Είναι ευρωομόλογο η γαλλο-γερμανική πρόταση;

Μοιάζει αδιανόητο και απίστευτο, αλλά είναι η αλήθεια: Οι δύο κορυφαίοι ηγέτες της ΕΕ προτείνουν σχέδιο  ανασυγκρότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας για να ανανήψει από την κρίση που επιδείνωσε ο κορονοϊός ως το έσχατο σημείο, χωρίς πρόβλεψη έστω ΓΙΑ ΕΝΑ ΕΥΡΩ περισσότερο, απ’ όσα θα προβλέπονταν να διατεθούν στην ευρωπαϊκή οικονομία και χωρίς την πανδημική ραγδαία επιδείνωση!!!

Γράφει ο Χρήστος Οικονόμου 

Με τυμπανοκρουσίες και παράτες, ο Γάλλος πρόεδρος, Μακρόν, και η Γερμανίδα καγκελάριος, Μέρκελ, ανακοίνωσαν προχθές το σχέδιό τους για ένα πακέτο 500 δισ. προς την ευρωπαϊκή οικονομία, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες του lockdown. Σχέδιο, για το οποίο, μάλιστα, θριαμβευτικά και οι δύο υπογράμμισαν ότι δεν θα αφορά σε δανεισμό προς τις χώρες προς τις οποίες θα κατευθυνθούν οι πιστώσεις αυτές, αλλά σε επιδοτήσεις. Ως προς την προέλευση των πιστώσεων αυτών αναφέρθηκε από τους δύο ηγέτες επίσης ότι θα (προτείνουν να) μπορεί να δανειστεί η Κομισιόν από τις αγορές.

Τί ήταν να το πούνε; Πανηγύρι, ακόμη και από προοδευτικές φωνές, ότι επιτέλους υιοθετήθηκε το ευρωομόλογο και η αμοιβαιοποίηση του χρέους στην ευρωζώνη!

Πρόκειται για παραμύθια της Χαλιμάς -επιτρέψτε μου το κλισέ, ταιριάζει απολύτως στην περίσταση, άλλωστε…

Ας τα δούμε με τη σειρά!

1. Τουλάχιστον άστοχη και αχρείαστη η αναφορά του πρώην πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου, ότι χρειάστηκαν 10 χρόνια για να υιοθετήσει η ΕΕ τη δική του πρόταση περί ευρωομολόγου!

Γιατί άστοχη; Διότι η αμοιβαιοποίηση του χρέους που εννοούσε τότε ο τελευταίος πρωθυπουργός του ΠΑΣΟΚ, αφορούσε σε ανάληψη πιστωτικού βάρους από ομάδα χωρών-μελών της ευρωζώνης, οι οποίες δεν αντιμετώπιζαν πρόβλημα έκθεσης σε υψηλό εξωτερικό χρέος, αλλά είχαν και πρόσβαση στις αγορές χρήματος με φθηνά επιτόκια. Απ’ αυτήν την ανάληψη χρέους θα εξασφαλίζονταν πιστώσεις που θα κατευθύνονταν προς χώρες-μέλη, που αντιμετώπιζαν και τις δύο δυσκολίες: και υψηλό εξωτερικό χρέος είχαν και δανείζονταν με ακριβά επιτόκια. Σε μια περίπτωση, μάλιστα, εκείνην της Ελλάδας, δεν υπήρχε καν η δυνατότητα εξωτερικού δανεισμού, με αποτέλεσμα το πτωχευτικό περιστατικό του 2010.

Αντίθετα, σήμερα, η αμοιβαιοποίηση του ευρωπαϊκού χρέους (αν είναι πραγματικά αμοιβαιοποίηση, είναι κάτι που θα δούμε πιο κάτω), αφορά στο σύνολο της ευρωζώνης  εφ’ όσον οι πιστώσεις των 500 δισ. που ανέφεραν Μέρκελ και Μακρόν θα διοχετευθούν προς όλες τις οικονομίες της ζώνης του ενιαίου νομίσματος, που διψούν για «φρέσκο χρήμα» από τώρα, για να βάλουν ξανά μπροστά τις μηχανές της οικονομίας τους, που έχουν σιγήσει λόγω του λοκντάουν.

Πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικές περιπτώσεις!

