To ΠΑΣΟΚ – Ένα συνέδριο χωρίς κόμμα

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Όποιος ασχολείται με το ΠΑΣΟΚ οφείλει να είναι προσεκτικός! Οι σημερινοί διαχειριστές του ονόματός του διπλά προσεκτικοί.

Δεν μπορεί ένα κίνημα που συμπαρέσυρε έναν λαό ολόκληρο στη μεγαλύτερη στην Ευρώπη πολιτική αλλαγή μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, να τυγχάνει μεταχείρισης ως τρέχουσα πολιτική αποσκευή των παρόντων πραγμάτων. Περισσότερο απ’ όλα, μεγάλη προσοχή απαιτείται από όλους, επειδή αυτό που πολιτικά έφερε το Κίνημα στην Ελλάδα και τον κόσμο της τελευταίας εικοσαετίας του 20ου αιώνα ήταν να γίνει η πολιτική της προοδευτικής παράταξης υπόθεση ευρύτατων μαζών αναίμακτα -ως τότε μόνον η ένοπλη πολιτική πάλη είχε κατοχυρώσει το δικαίωμα να θέτει το ερώτημα της πολιτικής αλλαγής σε μια χώρα.

Γι’ αυτό, και μόνον γι’ αυτό, ο όρος «Κίνημα» αποτυπώνει  το πολιτικό ίχνος του ΠΑΣΟΚ στον δημόσιο βίο μας.

Αυτή η απολύτως επαναστατική και ανατρεπτική αντιμετάθεση της οπωσδήποτε εννοούμενης Πολιτικής, από υπόθεση χειρισμών κορυφής από ολίγους, σε θέμα ανοιχτού δημοκρατικού διαλόγου με όλους τους πολίτες ταυτόχρονα, είναι η μεγάλη αλλαγή που έφερε το Κίνημα. Αλλαγή με ξεκάθαρο πρόσημο σοσιαλιστικής θεωρίας και πράξης. Και δεν είναι η ανακατανομή του εισοδήματος υπέρ των ασθενέστερων, που πολλοί από μας σφάλλουμε να θεωρούμε ως τη μείζονα συμβολή του στην πολιτική μας ζωή. Τα ταξικά «ζητήματα» αναμφίβολα είχαν καίριο ρόλο στην υπόθεση ΠΑΣΟΚ! Όμως -νομίζω- ποτέ τον κύριο. Τα ζητήματα αυτά και η μετα-ανδρεϊκή διαχείρισή τους από την ηγεσία που επικράτησε στο Κίνημα, θαρρώ, πως (παρά την ολοφάνερη συμβολή τους στην λογική εξισορρόπηση της κατανομής του πλούτου στη χώρα), προϊόντος του χρόνου περισσότερο συνέβαλαν στη συγκρότηση μιας νέας πολιτικής «τάξης», μιας νομενκλατούρας εξουσίας, ιδίως από το 1995 και μετά, οπότε και άρχισε η αποδόμηση του κινηματικού στοιχείου στην πολιτική ταυτότητα του ΠΑΣΟΚ, με τις γνωστές πλέον συνέπειες.

Ένα παράδειγμα -και πέραν του εσωτερικού πολιτικού σκηνικού- για να γίνει σαφέστερο τί εννοώ: Το ΠΑΣΟΚ και ο ιδρυτής του επέβαλαν την πρώτη και ιδιαίτερα ευκρινή μετά από δεκαετίες οριοθέτηση του διεθνούς λόγου που διεκδικεί η χώρα σε παρόντα -και όχι σε παρελθοντικό, όπως γινόταν ως τότε- ιστορικό χρόνο. Οι «κόκκινες μηλιές», οι αντικομμουνιστικές υστερίες, η ως τότε σκόπιμη εξαφάνιση από την ελληνική ιστορία του Άρη Βελουχιώτη (ως προσώπου-συμβόλου μιας γενιάς ηρώων αδικαίωτων ως τη δεκαετία του 1980), και τόσα άλλα, με το ΠΑΣΟΚ έπαψαν να επικαθορίζουν την προσλαμβανόμενη από τον μέσο Έλληνα θέση και ένταξη της χώρας στο παγκόσμιο σκηνικό ως το μόνο δυνητικό μέλλον της. Και, τολμώ να πω, ότι αυτή η καινούρια και στη συνέχεια παλλαϊκά εμπεδωμένη ένεκα του ΠΑΣΟΚ αντιλαμβανόμενη έννοια της ανεξαρτησίας της χώρας, αφορούσε και σε διάκριση από την παραδοσιακή αριστερά.

