Η κορυφαία κυβερνητική απάτη με την πρώτη κατοικία (Μέρος Α΄: Η τεχνική πτυχή)

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Σε λιγότερο από δύο μήνες από σήμερα η ελληνική κοινωνία θα κληθεί να διαχειριστεί, πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά, το μεγαλύτερο από τα προβλήματα της πρώτης μετα-μνημονιακής περιόδου: τις κατασχέσεις πρώτης κατοικίας Ελλήνων πολιτών από τραπεζικά ιδρύματα, λόγω οφειλών από δανεισμό.

Α. Η τεχνική πτυχή

Το ζήτημα, στην Ελλάδα και μόνο στην Ελλάδα και κατ’ αποκλειστικότητα κατά τη μεταμνημονιακή περίοδο στη χώρα μας και πουθενά αλλού στην Ευρώπη,  αποδεικνύει  -και όχι τυχαία- με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο πόσο καταστροφικά αδιέξοδη υπήρξε η ελληνική «διάσωση».

Νομίζω, μάλιστα, ότι στο θέμα αυτό απεικονίζεται ανάγλυφα η συνολική αποτυχία του σοϊμπλικού μοντέλου «διάσωσης» στην Ελλάδα. (Αλλά νομίζω και αλλού, π.χ. η Ιρλανδία βρίσκεται ένα βήμα πριν την έκρηξη της νέας φούσκας των ακινήτων, αφού το σπρώξιμο της δικής της «διασωστικής» παρέμβασης «κάτω απ’ τα χαλάκι» και άρον-άρον επειδή τότε εκκρεμούσε το σεναριο του brexit, δεν έλυσε προβλήματα).

Το θέμα της κατάσχεσης (γιατί περί κατάσχεσης πρόκειται στην ουσία) πρώτης κατοικίας ευρωπαίων πολιτών, όπως δρομολογείται εδώ, και των  πλειστηριασμών  αφήνει -και πάλι μόνο στην Ελλάδα και πουθενά αλλού στον κόσμο με τόσο δραματικό τρόπο- ολοκάθαρο αποδεικτικό ίχνος του ευρύτερου πιστωτικού αδιεξόδου στο οποίο οδηγηθήκαμε από επιλογές πολιτικών και χρηματο-νομισματικών ελίτ –και όχι από δημοσιονομική αφροσύνη, που επιδείνωσε ασφαλώς το πρόβλημα, αλλά δεν είναι το βασικό αίτιο της κρίσης, ποτέ δεν ήταν, όπως αποδεικνύει η προβληματική σημερινή εικόνα του εξωτερικού χρέους και των τραπεζών στην Ελλάδα, αλλά και σ’ όλη την ευρωζώνη.

Κατ’ αρχάς, ας υπογραμμίσω την αντίφαση, λογική και τεχνικά οικονομική, του σημερινού φαινομένου να ανεβαίνουν οι τιμές των ακινήτων στην Ελλάδα και την ίδια ώρα να εκκρεμούν οι κατασχέσεις πρώτης κατοικίας εκατοντάδων χιλιάδων οικογενειών. Προσέξτε: Γιατί ανεβαίνουν οι τιμές των ακινήτων (στην Ελλάδα και σ’ όλη την Ε.Ε.) ακριβώς αυτήν την εποχή; Την απάντηση έδωσε προ ημερών η επικεφαλής της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ. Τις τιμές των ακινήτων αυτήν την περίοδο, είπε η κυρία Λαγκάρντ, ανεβάζουν τα χαμηλά επιτόκια δανεισμού από τις τράπεζες!!! Άρα, υπάρχει διαθέσιμο και προσφερόμενο φθηνό χρήμα για μπίζνες στην αγορά ακινήτων. (Και εδώ παραβλέπω, για συζήτηση σε κάποια άλλη ευκαιρία, ότι τα προγράμματα χαλαρής ρευστότητας της ΕΚΤ (QE), δεν επελέγησαν για να παραχθούν νέες κερδοσκοπικές μπίζνες από ιδιώτες, για παράδειγμα στη στέγη. Αντίθετα, έγιναν για να αναχρηματοδοτηθεί με ευνοϊκότερους όρους το εξωτερικό χρέος των χωρών-μελών της ευρωζώνης αλλά και το χρέος τραπεζών από δανειοδοτήσεις ιδιωτικών funds. Όπως επίσης τα QE ήρθαν για να προσφερθεί «ζεστό χρήμα» σε παραγωγικές επενδύσεις, με επιτόκια χαμηλά, σε σύγκριση με τα προσφερόμενα προηγουμένως σε υψηλές τιμές επιτόκια από funds για επιχειρηματικές δραστηριότητες.