– Στην πρώτη περίπτωση, στο πλαίσιο ανταπόκρισης στην ιδρυτική αρχή της ΕΕ περί διακοινοτικής αλληλεγγύης μεταξύ των χωρών-μελών, οι πλούσιες χώρες «καλύπτουν» τις φτωχές χώρες-μέλη, προσφέροντας πρόσβαση σε φθηνό χρήμα, διευκολύνοντας τις δεύτερες και προλαμβάνοντας τριγμούς και για το ενιαίο νόμισμα. Μ’ άλλα λόγια, οι πλούσιες χώρες-μέλη της ΕΕ θα ελάμβαναν δάνεια από τις αγορές με τα χαμηλά επιτόκια που μπορούσαν να εξασφαλίσουν και θα κατηύθυναν τα δάνεια αυτά σε οικονομικά αδύναμες χώρες-μέλη. Εξωτερικός δανεισμός αναλογικά εξασφαλιζόμενος με τους καλύτερους δυνατούς όρους των ισχυρών και αναλογικά διατιθέμενος ανάλογα με τις ανάγκες των χωρών-μελών.

– Στη δεύτερη περίπτωση, τη σημερινή, κοινοτικοποιείται το αντίκρισμα εγγυήσεων για τον μελλοντικό δανεισμό, ο οποίος άλλωστε αναλογικά θα κατευθυνθεί προς όλες τις χώρες-μέλη, για να καλύψουν τις αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες τους σ’ αυτή τη δύσκολη στιγμή.

Δεν ήταν, λοιπόν, αυτό το ευρωομόλογο  που εννοούσε το 2010 ο κ. Γ. Παπανδρέου και απορώ για τη σημερινή αναφορά του, που διεκδικεί μια «σκιά δικαίωσης» εκτός περιεχομένου.

(Αντιπαρέρχομαι για ευνόητους λόγους τη συζήτηση γιατί δεν επελέγη τότε το «πραγματικό» ευρωομόλογο καθώς και τί έγινε στη συνέχεια, καθώς και αν ό,τι επελέγη τελικά να γίνει υπήρξε τελεσφόρα επιλογή, ή όχι –άλλωστε αυτά είναι γνωστά σ’ όλους…)

2. Φτάνουν τα 500 δισ.; Απάντηση: Όχι!

Υπενθυμίζω, μιλάμε για επιδοτήσεις, όχι για δάνεια! Για δάνεια υπάρχουν τα 450 δισ. του ESM (τα οποία όσο περνάει ο καιρός θα φαίνεται πόσο λανθασμένη επιλογή υπήρξαν, με τις κυβερνήσεις των χωρών-μελών να προσπαθούν με κάθε τρόπο να αποφύγουν «να πέσουν στην ανάγκη» του κ. Ρέγκλινγκ, του ECCL και των άτυπων μνημονίων που συνεπάγεται η λήψη τους). Όπως υπάρχουν και τα προγράμματα αγοράς ομολόγων των χωρών-μελών από την ΕΚΤ, που συνιστούν έμμεσο δανεισμό!

Γιατί δεν φτάνουν τα 500 δισ. (υπογραμμίζω, ο λόγος για επιδοτήσεις και όχι για δάνεια); Φαίνεται από μια σύγκριση: Αυτή τη στιγμή οι ΗΠΑ διαθέτουν περίπου 2 τρισ., για τον σκοπό των επιδοτήσεων, δηλαδή κάτι λιγότερο από το 1/14 του ΑΕΠ τους. Η ευρωζώνη με το μισό τρισ. των Μέρκελ-Μακρόν δηλώνουν έτοιμοι να «ρίξουν» σε επιδοτήσεις περίπου το 1/28 του ΑΕΠ της ευρωζώνης. Και οι ΗΠΑ ήδη το κάνουν, ενώ στην ΕΕ «το συζητάμε» (και δείχνει ότι θα το συζητάμε για πολύ ακόμη…). Κι όλ’ αυτά γνωρίζοντας ότι ο χρόνος «μετράει» πολύ σε ό,τι αφορά το πόσο έγκαιρα θα διατεθούν οι επιδοτήσεις στις οικονομίες για να συνέλθουν από το σοκ.

3. Έστω κι αν είναι λίγα, θα προχωρήσει η πρόταση Μέρκελ-Μακρόν;

Δεν το ξέρουμε! Είναι μία ακόμη από τις προτάσεις που πέφτουν στο τραπέζι. Υπάρχει ακόμη η αναμενόμενη πρόταση της Κομισιόν (που ο «λίγος» Σχοινάς πομπωδώς προαναγγέλλει ως «υπερόπλο»). Η ουσία είναι ότι η ΕΕ δεν μπορεί με τα ανακλαστικά και την ταχύτητα που απαιτούν οι περιστάσεις της οικονομικής κρίσης από την πανδημία, να αντιδράσει αποτελεσματικά.

