Οι 3 βασικοί λόγοι της ήττας του ΣΥΡΙΖΑ – Οι σκιαμαχίες ενός κόμματος και η ενδυνάμωση της ελληνικής ακροδεξιάς

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

(Σημ.: Η παρούσα ανάλυση -που περίμενε να γίνει και ο β΄ γύρος για να δημοσιευτεί- είναι η τελευταία που ασχολείται με την ήττα της δημοκρατικής και προοδευτικής παράταξης στις ευρωεκλογές. Η προτεραιότητα να αντιμετωπιστεί η επέλαση του μετώπου φανερής πλέον συνεργασίας νεο-μητσοτακισμού και ακροδεξιάς, δεν αφήνει περιθώρια για πολλά λόγια.

Ο ανυποχώρητος και πάγιος σκοπός της προοδευτικής παράταξης να υπεραμυνθεί των αδυνάμων και να υπερασπιστεί το κοινωνικό κράτος και τον δημόσιο βίο μας σε περιβάλλον αλληλεγγύης και δημοκρατικού ήθους, πρέπει να υποστηριχτεί αποφασιστικά στις γενικές εκλογές της 7ης Ιουλίου. Όλα τα υπόλοιπα υποχωρούν και αν υπάρξει λόγος να τα ξαναδούμε θα το κάνουμε αργότερα…)

Η εξήγηση για το αρνητικό αποτέλεσμα των ευρωεκλογών, νομίζω εξαντλείται σε 3 βασικά στοιχεία:

1. Ευρωεκλογές με ελληνική ατζέντα: Τη μετατροπή -με προσχώρηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. στο σφάλμα- των ευρωεκλογών, ανωρίμως και απολύτως αναίτια ως πολιτική κίνηση, από πολιτική υπόθεση αναμέτρησης σ’ ολόκληρη την Ευρώπη με ζητούμενο την αντιμετώπιση του φαινομένου ενίσχυσης της ακροδεξιάς, σε εσωτερική αντιπαράθεση διακομματικού τύπου,  με ασαφή και παρεξηγήσιμα κίνητρα των κυβερνητικών κινήσεων ελάφρυνσης των αδυνάμων και ιδίως της μεσαίας τάξης.

Η στροφή αυτή -τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την προσχώρηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. σε τέτοια ατζέντα- εγκαινιάστηκε με την ανοίκεια μετασκευή της κρίσιμης ευρωπαϊκής ψήφου (κρισιμότερης κατά γενική ομολογία εδώ και πολλές δεκαετίες για την ίδια την τύχη του ευρωπαϊκού ενοποιητικού προτάγματος) σε δήθεν «δημοψήφισμα» για τα εσωτερικά πολιτικά πράγματα. Με την κίνηση αυτή ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. εθελουσίως εγκατέλειψε ένα γήπεδο στο οποίο διέθετε προφανές ιδεολογικοπολιτικό πλεονέκτημα έναντι του πολιτικού αντιπάλου του στην Ελλάδα, δηλαδή του μετώπου συνεργασίας νεο-μητσοτακισμού και ακροδεξιών, όντων αμφοτέρων απομονωμένων στην υπόλοιπη Ευρώπη, και ήρθε σ’ ένα γήπεδο όπου θα είχε να αναμετρηθεί πριν και πάνω απ’ όλα με τη φθορά της 5ετούς διακυβέρνησης.

Από τη στιγμή που ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. εγκαταλείπει την ευρωπαϊκή προεκλογική ατζέντα και αρχίζει την αντιπαράθεση για τα εσωτερικά ελληνικά πράγματα, αρχίζει η δυσμενής μεταστροφή του πολιτικού κλίματος σε βάρος του.

