Η οικονομία μετά την πανδημία: Ε, όχι και «αχαρτογράφητα» τα νερά!…

Στην ηγεσία της ΕΕ γνωρίζουν άριστα ότι για την παραγωγική επανεκκίνηση και εξυγίανση της ευρωπαϊκής οικονομίας στις σημερινές συνθήκες, είναι αδήριτη η ανάγκη ενός «σχεδίου δύο βημάτων». 1ο βήμα: άμεσα μέτρα χορήγησης ρευστότητας για την επανεκκίνηση, και 2ο βήμα: μεσοπρόθεσμη αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου και της χρηματοοικονομικής δομής στην ευρωζώνη. Αυτά χωρίς εμπροσθοβαρή χρηματοδότηση της επανεκκίνησης δεν θα γίνουν!

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου

Γενική είναι η προσχώρηση των κυβερνήσεων ανά την υφήλιο και ανεξάρτητα από πολιτικό «χρώμα», στο όρο «αχαρτογράφτητα νερά», για να περιγραφεί η προβλεπόμενη εικόνα της οικονομίας μετά τον πρώτο γύρο της πανδημίας και τη σταδιακή άρση των «λοκντάουν». Ο συρμός των «αχαρτογράφητων νερών» είναι πια τόσο διαδεδομένος ως κλισέ για την οικονομία την εποχή της πανδημίας, ώστε ακόμη και οι προβλέψεις των πιο βαρύγδουπων και οιονεί πιο έγκυρων κέντρων ανάλυσης και πρόβλεψης των οικονομικών εξελίξεων, να μοιάζουν ατεκμηρίωτες και ανερμάτιστες.

Η ελληνική οικονομία, προέβλεψε προ ημερών η Κομισιόν, θα συρρικνωθεί κατά 9,75% φέτος, με την ανεργία να αυξάνεται στο 19,9% και το δημοσιονομικό ισοζύγιο να βυθίζεται εκ νέου σε έλλειμμα, ύψους 6,4% του ΑΕΠ για το 2020. Λάθος, λέει η ελληνική κυβέρνηση, με όση αξιοπιστία μπορεί να υπάρχει πίσω από τις αυτοαναφορικές προβλέψεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη: 7,9% θα είναι η ύφεση, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών.

Αν προσέξει κανένας πίσω απ’ αυτές τις διαφορές προβλέψεων, που οικονομολογικά δεν είναι εξηγήσιμες σε τόσο εύρος αποκλίσεων, κρύβεται το παλιό «κόλπο»  με τους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές, που προέβλεπαν ύφεση της ελληνικής οικονομίας το 2010 κάτω του 10% και για καμιά διετία, αλλά τελικά αποδείχτηκε ότι η ύφεση αθροιστικά και σε διάστημα μιας πενταετίας έφτασε το ¼ του ΑΕΠ κατά το έτος 2009. Δηλαδή, ήταν καθαρή καταστροφή!

Απ’ αυτή τη ματιά, κάθε πρόβλεψη από μεριάς φορέων που έκαναν τόσο άστοχες εκτιμήσεις σχετικά με την ελληνική οικονομία και για τόσο πολύ χρόνο, θα ήταν αρκετές για να περιαγάγουν τους φορείς αυτούς σε καθεστώς πλήρους ανυποληψίας. Κι όμως! Οι ίδιοι που τότε έκαναν τις εκτιμήσεις, τις κάνουν και σήμερα. Κι επειδή φαίνεται ότι το κακό θα είναι πολύ μεγάλο και πολύ δύσκολα επανορθώσιμο, οι ίδιοι ανυπόληπτοι αναλυτές στις όποιες προβλέψεις τους, προσθέτουν και τον όρο «αχαρτογράφητα νερά» εν είδει απειλητικής προαναγγελίας ότι και πάλι θα πέσουν έξω και τα πράγματα θα είναι ακόμη χειρότερα!