Πολλοί λένε ότι αφού είναι κοινή γαλλο-γερμανική πρόταση η έγκρισή της είναι εξασφαλισμένη!  Όμως, στη Γερμανία η καγκελάριος ήδη δέχεται οξεία κριτική για την πρότασή της, από μεριάς οπαδών της αντίληψης του γερμανικού συνταγματικού δικαστηρίου για τη γερμανική συμβολή στην κοινοτική υπόθεση ευρωστίας της οικονομίας στην ευρωζώνη.

Επίσης, για να υιοθετηθεί η πρόταση Μέρκελ-Μακρόν, θα πρέπει να γίνει δεκτή στην επικείμενη σύνοδο κορυφής της ΕΕ. Όμως, ήδη Αυστρία και Ολλανδία έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν θα δεχτούν επιδοτήσεις και συζητούν μόνο δάνεια. Η εμπειρία έχει δείξει ότι όταν ξεκινάνε διαπραγματεύσεις σε μια Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ (η επικείμενη, μάλιστα, πρέπει οπωσδήποτε να καταλήξει σε συμφωνία, αλλιώς οι συνέπειες θα είναι βαρύτατες, ίσως για την ίδια τη συνοχή της ΕΕ), τελικά ο συμβιβασμός που προκύπτει αλλάζει στην ουσία του τον πυρήνα των σκοπών και των στόχων, τους οποίους υποτίθεται καλείται να υπηρετήσει ο λόγος για τον οποίο μαζεύονται και συζητάνε οι ηγέτες των χωρών-μελών.

Να πρόκειται για «κόλπο» του Βερολίνου, που υποκινεί Αυστρία και Ολλανδία να παίξουν τον ρόλο του «κακού», για να μην φταίει η Γερμανία για τις ανεπαρκείς αποφάσεις; Δεν το γνωρίζω αυτό! Όμως, ομολογώ πως το υποπτεύομαι! Άλλωστε, αυτό ακριβώς το παιχνίδι παίχτηκε στο eurogroup πριν μερικές εβδομάδες, για να μην ευδοκιμήσει η πρόταση 9 ηγετών χωρών-μελών για έκδοση ευρωομολόγου από τον ESM. (Αν η πρόταση αυτή «περνούσε», αυτό, ναι, θα ήταν κανονικό ευρωομόλογο!)

4. Είναι καθαρές επιδοτήσεις; Ασαφές!

Την κατάσταση περιπλέκει η αναφορά της καγκελαρίου ότι τα 500 δισ. για επιδοτήσεις (υποτίθεται άμεσης καταβολής τους) συνδέονται με τον προϋπολογισμό της ΕΕ 2021-2027. Δηλαδή, μ’ ένα πανευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο δαπανών, η υλοποίηση του οποίου θα ξεκινήσει …το επόμενο έτος. Πως θα είναι άμεσα καταβλητέες οι επιδοτήσεις, ενώ μιλάμε για διάθεση κεφαλαίων προς τις χώρες-μέλη από την επόμενη χρονιά, απομένει να απαντηθεί!!!

Ειρήσθω εν παρόδω, να τονιστεί ότι πρόκειται για προϋπολογισμό που δεν έχει ακόμη εγκριθεί λόγω σοβαρών διαφωνιών μεταξύ των χωρών-μελών και μάλιστα πριν μερικές εβδομάδες μια σύνοδος κορυφής της ΕΕ κατέληξε σε ναυάγιο, ξανά με την Αυστρία και την Ολλανδία να μπλοκάρουν τη συμφωνία έγκρισής του.