(Για να γίνει κατανοητό το QE και ο λόγος υιοθέτησής του, ας δούμε το παράδειγμα της Πορτογαλίας: Η χώρα, με υψηλό εξωτερικό χρέος, όπως και η Ελλάδα, αλλά με λογικό και όχι «τιμωρητικό» διασωστικό μοντέλο, πριν δύο χρόνια έκανε χρήση του δικαιώματος δανεισμού της στο πλαίσιο του QE με χαμηλό επιτόκιο και με τις πιστώσεις που έλαβε αποπλήρωσε τα δάνεια ακριβού επιτοκίου που είχε λάβει από το ΔΝΤ (της κυρίας Λαγκάρντ, τότε). Στην Ελλάδα επετράπη μεταμνημονιακά η αποσβεστική πρόωρη αποπληρωμή μέρους των με ακριβό επιτόκιο δανείων του ΔΝΤ, όχι όμως με φθηνό επιτοκιακό δανεισμό από την ΕΚΤ, αλλά με πιστώσεις που εξασφαλίστηκαν από ελληνικά ομόλογα, με χαμηλό επιτόκιο, λόγω της προηγθείσας εξόδου από το μνημόνιο. Μ’ άλλα λόγια, στην Πορτογαλία οι πιστώσεις που εξασφαλίστηκαν για την πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του ΔΝΤ εξασφαλίστηκαν από συλλογική κεφαλαιακή συνεισφορά και εγγυοδοσία της ευρωζώνης μέσω της ΕΚΤ, ενώ στην Ελλάδα οι ίδιες πιστώσεις εξασφαλίστηκαν από καθαρή ελληνική χρηματοδότηση. Αν αυτό είναι ισότητα αντιμετώπισης των χωρών-μελών, τότε αναμφίβολα εγώ είναι ελέφαντας και η ελληνική «διάσωση» έχει πετύχει)

Ας το δούμε το θέμα των φθηνών στεγαστικών δανείων που εμφανίζεται στην Ευρώπη, όπως (δεν) λειτουργεί στην Ελλάδα! Δηλαδή, σύμφωνα με την προ ημερών ομολογία -ξανά της κυρίας Λαγκάρντ- περί χρήσης του φθηνού δανεισμού από την ΕΚΤ για στεγαστικές μπίζνες,  ενώ προσφέρονται στην Ευρώπη χαμηλά επιτόκια για δανεισμό (τα οποία εν προκειμένω, αν προσφέρονταν και από τις ελληνικές τράπεζες θα διευκόλυναν την αναχρηματοδότηση της κατοικίας των οφειλετών –αλλά δεν προσφέρονται, λόγω του παρατεταμένου πιστωτικού «παγώματος» στην ελληνική οικονομία), οι Έλληνες δανειολήπτες αποκλείονται από την «προσφερόμενη» ελάφρυνση που ισχύει πρακτικά άλλες ευρωπαϊκές χώρες!

Βεβαίως, προσθέτω εγώ, την αύξηση της ζήτησης των ακινήτων στην Ευρώπη (αλλά και την Ελλάδα, εδώ υπάρχει πλήρης αναλογία -επίσης όχι τυχαία- με τις άλλες χώρες-μέλη της Ε.Ε.) προκαλούν και δύο ακόμη στοιχεία: α. η ανάγκη για λαϊκή κατοικία που ενδυναμώνεται από μια νέα γενιά ενοικιαστών (και μέχρι πρότινος διαμενόντων «σε δικό τους σπίτι» αποκτημένο με δανεισμό προ κρίσης, δηλαδή μεγάλο μέρος της μεσαίας τάξης που εισοδηματικά υποβαθμίστηκε και εξαθλιώθηκε χάνοντας τη στέγη του), και β. οι ανάγκες στέγασης εκατομμυρίων προσφύγων και μεταναστών -και στην Ελλάδα το πρόβλημα θα γίνει εκρηκτικό την αμέσως προσεχή περίοδο. (Ήδη επιστρατεύεται το ακραίο μέτρο της επίταξης κτηματικής περιουσίας Ελλήνων πολιτών).

Για να το δούμε λίγο αυτό: Ο Έλληνας δανειολήπτης προσκλήθηκε μαζικά προ κρίσης, να λάβει δάνεια, με υπέρογκα επιτόκια, για να καλύψει τις ανάγκες του σε στέγαση –κι αυτό εμφανίστηκε και ως συνταγμένη στεγαστική πολιτική του κράτους (τόσο, ώστε ακόμη και οργανωμένα και λειτουργικά επί δεκαετίες προγράμματα κρατικής στεγαστικής πολιτικής, π.χ. Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας κ. α., να σταματήσουν, αφού η ανάγκη για λαϊκή στέγη καλύφτηκε με ιδιωτικό δανεισμό. Προσέξετε, ιδιωτικό δανεισμό κερδοσκοπικών κινήτρων μεν, που επανεγγράφτηκε στο δημόσιο χρέος λόγω των ανακεφαλαιοποιήσεων των τραπεζών δημοσία δαπάνη δε, προκαλώντας αντί για ελάφρυνση του δημόσιου χρέους από το σταμάτημα των δημόσιων προγραμμάτων στεγαστικής πολιτικής, μεγαλύτερη και δεσμευτικότερη επιβάρυνσή του).