Θυμάμαι  ταξιδεύοντας ανά την υφήλιο τη δεκαετία του 1980 (ως εκπρόσωπος του Κινήματος από τον Τομέα Διεθνών Σχέσεων), σε πόσο πολλές περιστάσεις οι εκπρόσωποι προοδευτικών οργανώσεων απ’ όλες τις ηπείρους, εξέφραζαν σε μένα την ευγνωμοσύνη και τον θαυμασμό τους και ζητούσαν να τα μεταφέρω στον πρόεδρο για το παγκοσμίως -πρακτικά και συμβολικά- ισχυρό εναλλακτικό εφαρμοσμένο μοντέλο αυτόνομης πορείας μιας χώρας στον κόσμο, ως τη συντεταγμένη εξωτερική πολιτική της Ελλάδας! (Στις ενημερωτικές εκθέσεις που μετά την επιστροφή μου στην Ελλάδα έκανα προς τον πρόεδρο για να του εκθέσω το γεγονός, πάντα με έπειθαν ότι όλ’ αυτά ήταν αποδεικτικές στιγμές ότι «γραφόταν ιστορία»). Και, προσέξτε: Ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική, από μια χώρα που ήταν ως τότε ασφυκτικά εντεταγμένη σ’ ένα παγκόσμιο μπλοκ. Και στον αντίποδα μιας σκληρά διχασμένης διεθνούς κοινότητας από τα δύο τότε αντιμαχόμενα παγκόσμια στρατόπεδα, της δύσης και του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού.  (Και περιττό να σας πω την περηφάνια μου όταν σε μια διεθνή διάσκεψη στο Νέο Δελχί, δύο εκπρόσωποι δύο διαφορετικών κομμάτων από δύο διαφορετικές χώρες και από δύο διαφορετικές ηπείρους, στις ομιλίες τους προέτρεψαν όλα τα προοδευτικά κόμματα και τις οργανώσεις του κόσμου «να πάρουν γραμμή από την Αθήνα» ως μοντέλο διεθνούς στάσης μιας χώρας, και όχι από τη Μόσχα ή από το Πεκίνο. Και ανάλογο περιστατικό σε διεθνείς διασκέψεις στο Αλγέρι και τη Νικράγουα)

Μ’ άλλα λόγια, η βαθύτατη δημοκρατική αναζωογόνηση και η νέα ανεξάρτητη Ελλάδα, με όρους συμμετοχικής συμβολής της ευρύτατης βάσης των πολιτών, είναι το μεγάλο «πολιτικό έργο» του Κινήματος και του ιδρυτή του. Το έργο που σήμερα πολλοί ανάμεσά μας, αν τους (ξανα)διηγηθείς τί ήταν και τί έκανε το ΠΑΣΟΚ, ως «λαϊκίστικη» πολιτική θα εξελάμβαναν, έστω κι αν δεν τολμούν σήμερα να το πουν ευθέως. Αυτό, λοιπόν, είναι -το ξαναλέω- το μεγάλο «πολιτικό έργο» του ΠΑΣΟΚ! Και δεν είναι ούτε οι εξελιγμένες τεχνικές διαχείρισης της εξουσίας (εκσυγχρονισμός), ούτε ο πολιτικός αναθεωρητισμός ανοχής στη σημερινή συντήρηση. Ούτε είναι η ιδιότυπη λήθη που ενσταλάζεται προπαγανδιστικά με τα σημερινά μέσα στους πολίτες, για τα έργα και τις ημέρες της ελληνικής δεξιάς, αυτά ακριβώς δηλαδή που ανέτρεψε η ειρηνική «επανάσταση» του ΠΑΣΟΚ και τα οποία σήμερα μας εκτίθενται ως η δήθεν δέουσα μελλοντική πορεία της χώρας μας, αν και στην ουσία γυρίζοντάς μας 40 χρόνια πίσω.