Εκτός από την καθ’ αυτό εθελούσια προσχώρηση σε μη προτιμητέο πεδίο, ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. από τη στροφή αυτή χάνει δυνάμεις και σε μια σειρά επάλληλα πολιτικά πεδία. Για παράδειγμα, η φθορά του λόγω της συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής ατζέντας υπερασπιζόταν με μια συγκεκριμένη λεκτική και επιχειρήματα, εντείνεται. Οι απώλειες αυτές του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. μεταπηδούν  εν μία νυκτί και απ’ ευθείας από εκείνον προς τα δεξιά! Κάθε απόπειρα υπεράσπισης της συμφωνίας των Πρεσπών με αναφορές στις ευρύτερες γεωπολιτικές σκοπιμότητες που επέβαλαν τη σύναψή της, ευρωπαϊκές, βαλκανικές και ευρύτερες σκοπιμότητες προς όφελος της Ελλάδας και προς ενίσχυση της διεθνούς θέσης της, εξαερώνονται και παύουν να ακούγονται, αφαιρώντας ένα σημαντικό εφόδιο απεύθυνσης του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. σε εκλογικά κοινά που στο δημοψήφισμα είχαν ψηφίσει «ναι», δεν είχαν ποτέ ψηφίσει ΣΥ.ΡΙΖ.Α.  και για πρώτη φορά εξέταζαν αυτό το ενδεχόμενο. (Λίγο πληρέστερη αναφορά στη μηχανίστικη θεώρηση από μεριάς του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. της ετερόκλιτης πλειοψηφίας του «όχι» στη συνέχεια).  Μ’ άλλα λόγια, η ευρωπαϊκή ατζέντα απολύτως κατάλληλη για την εκτόνωση του αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου, ως ένα ιδιότυπο μαξιλάρι ανάσχεσης των συνεπειών του πράγματος και ταυτόχρονα αποκάλυψης της αμηχανίας των αντιπάλων του ΣΥ.ΡΙΖ.Α., εγκαταλείπεται. Υπενθυμίζω  ότι η αρνητική στάση  μου απέναντι σ’ αυτή στροφή,  εκφράστηκε από την πρώτη στιγμή και ήταν σαφής, ρητή και έντονη.

Αναγκαία διευκρίνιση: Τα πιο πάνω δεν σημαίνουν ότι κακώς έγιναν οι παρεμβάσεις ελάφρυνσης των αδυνάμων. Πρέπει, όμως, να γίνει κατανοητό ότι άλλο πράγμα η δομημένη εντύπωση πολιτικής βαθμιαίων αποκαταστάσεων και ελαφρύνσεων, και άλλο οι προεκλογικές πολιτικές. Με την αιφνίδια και απότομη μεταπήδηση στο δεύτερο, δυναμιτίστηκε μια ολόκληρη προσεκτικά διαμορφωμένη επικοινωνία της βήμα-βήμα αποκατάστασης, με ένα σκηνικό «δώστα όλα», που ενόχλησε μεσαία στρώματα, αντί να τα προσελκύσει.

2. Καμπάνια 40 ημερών για την αντιμετώπιση καμπάνιας 3 ετών: Η καμπάνια του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. για τις ευρωεκλογές, επιχείρησε να αντιμετωπίσει μέσα σε ελάχιστο χρόνο, επικοινωνία του επιτελείου Μητσοτάκη, η οποία εξελίσσεται εδώ και 3 χρόνια. Αυτό είναι αδύνατο να συμβεί! Εκτός από αφελής και αλαζονική τέτοια στάση είναι και ατελέσφορη! Δεν είναι της παρούσης να επεκταθούμε περισσότερο, αλλά ένα παράδειγμα θα δείξει το αδιέξοδο: Η εμπέδωση σε μερίδα του εκλογικού σώματος ότι η εισοδηματική πολιτική ήταν αντιλαϊκή εξ αιτίας του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. και όχι ως απόρροια μιας «φιλοσοφίας διάσωσης» των δανειστών, δέσποσε επί 3ετία στην ατζέντα της αντιπολίτευσης. Πώς θα μπορούσε αυτό να αντιστραφεί σε 40 μέρες; Όμως, το παράδειγμα είναι ενδεικτικό, διότι άπτεται της αναντιστοιχίας θετικής στάσης των μεσαίων στρωμάτων προς τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. που θα μπορούσε να επιτευχθεί και της τελικής αρνητικής αντίδρασης τους, αφού θεώρησαν τα μέτρα ελάφρυνσης ως επιβεβαίωση της «ενοχής» του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. στο σημείο αυτό, και τα υποδέχτηκαν ως απόπειρα  ψηφοθηρικής εξαγοράς τους.

