεθεί εδώ για τους σκοπούς της ανάλυσης, προέρχονται από διαγραμματική απεικόνιση με όμοιο τρόπο δημοσκοπήσεων διαφορετικών εταιρειών από τη Europe Elects)

Για να περάσουμε όμως στην ουσία της σημερινής ανάλυσης, εκτός από τα πιο πάνω διαγράμματα ας δούμε τρία ακόμη διαγράμματα της Europe Elects.

 

Διάγραμμα 3: Δημοσκόπηση για τις ευρωεκλογές στην Ουγγαρία

 

 

Διάγραμμα 4: Δημοσκόπηση για τις ευρωεκλογές στην Ιταλία

 

Διάγραμμα 5: Δημοσκόπηση για τις ευρωεκλογές στη Γερμανία

 

Οι τρεις ανωτέρω δημοσκοπήσεις είναι της εταιρείας Zavecz για την Ουγγαρία, της Noto για την Ιταλία και της Infratest dimap για τη Γερμανία.

Και στις τρεις αυτές δημοσκοπήσεις, όπως και στις δύο που εκτέθηκαν πιο πάνω, είναι ολοφάνερη η σημαντική ενδυνάμωση της ακροδεξιάς. Όμως, για πρώτη φορά εμφανίζεται τόσο καθαρά το φαινόμενο άμεσης μετατόπισης κοινών της παραδοσιακής δεξιάς προς την ακροδεξιά. Κι αυτό, εκτός από τη χρεοκοπία του μίγματος ακραίας συντηρητικής πολιτικής και νεο-φιλελευθερισμού που εφαρμόζουν τα ευρωπαϊκά δεξιά κόμματα την τελευταία δεκαετία, υπογραμμίζει παράλληλα ότι τα ίδια αυτά κόμματα της ευρωπαϊκής παραδοσιακής δεξιάς, υπήρξαν εκ του αποτελέσματος πολιτικές κοιτίδες των νεο-ναζιστικών  και νεο-φασιστικών αλλά και των ακροδεξιών κομμάτων στις χώρες της ηπείρου μας.

Η μεγάλη πολιτική διαφορά σε σύγκριση με τα ως τώρα ισχύοντα δεδομένα, είναι ότι ενώ από το 2.000 ως σήμερα ζήσαμε το φαινόμενο αποδυνάμωσης της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας (από την απαξίωση της πολιτικής αυτού του χώρου, ένεκα της στροφής του προς τα δεξιά), σήμερα ο αποδομούμενος χώρος προς όφελος της ακροδεξιάς, είναι τα συντηρητικά κόμματα. Λεηλατώντας συντηρητικούς υποστηρικτές από τα παραδοσιακά κόμματά τους η ακροδεξιά στην Ευρώπη  εκτός από διεύρυνση της επιρροής της κερδίζει και πολιτική νομιμοποίηση, σε κοινά που ως σήμερα απέστρεφαν το βλέμμα τους απ’ αυτήν.

Για τους λόγους αυτούς, στις ευρωεκλογές που έρχονται δεν αρκεί η καταψήφιση των ακροδεξιών κομμάτων. Είναι ανάγκη καταψηφίζοντας τους ακροδεξιούς να καταψηφιστεί ταυτόχρονα και η πολιτική των κομμάτων που με την ανοχή και τις συνεργασίες σκοπιμοτήτων που ακολουθούν την ενδυναμώνουν. Δηλαδή, είναι ανάγκη να καταψηφιστούν τα κόμματα της ευρωπαϊκής συντήρησης.

Ένα ελληνικό παράδειγμα για να γίνει απολύτως κατανοητή η ανάγκη που επισημαίνω: Στην Ελλάδα, δεν αρκεί η καταψήφιση της νεο-ναζιστικής Χρυσής Αυγής ή των άλλων ακροδεξιών σχημάτων. Στην Ελλάδα μόνο με τη στρατηγική ήττα της Ν.Δ. θα υπηρετηθεί ο στόχος αποτροπής περαιτέρω ενδυνάμωσης των ακροδεξιών και των συνοδοιπόρων τους. Άλλωστε, και στην ίδια τη Ν.Δ, σιτίζονται πολιτικά και σε επίλεκτες στελεχιακές διακρίσεις πρόσωπα με βεβαρυμμένο ιστορικό συμπόρευσης με νεο-ναζιστές και ακροδεξιούς. Και, τέλος, μαζί με τον Ορμπάν, που προ ημερών μαζί με τον ακροδεξιό Σαλβίνι διακήρυττε την πολιτική ακριβώς που είναι ανάγκη να ηττηθεί στις ευρωεκλογές, ο κ. Μητσοτάκης θα συστρατευτεί για την υποστήριξη Βέμπερ στην ηγεσία της Κομισιόν.

Μπορούν άραγε όλ’ αυτά να σπρωχτούν «κάτω απ’ το χαλάκι», όπως με αλλεπάλληλους περισπασμούς επιχειρεί να κάνει ο νεο-μητσοτακισμός; Εναπόκειται στην κρίση των εκλογέων να το κρίνουν!