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι οι αναξιόπιστες προβλέψεις των «έγκυρων αναλυτών» αναγκάζονται να προσθέσουν στο τεκμηριωτικό οπλοστάσιό τους και προβλεπτικά πεδία, όπως διάφορες καμπύλες που συσχετίζουν την εξέλιξη της πανδημίας με τα οικονομετρικά μοντέλα της επανεκκίνησης. Κι αυτό είναι μια προσέγγιση που θα είχε νόημα, εάν πράγματι ήταν διατεθειμένες οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ να επαναφέρουν τους μαζικούς εγκλεισμούς σε περίπτωση επανόδου μιας πανδημικής έξαρσης. Είναι, όμως, τόσο ασυγκράτητοι στην επανεκκίνηση των οικονομιών, με βαθμιαία αποφόρτιση της ανησυχίας  που οι ίδιοι δημιούργησαν (δικαίως ή αδίκως -εδώ δεν συζητάμε αυτό το θέμα) όταν αρχικά επέβαλαν τους εγκλεισμούς, ώστε σήμερα να μην κρύβεται η βιασύνη τους, ακόμη κι αν οι υγειονομικές προϋποθέσεις που ίσχυαν ως σήμερα, παραμερίζονται με εξαιρετική ευκολία παράγοντας μια λογική αντίφαση στα μάτια δικαίως ανήσυχων πολιτών: Ήταν σωστή η αρχική επιλογή μαζικών εγκλεισμών, ή είναι σωστή η σημερινή χαλαρή στάση; Κι αν ήταν αξιοκατάκριτες οι επιλογές ορισμένων  ηγεσιών να προτιμήσουν στην αρχή τη λεγόμενη «ανοσία της αγέλης», γιατί η σημερινή υιοθέτηση της ίδιας «ανοσίας της αγέλης» (γιατί περί αυτού πρόκειται) είναι ορθή;

Ίσως την απάντηση έδωσε ο αφελής Κυριάκος Μητσοτάκης προ ημερών στη βουλή, όταν αναφερόμενος στην πανδημία και την επανεκκίνηση των οικονομιών παραδέχτηκε ότι ο ίδιος αξιοποίησε ως πρωθυπουργός την εμπειρία από την επιδημία γρίπης του 1918, η οποία έδειξε ότι οι χώρες που επέβαλαν εγκλεισμούς κατάφεραν νωρίτερα από τις άλλες που δεν τούς επέβαλαν να επιστρέψουν σε πλήρη λειτουργία των οικονομιών τους.

Τι ήθελε να πει ο «ποιητής»; Μα, αυτό που δικαιούμεθα πλέον να πιθανολογούμε: Η επιλογή των εκτεταμένων εγκλεισμών δεν είχε μόνο υγειονομικά  αλλά και οικονομικά κριτήρια κατά τη λήψη της και ίσως τα δεύτερα να ήταν περισσότερο βαρύνοντα στα συστήματα αξιών των σημερινών πολιτικών και οικονομικών ελίτ!

Όμως, πόσο «αχαρτογράφητα» είναι στην πραγματικότητα τα νερά της παγκόσμιας οικονομίας; Η εμπειρία της Ελλάδας υπό πρακτική πτώχευση, αν και χώρα-μέλος της ευρωζώνης, δεν έλαβε χώρα πριν μόλις μια δεκαετία; Το μοντέλο «διάσωσης» προβληματικών καπιταλιστικών οικονομιών με αφειδή εξωτερικό δανεισμό ακόμη και με πολύ χαμηλά επιτόκια, όπως στα μνημόνια, δεν έχει ακόμη αποδειχτεί απολύτως ατελέσφορο, αντιαναπτυξιακό και κοινωνικά καταστροφικό, ώστε να μη χρειάζεται άλλη επιβεβαίωση ότι απέτυχε;

Αλλά και η περίπτωση πανδημίας που προκάλεσε τεράστια ζημία στην παγκόσμια οικονομία, είναι μήπως πρώτη φορά που καταγράφεται; Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν αναφέρθηκε -όπως είπαμε- στην επιδημία γρίπης του 1918 με όρους οικονομικών συνεπειών της;

Κι ακόμη, υπάρχει άραγε κανένας συντηρητικός οικονομολόγος ανά την υφήλιο που να αγνοεί ότι χωρίς αφειδή ρευστότητα (και μάλιστα με κοπή πληθωριστικού χρήματος) οι οικονομίες δεν ανακάμπτουν από κρίσεις τέτοιου βάθους ;

Τέλος, υπάρχει ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΕΝΑΣ σημαντικός πολιτικός ή οικονομικός παράγων στην ευρωζώνη της πανδημίας σήμερα, που να μην αντιλαμβάνεται ότι χωρίς εμπροσθοβαρή χρηματοδότηση της επανεκκίνησης θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος και περισσότερα κεφάλαια για την ανάκαμψη, ανάκαμψη που θα είναι μάλιστα επισφαλέστερη και ίσως προανάκρουσμα του επόμενου υφεσιακού και αντιναπτυξιακού γύρου, πριν ακόμη τελειώσει ο σημερινός της πανδημίας;