Όμως, -κι αυτό είναι το κρίσιμο σημείο εδώ- ο προϋπολογισμός της ΕΕ θα υπήρχε, υπό την οποιαδήποτε μορφή κι αν κατορθώσουν να συμφωνήσουν και να τον εγκρίνουν οι χώρες-μέλη, ανεξαρτήτως των έκτακτων συνθηκών που δημιούργησε η πανδημία. Πρόκειται δηλαδή για πιστώσεις που ούτως ή άλλως θα υπήρχαν και θα διοχετεύονταν στις χώρες-μέλη, είτε υπήρχε η πανδημία, είτε όχι! Δεν πρόκειται δηλαδή για πρόσθετες χρηματοδοτικές υποστηρίξεις των χωρών-μελών λόγω της κρίσης από τον κορονοϊό και το λοκντάουν, και απλά η πρόταση Μέρκελ-Μακρόν αυτό που κάνει είναι να (επιχειρεί να) επισπεύσει τις χρηματορροές προς τις χώρες, μέλη, εξασφαλίζοντας δανεισμό από τις αγορές γρήγορα, αντί της μακροσύρτης διαδικασίας να εγκριθεί πρώτα ο (όποιος) προϋπολογισμός της ΕΕ και στη συνέχεια να ακολουθήσουν οι εκταμιεύσεις από τις χώρες-μέλη προς την Κομισιόν, για να μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή η εκτέλεσή του.

Μοιάζει αδιανόητο και απίστευτο, αλλά είναι η αλήθεια: Οι δύο κορυφαίοι ηγέτες της ΕΕ προτείνουν σχέδιο  ανασυγκρότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας για να ανανήψει από την κρίση που επιδείνωσε ο κορονοϊός ως το έσχατο σημείο, χωρίς πρόβλεψη έστω ΓΙΑ ΕΝΑ ΕΥΡΩ περισσότερο, απ’ όσα θα προβλέπονταν να διατεθούν στην ευρωπαϊκή οικονομία και χωρίς την πανδημική ραγδαία επιδείνωση!!!

5. Πώς θα γίνει ο δανεισμός από την ΕΕ;

Εδώ το πράγμα είναι πολύ μπλεγμένο (δηλαδή, εκεί ακριβώς που θα έπρεπε να είναι όλα ξεκάθαρα).

Η ανακοίνωση «δείχνει» ότι ο δανεισμός θα εξασφαλιστεί με εγγύηση τις πιστώσεις που θα διατεθούν για τον προϋπολογισμό της ΕΕ 2021-2027 (που όπως είπαμε δεν έχει ακόμη εγκριθεί). Μ’ άλλα λόγια, οι χώρες-μέλη μεγάλοι χρηματοδότες της ΕΕ θα βάλουν τα περισσότερα, και οι χώρες-μέλη με τις μεγαλύτερες ανάγκες θα λάβουν μεγαλύτερο μέρος επιστροφών από τη δική τους συμβολή στον κοινοτικό προϋπολογισμό.

Εδώ βρίσκεται και το δεύτερο σημείο θριαμβολογίας όσων διατείνονται ότι η πρόταση Μέρκελ-Μακρόν φέρνει την αλληλεγγύη των ισχυρών προς τους αδύναμους της ΕΕ.

Όμως, δεν είναι έτσι τα πράγματα! Γιατί; Διότι ο περί ου ο λόγος προϋπολογισμός της ΕΕ, άρα και το πόσα θα πάνε σε κάθε μία χώρα-μέλος, έχει καταρτιστεί πριν την πανδημία και δεν συμπεριλαμβάνει την αυξημένη συγκριτικά ζημία των αδύναμων ευρωπαϊκών οικονομιών από το σοκ του λοκντάουν. Δεν μου φαίνεται και τόσο αποδεικτική του στοιχείου της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης αυτή η πραγματικότητα! Αντίθετα, μου φαίνεται πολύ βολική για τις χώρες που έχουν ανθεκτικότερες οικονομίες και με την πρόταση Μακρόν-Μέρκελ δεν θα χρειαστεί να βάλουν βαθύτερα το χέρι στην τσέπη για να υποστηριχτούν οι πιο αδύναμες και ευάλωτες ευρωπαϊκές  οικονομίες.

Αυτό που κάνει η πρόταση Μακρόν-Μέρκελ είναι να φέρνει νωρίτερα τις χρηματοδοτήσεις, αλλά με το τελικό ποσό που θα διατεθεί συνολικά για όλες τις χώρες-μέλη της ΕΕ να μην αυξάνεται ούτε κατά 1 ευρώ,  παρά τον ισχυρότατο κλονισμό που υφίσταται η ευρωπαϊκή οικονομία λόγω της πανδημίας!