Με την κρίση και την εισοδηματική απαξίωσή του ο Έλληνας δανειολήπτης της μεσαίας τάξης, απειλείται με εκδίωξη από το σπίτι που στεγάζει την οικογένειά του, σε τιμές αποτίμησης των οφειλών του αμετάβλητες σε σύγκριση με την προ κρίσης περίοδο. (Δηλαδή, θα αναγκαστεί να παραδώσει «το σπίτι του», σε τιμές προ κρίσης, χωρίς καμιά συνεκτίμηση της απώλειας αξιών περιουσίας που έχουν εγγραφεί τα τελευταία δέκα χρόνια. Γι’ αυτό και εδώ προκύπτει ένα επί πλέον οικονομικό και κοινωνικό παράδοξο: Ακόμη και παραδίδοντας το με δανεισμό αποκτημένο σπίτι του ο Έλληνας δανειολήπτης, δεν τελειώνει με τις οφειλές του! Αντίθετα, διατηρείται και παρατείνεται επ’ άπειρον και με ανατοκισμούς και υπερημερίες σε βάρος του, ονομαστικό πλέον και όχι εμπράγματο, χρέος, προερχόμενο από την αιτία πτωτικής διακύμανσης των στεγαστικών αξιών, αλλά και από τις συνέπειες των κερδοσκοπικών πρακτικών στη στεγαστική πολιτική).

Ταυτόχρονα, ο Έλληνας δανειολήπτης χάνοντας το σπίτι του, θα πρέπει να αναζητήσει νέα στέγη για να βάλει μέσα την οικογένειά του. Αλλά για να καλύψει πλέον σήμερα αυτήν την άκαμπτη ανάγκη του θα πρέπει να το κάνει σε συνθήκες νέου κερδοσκοπικού κύματος στην αγορά ακινήτων, όπως επισήμως επιβεβαιώνει η κυρία Κριστίν Λαγκάρντ.

Σούμα:

1. Ο Έλληνας δανειολήπτης, δανείστηκε εξ αρχής πολύ ακριβά (για να κερδοσκοπούν τα funds και με τη σειρά τους οι τράπεζες) για να αποκτήσει στέγη.

2. Ο Έλληνας δανειολήπτης, αφού έλαβε το δάνειό του υπό τους παραπάνω επαχθείς όρους, απέκτησε στέγη σε υψηλότατες τιμές, εκείνες που επικρατούσαν τότε στην αγορά ακινήτων.

3. Ο Έλληνας δανειολήπτης, με την εισοδηματική απαξίωσή του λόγω κρίσης, είδε το δάνειό του να «κοκκινίζει» αλλά και να επιβαρύνεται υπέρμετρα το ονομαστικό χρέος του, αφού για μεγάλο χρονικό διάστημα τα επιτόκια και μέσα στην κρίση έμειναν σε υψηλά επίπεδα, αλλά και ενώ τα επιτόκια υπερημερίας ήταν εξοντωτικά και ακόμη και τεχνικά από χρηματο-οικονομικής άποψης λανθασμένα.

4. Ο Έλληνας δανειολήπτης, «κοκκινίζοντας» το δάνειό του ή χάνοντας τα σπίτι του, δεν είδε να απομειώνεται ή να διαγράφεται η ονομαστική οφειλή του, όπως θα έπρεπε να γίνει για λόγους χρηματο-πιστωτικής εκλογίκευσης των πραγμάτων σε συνθήκες βαθύτατης κρίσης, αλλά και για λόγους ραγδαίας μείωσης των αξιών στην αγορά ακινήτων, δηλαδή της επίδικης αξίας που αφορά στο χρέος του.

5. Ο Έλληνας δανειολήπτης, ως Έλληνας πολίτης, κλήθηκε, μόνος αυτός σ’ ολόκληρη την ευρωζώνη, να καταβάλλει το κόστος «διάσωσης» των ελληνικών τραπεζών, με άμεση εγγραφή του κόστους ανακεφαλαιοποιήσεων των τραπεζών στο δημόσιο χρέος, δηλαδή με επιβάρυνση όλων των νοικοκυριών. Μ’ άλλα λόγια, συνέβαλε παράλληλα -και μάλιστα εκτός του χρηματοπιστωτικού πλαισίου λήψης του δανείου του και με πολιτικούς όρους- για την οικονομική στήριξη των τραπεζών, στις οποίες συνέχισε να οφείλει χωρίς καμιά αλλαγή το δάνειό του.