Όλ’ αυτά είναι γνωστά! Και γι’ αυτό τα νερά δεν είναι «αχαρτογράφητα», αλλά αντίθετα απολύτως περιγεγραμμένα. Όλο το σκηνικό, λοιπόν, αυτών των γλαφυρών αλλά αναξιόπιστων προβλέψεων, τίποτ’ άλλο δεν αποδεικνύει, ει μη μόνον ότι οι σημερινές ελίτ είναι απρόθυμες να πράξουν αυτό που γνωρίζουν ότι οφείλουν να πράξουν:

– Να προχωρήσουν σε μαζικές αλληλοδιαγραφές χρεών, του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα,

– να κόψουν πληθωριστικό χρήμα (όσο χρειαστεί),

– να ξαναδώσουν οικονομικό ρόλο στον δημόσιο τομέα (ως στρατηγείου για την ανάπτυξη, την ανασύσταση του κοινωνικού κράτους και τη δίκαια κατανομή του παραγόμενου ανά χώρα και παγκοσμίως προϊόντος),

– να στηριχτούν και πάλι στις παραγωγικές δυνάμεις της εργασίας για την οικονομία του 21ου αιώνα (και όχι στα συσσωρευμένα σε ιδιωτικά χαρτοφυλάκια αποθέματα κεφαλαίων, που σήμερα έχουν πλέον αποκαλυφθεί ως παράγοντες αντιπαραγωγικοί και αντικειμενικά στρεφόμενοι κατά του επιχειρείν), και, τέλος,

– να συμβάλλουν στη γενναία αναθεώρηση του καταναλωτικού και περιβαλλοντικού μοντέλου, που έχει οδηγήσει την υφήλιο στο ακραίο όριο αντοχής της με την Κλιματική Αλλαγή, δηλαδή να προστρέξουν σ’ ένα καινούριο πολιτισμικό πρόταγμα για τον άνθρωπο και τον κόσμο.

Επομένως, αυτά που οφείλουν να κάνουν και δεν τα κάνουν οι σημερινές ελίτ, είναι που παράγουν το «αχαρτογράφητο» στοιχείο της υπόθεσης, και όχι το απρόβλεπτο μέρος του βάθους της οικονομικής καταστροφής που ακολουθεί. (Το οποίο, μάλιστα, είναι ευκαιρία να λεχθεί εδώ ότι δεν προκλήθηκε από την πανδημία! Η αλήθεια είναι ότι η οικονομία φλετάριζε εδώ και καμιά δεκαετία με την καταστροφή, και η πανδημία αυτό που έκανε ήταν να καταστήσει την καταστροφή αυτή άμεσο και απογυμνωμένο  άλλων ωραιοποιήσεων πρόβλημα των σύγχρονων κοινωνιών, όπως ματαίως επιχειρούσαν να καθαγιάσουν τις εσφαλμένες επιλογές των ελίτ ως σήμερα οι «οίκοι των προβλέψεων»).

Η συζήτηση λοιπόν περί των «αχαρτογράφητων υδάτων», το μόνο που σήμερα υπηρετεί είναι τη σκοπιμότητα απόκρυψης από τους πολίτες ότι οι ηγεσίες τους αρνούνται να πράξουν τα δέοντα -απολύτως γνωστά σ’ εκείνες- για να απελευθερώσουν την ανθρωπότητα από τη φτώχεια και την καταστροφή που επίκειται.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει ένα πράγματι αχαρτογράφητο στοιχείο σ’ όλ’ αυτά: Ότι όσα χρειάζεται να γίνουν, πρέπει να γίνουν ταυτόχρονα και αποφασιστικά, γιατί πρόκειται για ανάγκη αλλαγής μοντέλου και συστήματος. Στόχος, που χωρίς το εύρος και το βάθος των αναγκαίων βημάτων, απλά θα παρατείνει το δράμα.

Αντιστέκονται μανιασμένα στις επιλογές αυτές οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ της εποχής, ρισκάροντας μια υπερθέρμανση των αντιθέσεων μεταξύ των ανθρώπων, στο εσωτερικό επίπεδο δομής κάθε μίας χώρας αλλά σε επίπεδο διακρατικών διαφορών.

Για παράδειγμα, στην ΕΕ περισσεύουν οι αναφορές στην «αλληλεγγύη», ως του μέσου αντιμετώπισης της κρίσης που η πανδημία κατέστησε εκρηκτική. Και η αλληλεγγύη δεν έχει καμιά απολύτως θέση σ’ αυτή τη συζήτηση! Οικονομίες υγιείς δεν δομούνται επί της αλληλεγγύης. Αυτά είναι ανοησίες!