Και, φυσικά, χρόνος επανακατάρτισης του προϋπολογισμού της ΕΕ με βάση τα νέα δεδομένα της πανδημίας, δεν υπάρχει, διότι εάν γινόταν αυτό, θα πήγαινε πολύ μακριά η «βαλίτσα με τις επιδοτήσεις» προς τις χώρες-μέλη.

6. Εδώ υπάρχει και ένα άλλο πολύ κρίσιμο σημείο! Τα άτυπα νέα μνημόνια!…

Αν προσεχτεί η γαλλο-γερμανική πρόταση, θα διαπιστώσουμε ότι η χορήγηση των προτεινόμενων επιδοτήσεων πρόκειται να συνοδευτεί και από «προϋποθέσεις», «εθελούσιας» δέσμευσης των χωρών-μελών που θα λάβουν τέτοιες επιδοτήσεις για εφαρμογή «ορθών οικονομικών πολιτικών» και «φιλόδοξων μεταρρυθμίσεων».

Λίγο γνώριμος ο «ήχος» και το περιεχόμενο αυτής της ευρωπαϊκής λεκτικής! Στην Ελλάδα τον ξέρουμε πολύ καλά! Είναι ο ήχος των μνημονίων!

7. Ένα ακόμη λεπτό σημείο και δώστε προσοχή! Η πρόταση Μέρκελ-Μακρόν κομπάζει  για τις χορηγήσεις επιδοτήσεων προς τις χώρες-μέλη, περιγράφοντάς τις ως πιστώσεις που δεν θα επιστραφούν και θεωρώντας τις ως άτυπες «δημοσιονομικές μεταβιβάσεις» (από τις χώρες-μέλη βασικούς χρηματοδότες του προϋπολογισμού, προς τις φτωχότερες χώρες-μέλη που συμβάλλουν λιγότερο στα ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις στο πλαίσιο του προϋπολογισμού). Όμως, και κατά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού παγίως οι διατιθέμενες στις χώρες-μέλη πιστώσεις, δημοσιονομικές μεταβιβάσεις είναι και ουδέποτε  υπήρξε θέμα επιστροφής τους!

Διερωτώμαι ειλικρινά: Καθρεφτάκια σε ιθαγενείς πλασάρουν; Τί περισσότερο απ’ αυτά που ούτως ή άλλως θα λαμβάναμε πριν έρθει η πανδημία μας δίνουν; Απάντηση: Ούτε ένα ευρώ περισσότερο! Απλά προσπαθούν να εξασφαλίσουν ότι θα μας τα δώσουν νωρίτερα απ’ ό,τι προβλεπόταν την περίοδο 2021-2027.

Αν δεν είναι ουρανομήκης αστοχία και αβλεψία, είναι απαράδεκτος εμπαιγμός!

8. Τελευταίο: Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι το θέμα σήμερα για την ευρωπαϊκή οικονομία δεν είναι να δανειζόμαστε όλοι μαζί (εν είδει μιας «σκιάς» ευρωομολόγου), αντί να δανείζεται κάθε χώρα ξεχωριστά, όπως γινόταν ως σήμερα. Αυτό που έχει ανάγκη η ευρωπαϊκή οικονομία για να ανασάνει και να σωθεί το ευρωπαϊκό ενοποιητικό πρόταγμα, είναι αμέσως ζεστό πληθωριστικό χρήμα, κομμένο εδώ και τώρα και έτοιμο να διατεθεί χωρίς κανέναν όρο στις χώρες-μέλη. Την «αντικρισιμότητα» των αξιών αυτού του πληθωριστικού χρήματος εξασφαλίζουν οι πλεονασματικές χώρες-μέλη της ευρωζώνης.
Ναι, αυτό θα ήταν «πραγματικές δημοσιονομικές μεταβιβάσεις»! Ναι, μέσα σ’ ένα τέτοιο σχέδιο ένα μέρος των πιστώσεων προς τις φτωχότερες χώρες-μέλη,  θα μπορούσε να προέλθει από εξωτερικό δανεισμό μέσω ενός  «πραγματικού ευρωομολόγου»! Ναι, αυτά σημαίνουν εσωτερική ανακατανομή πόρων στην ΕΕ, από τις πλούσιες προς τις αδύναμες οικονομίες!

Τίποτα, όμως, απ’ αυτά, δεν υπάρχει στην πρόταση Μέρκελ-Μακρόν!

Ετοιμαστείτε για πολύ δύσκολες μέρες!

 

 

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΔΕΙΤΕ ΤΙΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΕ BLOGVIEW

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μενού