Το ναζιστικό στρατόπεδο εξόντωσης Άουσβιτς-Μπίρκενάου

Το στρατόπεδο Άουσβιτς-Μπίρκενάου, που επισκέπτεται σήμερα η καγκελάριος της Γερμανίας Αγγελα Μέρκελ, το μεγαλύτερο εργοστάσιο θανάτου που δημιουργήθηκε από τους Γερμανούς ναζί κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, είναι το σύμβολο του Ολοκαυτώματος των Εβραίων.

Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων δεν είναι γνωστός με βεβαιότητα. Ομως, οι ιστορικοί εκτιμούν ότι ο αριθμός των νεκρών ανέρχεται σε 1.100.000 άνδρες, γυναίκες και παιδιά, κατά την περίοδο 1940-1945. Το ένα εκατομμύριο ήσαν Εβραίοι. Οι υπόλοιποι, κυρίως μη Εβραίοι Πολωνοί , Τσιγγάνοι και σοβιετικοί αιχμάλωτοι.

Το στρατόπεδο του Αουσβιτς βρίσκεται στην πόλη Οσβιετσιμ της Πολωνίας, σε απόσταση 50 χιλιομέτρων δυτικά της Κρακοβίας και απέχει τρία χιλιόμετρα από το στρατόπεδο του Μπίρκενάου. Η οικοδόμησή του άρχισε το 1941 και το 1942 έγινε ο κατεξοχήν τόπος εξόντωσης των Εβραίων στο πλαίσιο της εφαρμογής της «τελικής λύσης». Περιλάμβανε τέσσερις θαλάμους αερίων και τέσσερις φούρνους κρεματόρια.

Οι περισσότεροι Εβραίοι που έφθαναν με τρένα στο Μπίρκενάου, στα βαγόνια μεταφοράς των ζώων, κατευθύνονταν στους θαλάμους αερίων έπειτα από επιλογή στο σημείο άφιξης. Μόνο όσοι ήταν ικανοί για να εργασθούν ως σκλάβοι παρέμεναν προσωρινά στην ζωή.

Στις 27 Ιανουαρίου 1945, 7.500 κρατούμενοι που είχαν παραμείνει στο στρατόπεδο απελευθερώθηκαν από τον Ερυθρό Στρατό.

Πριν φύγουν, οι ναζί φρόντισαν να καταστρέψουν το εργοστάσιο και πολλά από τα κτίρια του συμπλέγματος που απλωνόταν σε μία έκταση 42 τετραγωνικών χιλιομέτρων και περιλάμβανε τρία στρατόπεδα, εν μέρει κτισμένα από τους ίδιους τους κρατούμενους.

Από το 1947, ο χώρος, σύμβολο της μεγαλύτερης ανθρώπινης βαρβαρότητας, έχει ανακηρυχθεί εθνικό μνημείο της Πολωνίας και περιλαμβάνει μουσείο υπό την αιγίδα διεθνούς επιτροπής. Ο χώρος περιλαμβάνεται επίσης στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco.

Κατόπιν αιτήματος της πολωνικής κυβέρνησης, η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco ενέκρινε το 2007 την αλλαγή της επίσημης ονομασίας του Άουσβιτς σε «Άουσβιτς-Μπίρκενάου, γερμανικό ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης (1940-1945)».

Η Βαρσοβία ζήτησε την αλλαγή του ονόματος για να αντιμετωπίσει την παρουσία στα διεθνή μέσα ενημέρωσης εκφράσεων όπως «πολωνικά στρατόπεδα συγκέντρωσης» που ορίζουν τα στρατόπεδα που δημιουργήθηκε από τους ναζί στο έδαφος της κατεχόμενης Πολωνίας.

Tο χρονολόγιο της ιστορίας του, με βάση τα στοιχεία του μουσείου Άουσβιτς-Μπίρκενάου.

1939:

1η Σεπτεμβρίου: η ναζιστική Γερμανία εισβάλει στην Πολωνία, έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι ναζί σφαγιάζουν τους Εβραίους ή τους κλείνουν σε γκέτο, εξοντώνουν τις πολωνικές ελίτ και προσπαθούν να συντρίψουν την αντίσταση. Αφού γέμισαν τις φυλακές, κτίζουν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

1940:

27 Απριλίου: ο αρχηγός των SS Χάινριχ Χίμλερ επιλέγει τον χώρο παλιού στρατώνα στο Οσβιετσιμ, πόλη της νότιας Πολωνίας που μετονομάζεται σε Άουσβιτς.

14 Ιουνίου: άφιξη στο στρατόπεδο της πρώτης ομάδας από 728 πολωνούς πολιτικούς κρατούμενους.

1941:

1 Μαρτίου: Ο Χίμλερ επιθεωρεί στο Άουσβιτς και διατάζει την επέκτασή του.

22 Ιουνίου: η Γερμανία επιτίθεται στην Σοβιετική Ενωση, σοβιετικοί αιχμάλωτοι στέλνονται στο Άουσβιτς.

3 Σεπτεμβρίου: πρώτη ομαδική δολοφονία με αέριο Zyklon B 600 σοβιετικών αιχμαλώτων και 250 Πολωνών.

1942:

20 Ιανουαρίου: η διάσκεψη της Βάνζε κοντά στο Βερολίνο εγκρίνει την «τελική λύση», δηλαδή την εξόντωση των ευρωπαίων Εβραίων. Αρχίζει η λειτουργία των θαλάμων αερίων στο Άουσβιτς.

Άνοιξη: έναρξη των μαζικών εκτοπισμών στο Άουσβιτς των Εβραίων από την κατεχόμενη Ευρώπη.

1 Μαρτίου: έναρξη λειτουργίας του “Άουσβιτς ΙΙ-Μπίρκενάου”, του στρατοπέδου που είναι εξοπλισμένο με τέσσερις θαλάμους αερίων και άλλους τόσους φούρνους-κρεματόρια.

1943:

26 Φεβρουαρίου: έναρξη λειτουργίας στο Μπίρκενάου στρατοπέδου συγκέντρωσης για τους Ρομά.

1944:

Μάιος: συμμαχικά αεροσκάφη παίρνουν φωτογραφίες του Άουσβιτς, με τους θαλάμους αερίων και τους φούρνους.

2 Αυγούστου: 3.000 Ρομά εξοντώνονται στους θαλάμους αερίων.

7 Οκτωβρίου: ανταρσία του «Sonderkommando», των εβραίων κρατουμένων που χρησιμεύουν ως προσωπικό στα κρεματόρια. Τρεις SS και 450 κρατούμενοι σκοτώνονται.

Νοέμβριος: Διακοπή της μαζικής εξόντωσης των Εβραίων

1945:

17 Ιανουαρίου: έναρξη της «πορείας του θανάτου» 60.000 κρατουμένων, που εξαναγκάζονται από τους SS να εκκενώσουν το στρατόπεδο μπροστά στην επέλαση του Ερυθρού Στρατού.

21-26 Ιανουαρίου: οι Γερμανοί ανατινάζουν τους θαλάμους αερίων και τα κρεματόρια πριν από την φυγή τους.

27 Ιανουαρίου: ο Ερυθρός Στρατός φθάνει στο στρατόπεδο και βρίσκει 7.000 επιζώντες.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