Αριστερά και Αναθεωρητισμός

Γράφει ο Θάνος Καραμπουρνιώτης

Μετά τη στρατηγική ήττα του Ιούλη του 2015 και το μετασχηματισμό του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. στον κατεξοχήν ιδεολογικό εκπρόσωπο της σοσιαλδημοκρατίας και διαχειριστή των πολιτικών λιτότητας στη βάση της μη ύπαρξης εναλλακτικής επιλογής, η ελληνική Αριστερά προσπαθεί χωρίς εμφανές αποτέλεσμα να ξαναβρεί τον χαμένο βηματισμό και τη θέση της, σε μια Ελλάδα η οποία συνεχίζει να διανύει μια πρωτοφανή οικονομική κρίση∙ χωρίς προς το παρόν αυτή να μετατρέπεται σε ευκαιρία για μαζική συσπείρωση κοινωνικών κομματιών σε ριζοσπαστική βάση. Το γεγονός αυτό έγινε εξαιρετικά εμφανές ιδίως μετά τις Ευρωεκλογές όπου η Αριστερά (κυρίως η εξωκοινοβουλευτική αλλά και το ΚΚΕ) εν τω συνόλω απόλεσε μεγάλο κομμάτι της εκλογικής της δυναμικής. Σε άμεση αντιδιαστολή, το εκ δεξιών αφήγημα δείχνει να υιοθετείται από όλο και μεγαλύτερη μερίδα πολιτών, κάτι που γίνεται εύκολα αντιληπτό από τα εκλογικά ποσοστά που έλαβαν τόσο η επόμενη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, όσο και το νεότευκτο ακροδεξιό μόρφωμα ΄΄Ελληνική Λύση΄΄ του Κυριάκου Βελόπουλου.

Το βασικό πρόβλημα στην πραγματικότητα βέβαια για την Αριστερά δεν είναι η εκλογική ήττα η οποία ούτως ή άλλως ήταν προδιαγεγραμμένη, μα το γεγονός πως στο επίπεδο του λαού έχει χάσει τη μάχη των ιδεών, κάτι που αποτυπώνεται μάλιστα με ευκρίνεια στην έρευνα του πολιτικού επιστήμονα Γιάννη Μαυρή που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβρη του 2017[1]. Αυτός πρέπει ο βαθύτερος και πιο τρομακτικός φόβος για την Αριστερά που δεν έχει δικαίωμα να παραγνωρίσει πως ο δρόμος για τη δημιουργία ενός κόσμου δίκαιου και χωρίς εκμετάλλευση ή καταπίεση, δεν περνά μέσα από μια επιτυχημένη ή αποτυχημένη εκλογική διαδικασία, αλλά είναι ένας δρόμος μακρύς και δύσβατος. Όπου έχει καθήκον να στρέψει το βλέμμα μακριά και μακροπρόθεσμα, αλλά να ποτέ να μη λησμονεί πως το πραγματικό υποκείμενο της επαστατικής κοινωνικής αλλαγής δεν είναι άλλο από τους ίδιους τους υποτελείς και τη στρατευμένη τους συνείδηση σε εκείνη. Όταν το υποκείμενο που προσπαθείς να εκπροσωπήσεις σου γυρνά την πλάτη επειδή αποτυγχάνεις να παρουσιάσεις ένα σχέδιο και ένα όραμα που θα το πείσει να συστρατευτεί δίπλα σου για την επίτευξή του, τότε μάλλον πρέπει να στοχαστείς με σοβαρούς πλέον όρους και να αναρωτηθείς τι είναι αυτό το οποίο κάνεις τόσο λάθος. Η απάντηση είναι πως ίσως ήρθε πλέον η ώρα ως Αριστερά να αντιπαρατεθούμε με έναν από τους μεγαλύτερους διαχρονικούς μας φόβους, έναν παλιό φίλο που έρχεται από το παρελθόν για να μας στοιχειώσει, τον αναθεωρητισμό.

Με τον όρο αναθεωρητισμό αναφέρομαι σε μια σειρά πρακτικών, λογικών, πολλές φορές και ιδεών τις οποίες είναι αναγκαίο σήμερα να επανεξετάσουμε και να επανεπεξεργαστούμε. Κάθε θέση, κάθε σκέψη, αυτονόητη ή μη στο ιδεολογικό πλαίσιο της Αριστεράς πρέπει να τεθεί κάτω από τη σκληρή μπότα της κριτικής και να λογοδοτήσει για την ύπαρξή της, με αποτέλεσμα είτε να τσαλαπατηθεί επειδή πλέον είναι αχρείαστη, είτε να επανοικειοποιηθεί από εμάς όχι με όρους άκριτης αναπαραγωγής παρά κριτικής παραγωγής. Είναι αναγκαίο σε μια μη κινηματική συγκυρία οι Αριστεροί άνθρωποι να δημιουργήσουμε, να θέσουμε με ειλικρίνεια τα πιστεύω μας επί τάπητος, να αντιπαρατεθούμε επάνω σε αυτά και στο τέλος να συνθέσουμε μέσω της τριβής αυτής την πολιτική μας. Η ιστορία επιτάσσει η ίδια η βάση της Αριστεράς και όχι η ηγεσία της να αρχίσει να παράγει ιδεολογία και πράξη, από πρακτικά ζητήματα όπως είναι οι μέθοδοι παρέμβασής μας στα σωματεία, στους συλλόγους και στους δρόμους, έως ζητήματα που άπτονται του ιδεατού πλέγματος όπως είναι η δημοκρατία πέρα από τα στενά όρια που προσφέρει το κοινοβουλευτικό σύστημα.

Το διακύβευμα δεν είναι η επιβίωση της Αριστεράς αυτής καθαυτής, άλλωστε η Αριστερά είναι απλά ένα εργαλείο στα χέρια της κοινωνίας όπου βάζει τις πλάτες της για να ορθώσει τον άνθρωπο τόσο ψηλά ώστε να αγγίξει την ουτοπία του. Το διακύβευμα είναι αφενός να καταφέρουμε να εμπνεύσουμε τον λαό ακόμη μια φορά, χωρίς να ξεχνάμε και να μηδενίζουμε το παρελθόν μας, αλλά να κρατάμε από αυτό όλα όσα χρειαζόμαστε στο σήμερα και απαντούν στις ανάγκες του κόσμου. Αφετέρου να κρεμάσουμε στο κάδρο όσα δεν πληρούν τις προϋποθέσεις της ίδιας της πραγματικότητας. Εξάλλου εάν επιθυμούμε να σταθούμε με ειλικρίνεια απέναντι από το λαό, θα πρέπει πρώτα να κατορθώσουμε να είμαστε ειλικρινείς με τον ίδιο μας τον εαυτό.

Βρισκόμαστε σε μια συγκυρία όπου ο κόσμος αλλάζει καθημερινά με τρομακτικούς ρυθμούς. Η υποχρέωσή μας, η υποχρέωση της Αριστεράς δεν είναι να προσπαθεί να προσαρμόσει τις αλλαγές αυτές στις δικές της ανάγκες και αναλύσεις. Αντιθέτως επιβάλλεται να προσαρμοστεί αυτή και οι αναλύσεις της στις αλλαγές που γιγαντώνονται όσο κλείνει τα μάτια της, για χάρη του κόσμου της εργασίας τον οποίο ελπίζει να εκπροσωπήσει επάξια στους αγώνες που ακόμη δεν έχουν δοθεί.

[1]: Γιάννης Μαυρής, https://www.mavris.gr/4943/political-ideology/