Κοντά σ’ αυτά, και πάντα σε συνάρτηση με τα μεσαία στρώματα, έχω την εντύπωση ότι ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α.  επίσης υποτίμησε το ιστορικό δεδομένο ότι τα στρώματα αυτά σε συνθήκες ευρύτερης τάσης πολιτικής στροφής προς τα δεξιά και ιδίως ενώ συντρέχουν εξελίξεις σε θέμα εθνικού ενδιαφέροντος, πολύ δύσκολα θα επέλεγαν ΣΥ.ΡΙΖ.Α. στις ευρωεκλογές.

3. Η αδυναμία αναλυτικής προσαρμογής του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. έναντι των πολιτικών κοινών του «όχι» και του «ναι» στο δημοψήφισμα: Κατά την εκτίμησή μου, ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. εξακολούθησε ακόμη και μέχρι τις ευρωεκλογές να θεωρεί το ετερόκλιτο κοινό του «όχι» στο δημοψήφισμα του 2015 ως περίπου αμετάβλητο. Και τούτο, ενώ είναι σαφές ότι ιδίως λόγω των εξελίξεων με τη συμφωνία των Πρεσπών μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων του «όχι» (εξαιρουμένων φυσικά των χρυσαυγητών και της στρατηγικής αντι-ευρωπαϊκής στάσης του Κ.Κ.Ε.) στράφηκε στη Ν.Δ..

Για τη λείανση καταγραφής από τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. του φαινομένου στροφής ψηφοφόρων του «όχι» στο δημοψήφισμα προς τη Ν.Δ. ευθύνεται και η απορρόφηση μέρους στελεχών των ΑΝ.ΕΛ., η οποία δημιούργησε στην Κουμουνδούρου την ψευδαίσθηση ότι διατηρεί επαφή με κοινά με τα οποία στην πραγματικότητα οι σχέσεις του είχαν απολύτως διαρραγεί. Συγκρίνοντας κανένας το άθροισμα ποσοστών των κομμάτων που στο δημοψήφισμα του 2015 ήταν υπέρ του «ναι», με το άθροισμα που τα ίδια κόμματα συγκέντρωσαν στις ευρωεκλογές πριν λίγες μέρες, διαπιστώνει ότι υπάρχει μεγάλη αύξηση. Κι αυτό περίπου «διέφυγε» των αναλύσεων του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.. Δεν ανήκω στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α., ούτε έχω πρόσβαση στις εσωτερικές αναλύσεις του. Είμαι, όμως, βέβαιος ότι μέρος της αστοχίας των υπολογισμών του για την διαφορά της υπεροχής που είχε η Ν.Δ. στο δρόμο προς τις ευρωεκλογές οφείλεται σε συμπερίληψη των κοινών του δημοψηφίσματος του 2015 σε κάποιες παράδοξες και μεθοδολογικά ανεπίτρεπτες αναλύσεις, ενώ αυτά τα κοινά έχουν απολύτως αλλάξει.

Εν κατακλείδι: Συνυπολογίζοντας τις απώλειες που κατέγραψε ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. στα τρία αυτά κοινά (ελληνική και όχι ευρωπαϊκή προεκλογική ατζέντα, μεσαία στρώματα και αναποτελεσματικότητα σ’ αυτά τα κοινά των μέτρων  ελάφρυνσης και κοινά του «όχι» στο δημοψήφισμα του 2015) νομίζω πως γίνεται κατανοητό γιατί ήταν τόσο μεγάλη η έκταση της ήττας του ΣΥ.ΡΙΖ.Α..