Το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, επομένως, συγκαλείται υπό τον αδιαπραγμάτευτο περιορισμό ότι δεν μπορεί στις σημερινές συνθήκες να είναι ένα συνέδριο ζώντος κόμματος, πολύ περισσότερο κινήματος. Αναγκαστικά θα είναι ένα συνέδριο-πρόσχημα παραταξιακής ύπαρξης, ενώ τη δουλειά θα κάνουν οι άλλοι επίγονοι του Κινήματος, όπως κι αν λέγονται κι όποιοι κι αν είναι.

Ύστατη έκκληση απευθύνω με τα παρόντα, νομίζω κι άλλοι θα συμφωνούσαν σ’ αυτό μαζί μου, να μην γίνει το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ το 2019 «θέαμα πολιτικής». Όλοι οφείλουν αυτοσυγκράτηση! Η μηχανίστικη μεταμφίεση πολιτικού σχηματισμού σε κάτι που δεν είναι, μόνο και μόνο για να αντληθεί κύρος ιστορίας και να ασκηθούν συναισθηματικοί εκβιασμοί σε μερίδα πολιτών, και με απώτερο στόχο προσωπικές υποθέσεις σημερινών ηγεσιών, δεν μπορεί  να «περάσει». Ακόμη κι αν τεχνικές πλειοψηφίες σε ελεγχόμενα κομματικά κοινά το κάνουν, τέτοια μεταχείριση του ΠΑΣΟΚ και του «έργου» του, όπως το περιέγραψα πιο πάνω, θα καταπέσει! Πρώτα θα καταπέσει στις συνειδήσεις πολιτικών κοινών και στη συνέχεια και στις πρακτικές συνέπειες της υπόθεσης.

Και στο σημείο αυτό πρέπει  λεχθεί ότι και όλες οι υπόλοιπες σημερινές πολιτικές δυνάμεις οφείλουν ανάλογη στάση. Δεν θα «περάσει», δηλαδή, και η πρακτική άλλων σημερινών δεξιών ή αριστερών παρατάξεων πέραν των επιγόνων του Κινήματος, να αποτολμούν αρπαχτές σε κοινά πολιτών που σχετίστηκαν με το ΠΑΣΟΚ, ως μέρη αυτής της «επανάστασης» και αυτού του «έργου» του.

Ας κρατηθεί, λοιπόν, η ιστορία του ΠΑΣΟΚ μακριά από τα παρόντα, συνέδρια ή οποιαδήποτε άλλη ανάλογη δραστηριότητα. Αυτή η οφειλόμενη -πάντα κατά τη γνώμη μου- απόσταση των σημερινών από κάθε απόπειρα χρήσης του Κινήματός μας από κάτι που σήμερα φέρει τεκμήρια αναντιστοιχίας με το «έργο» του, δεν είναι και ούτε μπορεί να εισπράττεται ως μια «ομολογία τέλους». Αντίθετα, είναι η επισφράγιση αναγνώρισης της «ιστορικότητας» της μεγάλης παράταξης που μας ένωσε και μαζί της αλλάξαμε την Ελλάδα, με τίποτα περισσότερο τότε ως κίνητρό μας, από μια καλύτερη πατρίδα για όλους.