Η gig economy «άνοιξε» την ταχύτερα αναπτυσσόμενη νέα μορφή απασχόλησης στον πλανήτη

«Δεν με έχεις δει ποτέ στον διάδρομο ή στο εστιατόριο της εταιρείας, αν και εργάζομαι για αυτήν. Δουλεύω με 30 δολάρια την ώρα πάνω σε αυτό το μεγάλο πρότζεκτ που αναλάβατε στη Νορβηγία, μέσω μιας διαδικτυακής πλατφόρμας μεσιτείας εργασίας. Μετά θα αναζητήσω κάτι αντίστοιχο αλλού -και πάει λέγοντας. Αν λάβω θετική αξιολόγηση από την εταιρεία για τη δουλειά που κάνω εδώ, θα βελτιώσω το προφίλ μου στην πλατφόρμα και πιθανώς θα έχω τη δυνατότητα να διεκδικήσω κάτι ακόμα καλύτερο ως επόμενο έργο. Σήμερα αντλώ περίπου το 70% του εισοδήματός μου δουλεύοντας από το σπίτι, με την ώρα, μέσω on-line πλατφορμών. Δουλεύω από τη χώρα μου, στη χώρα σου. Οι περισσότεροι σαν εμένα όμως, δεν βγάζουν τόσο πολλά. Ρωτάς αν με ικανοποιεί ο συγκεκριμένος τρόπος δουλειάς… Σίγουρα δεν μου εγγυάται σταθερότητα “μήνας μπαίνει, μήνας βγαίνει”, ούτε μου πληρώνει κοινωνική ασφάλιση ή θερινή άδεια μετ’ αποδοχών ή την επίσημη, πληρωμένη από τον εργοδότη κατάρτιση, που απαιτείται για να γίνω πιο ανταγωνιστική σε αυτό που κάνω… Στα θετικά περιλαμβάνω ότι μου δίνει ευελιξία κι αυτονομία. Επίσης δουλεύω πάνω σε αυτό που έχω σπουδάσει και με εμπνέει, αντί να εργάζομαι κατ΄ανάγκη σε μια μόνιμη δουλειά, που απαιτεί προσόντα κατώτερα από τα δικά μου. Κι από ό,τι φαίνεται οι άνθρωποι σαν εμένα διαρκώς πληθαίνουν»: τη φράση αυτή θα μπορούσε να την έχει πει η οποιαδήποτε εργαζόμενη στις ΗΠΑ ή και στην Ευρώπη στη λεγόμενη «gig economy», που στηρίζει μια νέα μορφή εργασίας, την εργασία μέσω διαδικτυακών πλατφορμών, η οποία -όπως όλα δείχνουν- ήρθε για να μείνει.

Η ταχύτερα αναπτυσσόμενη νέα μορφή απασχόλησης στον κόσμο

Η εργασία μέσω πλατφορμών on-line είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη νέα μορφή απασχόλησης στον κόσμο. Μόνο το 2018 ο όγκος της εργασίας που διεκπεραιώθηκε με μεσιτεία μέσω τέτοιων πλατφορμών αυξήθηκε κατά 26% σε σχέση με το 2017. Ήδη, δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες, εκατομμύρια άνθρωποι ανά τον κόσμο εργάζονται διά της συγκεκριμένης οδού κι ο αριθμός τους αυξάνεται σημαντικά ετησίως. Στις πιο προηγμένες οικονομίες, η τάση αυτή βοηθά την αγορά εργασίας να μεταβεί από την παραδοσιακή απασχόληση σε πιο ευέλικτες -και σε πολλές περιπτώσεις πολύ πιο αβέβαιες- μορφές απασχόλησης. Αυτό πιθανότατα εξηγεί γιατί ο όρος «gig economy» ακούγεται ολοένα και συχνότερα σε κάθε συζήτηση που αφορά την αγορά εργασίας και την προοπτική της για το μέλλον, παρότι για τους περισσότερους ο ορισμός της είναι θολός.