6. Ο Έλληνας δανειολήπτης, όπως προ ημερών εξηγήθηκε από κυβερνητικά και τραπεζικά στελέχη, δεν δικαιούται ανάλογων ελαφρύνσεων με εκείνες που δόθηκαν στις τράπεζες, δηλαδή το δικαίωμα να αγοράζει το δάνειό του σε όσο χαμηλή τιμή πωλείται σε ιδιωτικά κερδοσκοπικά funds. Δηλαδή οι τράπεζες (που διασώθηκαν δημοσία δαπάνη) να διευκολυνθούν να εξυγιάνουν τους ισολογισμούς τους, αλλά τα δανεισμένα νοικοκυριά για να εξυγιάνουν την οικογενειακή τους οικονομική κατάσταση, όχι. Πως εξηγείται αυτό; Ας το δούμε με τα προ ημερών λόγια του ίδιου του κ. Γιάννη Στουρνάρα: “Το σοβαρότερο πρόβλημα των τραπεζών με βάση τη νομοθεσία του 2017 είναι πως αν μια τράπεζα θέλει να κάνει πιο επιθετική πολιτική στη μείωση των κόκκινων δανείων τότε θα πρέπει να γράψει ζημίες, θα πρέπει να εκδώσει κοινές μετοχές και θα πρέπει να τις πάρει το Δημόσιο και έτσι θα απέχουν οι ιδιώτες επενδυτές. Θέλουμε το Δημόσιο να βγει ωφελημένο και όχι να βάλει χρήματα. Σχεδιάζουμε ώστε το δημόσιο και ο φορολογούμενος να κερδίσει και όχι να χάσει”, είπε ο κ. Στουρνάρας απαντώντας σε ερωτήσεις βουλευτών!!! (Απορώ: Ο κ. Στουρνάρας δεν γνωρίζει ότι η πώληση από τις τράπεζες δανειακών χαρτοφυλακίων σε εξευτελιστικές τιμές σε ιδιωτικά funds, τεχνικά θα μπορούσε να γίνει και σε μεμονωμένους δανειολήπτες οφειλέτες, με τιτλοποίηση των δανείων αυτών και παραχώρησή τους σε κάποια bad bank; Και γιατί και από αυτό -μαζί από πολλά άλλα- που έγινε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (δηλαδή την υιοθέτηση της πρακτικής bad bank προς εξυγίανση τραπεζικών ισολογισμών) θα πρέπει να εξαιρείται η Ελλάδα;)

7. Ο Έλληνας δανειολήπτης, για να διαπραγματευτεί για την οφειλή του θα πρέπει από ‘δω και πέρα να συναλλάσσεται με ιδιώτη κερδοσκόπο (και με πασίγνωστες λίαν αρπακτικές διαθέσεις και απροσδιόριστο πλαίσιο λειτουργίας) και όχι με τις ελληνικές τράπεζες, με όσες πρακτικές και συμβολικές συνέπειες συνεπάγεται αυτή η (εξόφθαλμα μονομερής και χωρίς καμιά συναίνεση του Έλληνα δανειολήπτη) μετατροπή των όρων της δανειακής σύμβασής του -κι αν έχει συναινέσει, αυτό έγινε υπό απολύτως καταχρηστικές συνθήκες.

8. Ο Έλληνας δανειολήπτης, θα πρέπει από ‘δω και πέρα να αναζητήσει κάλυψη της στεγαστικής ανάγκης του, σε συνθήκες νέου τεχνητά παραγόμενου (εξηγήθηκε προηγουμένως) κερδοσκοπικού γύρου αύξησης στις αξίες των ακινήτων. Δηλαδή θα ξαναπληρώσει ακριβά και σε συνθήκες κερδοσκοπίας την άκαμπτη κάλυψη της στεγαστικής ανάγκης του.

Στα 8 παραπάνω σημεία ορίζεται απόλυτα ο όρος «υποζύγιο», ως περιγραφή της μεταχείρισης του Έλληνα πολίτη από πλευράς του ελληνικού κράτους (της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, συγκεκριμένα, το «σχέδιο Ηρακλής» είναι αποκλειστικά δική της πατέντα), των ελληνικών τραπεζών και της ευρωζώνης.

Έχω την εντύπωση πως πρόκεται για την κορυφαία αήθεια, πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά, της σημερινής γκρίζας κατάστασης που διαμορφώνεται στην Ελλάδα, μετά από 10 χρόνια κρίσης.

Αλλ’ αυτά, δηλαδή την πολιτική και την κοινωνική πτυχή των συνεπειών της υπόθεσης, θα τα συζητήσουμε στο επόμενο Β΄ μέρος αυτής της ανάλυσης…

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΔΕΙΤΕ ΤΙΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΕ BLOGVIEW

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μενού