Εδώ έχουμε να κάνουμε με πλεονάσματα που συσσώρευσαν ορισμένες χώρες-μέλη της ΕΕ σε βάρος άλλων. Πολύ λογικά, οι χώρες-μέλη σε βάρος των οποίων λειτούργησε η σημερινή συστημική συγκρότηση της ΕΕ, βιώνοντας τα αυξημένα ελλείμματά τους, μεγάλο μέρος των οποίων προερχόταν ακριβώς απ’ αυτή την «άνιση ανταλλαγή» στο πλαίσιο της ΕΕ, αναγκάστηκαν να προσφύγουν σε εξωτερικό δανεισμό. Γι’ αυτό και είναι αήθεια πρώτης τάξεως «να κουνάνε το δάχτυλο» οι πλεονασματικές χώρες-μέλη της ΕΕ στις χώρες-μέλη με μεγάλο εξωτερικό χρέος!

Πώς θα αντιμετωπιστεί η σημερινή οικονομική κρίση, στην κορύφωση της οποίας συνετέλεσε η πανδημία; Θα αντιμετωπιστεί με άμεση και χωρίς καμιά επιτοκιακή επιβάρυνση μεταφορά πόρων (σήμερα συσσωρευμένων ως αποθέματα κεφαλαίων) από τις πλεονασματικές χώρες-μέλη προς τις υπερδανεισμένες χώρες-μέλη.

Ο τρόποι να γίνει αυτό είναι πολλοί! Από το ευρωομόλογο, μέχρι το κόψιμο πληθωριστικού χρήματος, με αξιακό αντίκρισμα ακριβώς τα πλεονάσματα του ευρωπαϊκού βορρά.  Και φυσικά με διαγραφές διακρατικού χρέους! (Αυτό που ήταν και είναι ακόμη προφανές ότι πρέπει να γίνει στην ελληνική περίπτωση, παρά τη μεγάλη απομείωση του ελληνικού εξωτερικού χρέους που πέτυχε η κυβέρνηση 2015-2019).

Στην ηγεσία της ΕΕ γνωρίζουν άριστα ότι για την παραγωγική επανεκκίνηση και εξυγίανση της ευρωπαϊκής οικονομίας στις σημερινές συνθήκες, είναι αδήριτη η ανάγκη ενός «σχεδίου δύο βημάτων». 1ο βήμα: άμεσα μέτρα χορήγησης ρευστότητας για την επανεκκίνηση, και 2ο βήμα: μεσοπρόθεσμη αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου και της χρηματοοικονομικής δομής στην ευρωζώνη. Αυτά χωρίς εμπροσθοβαρή χρηματοδότηση της επανεκκίνησης δεν θα γίνουν! Κι αντ’ αυτών, η ΕΕ μας κουνάει σαν τα καθρεφτάκια σε ιθαγενείς τα ανόητα «υπερόπλα» που υπόσχεται ο Σχοινάς! Θα τα βρούμε όλα, λέει, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού 2020-2027.

Παραπέμπουν, δηλαδή, σε μια μεσοπρόθεσμη οικονομική διαδικασία, ενώ είναι πασιφανές ότι χωρίς αφειδή ρευστότητα ΤΩΡΑ, το μόνο που θα έχει απομείνει να επιτελέσει ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, είναι προγράμματα αλληλεγγύης για τα εκατομμύρια των άπορων πολιτών του ευρωπαϊκού νότου, που θα ζουν σε χώρες με κατεστραμμένες οικονομίες!

Αυτά αρνείται να κάνει η ΕΕ! Και προς παραπλάνηση το ρίχνει στο «αχαρτογράφητο» της υπόθεσης.

Είναι σαν να μας στήνουν τη φάκα με τη συνομοσιολογική συζήτηση περί του ότι ο κορωναϊός είναι προϊόν εργαστηρίου. Ορμάμε στη συνομωσιολογία και εκτονωνόμαστε. Μόνο που συνομωσιολογώντας αφόρητα όσοι παίρνουμε μέρος στη συζήτηση για το εάν ο κορωναϊός είναι προϊόν εργαστηρίου, ή όχι, παραβλέπουμε ότι όλοι μας είμαστε πλέον «Πειναλέοντες» και «Ανεργίτσες» του αείμνηστου Μποστ, εν έτει 2020! Στην Ελλάδα του Μωυσή!

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΔΕΙΤΕ ΤΙΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΕ BLOGVIEW

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μενού