Ακριβής ορισμός της « gig economy», γνωστής και ως «platform economy» ή «crowdwork», δεν υπάρχει προς το παρόν στα ελληνικά, ωστόσο θα μπορούσε να αποδοθεί ως η «οικονομία της πλατφόρμας», καθώς αφορά τη ζήτηση και προσφορά εργασίας σε διαδικτυακές πλατφόρμες, όπου οι εργαζόμενοι δεν είναι ούτε μόνιμοι, ούτε μερικής απασχόλησης. Προσφέρουν συνήθως εργασία πάνω σε «gigs», δηλαδή επιμέρους κομμάτια ενός ευρύτερου έργου: «gigs» για την ανάπτυξη λογισμικού, για τη μετάφραση ενός βιβλίου ή ενός οδηγού συναρμολόγησης επίπλων, για ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο, για τα γραφικά ενός βιντεοπαιχνιδιού ή απλά για το «image tagging» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί για τον αριθμό των ανθρώπων που εργάζονται με τον συγκεκριμένο τρόπο παγκοσμίως (γνωστών και ως gig workers ή platform workers), διαφέρουν σημαντικά από πηγή σε πηγή. Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της MetLife, στις ΗΠΑ, 30 εκατ. άνθρωποι βασίζουν το κύριο εισόδημά τους στη «gig economy», ενώ το 67% των εργαζομένων, που κατέχουν μια θέση πλήρους απασχόλησης δεν θα έλεγαν όχι σε μια δεύτερη δουλειά στη «gig economy» (https://www.metlife.com/content/dam/metlifecom/us/ebts/pdf/MetLife_EBTS-GigReport_2019.pdf). Κατά άλλες πηγές ωστόσο, όπως η Τρέχουσα Έρευνα Πληθυσμού (CPS), που πραγματοποιείται από το Γραφείο Απογραφής των ΗΠΑ και το αμερικανικό Γραφείο Στατιστικών Εργασίας (BLS), το ποσοστό των ανθρώπων που αντλούν από τη συγκεκριμένη μορφή εργασίας το πιο σημαντικό μέρος του εισοδήματός τους, δεν ξεπερνά το 0,5% του εργατικού δυναμικού.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 2% των ενηλίκων σε 15 κράτη-μέλη και στο Ηνωμένο Βασίλειο εκτιμάται ότι αντλεί το κυριότερο μέρος του εισοδήματός του από τη «gig economy», ενώ ένας στους δέκα έχει κάποια εμπειρία από εργασία σε πλατφόρμα, σύμφωνα με την έρευνα COLLEEM της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC112157/jrc112157_pubsy_platform_workers_in_europe_science_for_policy.pdf), όπως επισημαίνει στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Κωνσταντίνος Πουλιάκας, εμπειρογνώμονας του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop), οργανισμού της ΕΕ με έδρα τη Θεσσαλονίκη.

Δουλειά με προοπτική ή δουλειά σε ψηφιακά «sweatshops»; Το ερώτημα στην αφετηρία της έρευνας

Προσπαθώντας να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα (βοηθά με κάποιον τρόπο η gig economy στην ανάπτυξη της επαγγελματικής προοπτικής των εργαζομένων σε αυτή ή οι πλατφόρμες είναι «digital sweatshops»;), το cedefop, από κοινού με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και τη Σχολή Επιχειρηματικότητας της Κοπεγχάγης «έτρεξε» το 2016-2019 έρευνα σε 1000 ανθρώπους από τις χώρες Φιλανδία, Γερμανία, Ιταλία, Ρουμανία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο, που εργάζονται μέσω τριών εκ των μεγαλύτερων πλατφορμών μεσιτείας εργασίας και συγκεκριμένα των Upwork, Fiverr και PeoplePerHour, οι οποίες τείνουν να αναζητούν κυρίως εργατικό δυναμικό με υψηλή εξειδίκευση (https://www.cedefop.europa.eu/en/events-and-projects/projects/digitalisation-and-future-work). «Το 2017 ανέπτυξα στο Cedefop το πρόγραμμα “Crowdlearn”, το οποίο είχε ως στόχο να δούμε αν οι εργαζόμενοι στη gig economy, πολλοί από τους οποίους αντιμετωπίζουν πολλή εργασιακή ανασφάλεια, αποκτούν μέσω της εργασίας τους στις πλατφόρμες κάποιες δεξιότητες, που μπορεί να τους βοηθήσουν να έχουν καλύτερη πορεία στην αγορά εργασίας», εξηγεί ο κ.Πουλιάκας.

 

 

Πηγή: ΑΠΕ