Για την συμφωνία εκεχειρίας στη Λιβύη

Η στρατηγικού τύπου, συμμαχία μεταξύ της Τουρκίας και του Κατάρ λαμβάνει χώρα και παράλληλα εξελίσσεται και στο Λιβυκό πολιτικό και στρατιωτικό πεδίο, εκεί όπου η όλη κατάσταση, και με την εμπλοκή περιφερειακών και μη δρώντων, προσιδιάζει προς ό,τι ο Holsti αποκαλεί ως «πόλεμο τρίτου τύπου», που εν προκειμένω, αποτελεί μορφή πολέμου που δεν πραγματοποιείται με τον συμβατικό τρόπο της εμπλοκής ή της σύγκρουσης μεταξύ κρατών.

Για την συμφωνία εκεχειρίας στη Λιβύη

Με πληροφορίες από το ειδησεογραφικό πρακτορείο ‘Associated Press,’ η εφημερίδα ‘Η Καθημερινή,’ αναφέρεται στην απόφαση που έλαβαν οι αντιμαχόμενες πλευρές στον Λιβυκό εμφύλιο πόλεμο, σχετικά με την κατάπαυση του πυρός [1].

Πιο συγκεκριμένα, η πρωτοβουλία ελήφθη από την πλευρά της κυβέρνησης ‘Εθνικής Ενότητας’ του Φαγέζ Αλ-Σάρατζ που εδρεύει στην πρωτεύουσα Τρίπολη και έχει ως κύριους συμμάχους την Τουρκία και την μοναρχία του Κατάρ [2].

Η στρατηγικού τύπου, συμμαχία μεταξύ της Τουρκίας και του Κατάρ λαμβάνει χώρα και παράλληλα εξελίσσεται και στο Λιβυκό πολιτικό και στρατιωτικό πεδίο, εκεί όπου η όλη κατάσταση, και με την εμπλοκή περιφερειακών και μη δρώντων [3], προσιδιάζει προς ό,τι ο Holsti αποκαλεί ως «πόλεμο τρίτου τύπου» [4], που εν προκειμένω, αποτελεί μορφή πολέμου που δεν πραγματοποιείται με τον συμβατικό τρόπο της εμπλοκής ή της σύγκρουσης μεταξύ κρατών.

Σταχυολογούμε ενδεικτικά από την εφημερίδα ‘Η Καθημερινή’: «Αμοιβαία κατάπαυση του πυρός κήρυξαν χθες οι αντιμαχόμενες πλευρές στον εμφύλιο της Λιβύης. Το μεσημέρι, η κυβέρνηση της Τρίπολης υπό τον πρωθυπουργό Φαγέζ αλ Σαράζ, που υποστηρίζεται από την Τουρκία και το Κατάρ, ανακοίνωσε κατάπαυση του πυρός σε όλη τη χώρα, κάλεσε σε αποστρατιωτικοποίηση της διαφιλονικούμενης, στρατηγικής σημασίας πόλης της Σύρτης και δεσμεύτηκε για προεδρικές και βουλευτικές εκλογές τον Μάρτιο. Αμέσως μετά ακολούθησε ταυτόσημη ανακοίνωση από τον Αγκίλα Σάλεχ, πρόεδρο του εκλεγμένου κοινοβουλίου που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη και στηρίζεται από τις στρατιωτικές δυνάμεις του Χαλίφα Χαφτάρ. Ο Σάλεχ κάλεσε τις δυνάμεις που τον στηρίζουν να σταματήσουν τις εχθροπραξίες και συμφώνησε τόσο στην αποστρατιωτικοποίηση της Σύρτης όσο και στη διεξαγωγή εκλογών. Την ευθύνη για την ασφάλεια της Σύρτης θα αναλάβει αστυνομική δύναμη κοινής αποδοχής. Τη συμφωνία για ανακωχή χαιρέτισε ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, ο οποίος είχε απειλήσει με στρατιωτική επέμβαση αν οι δυνάμεις του Σαράζ και οι σύμμαχοί τους επιχειρούσαν να καταλάβουν τη Σύρτη» [5].

Η κατάπαυση του πυρός [6] λαμβάνεται σε μία περίοδο όπου έχουν προηγηθεί τα εξής γεγονότα: Η αποτυχία της στρατιωτικής προώθησης των δυνάμεων που υποστηρίζουν τον στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ προς την πρωτεύουσα Τρίπολη, ως αποτέλεσμα της σθεναρής αντίστασης των στρατιωτικών δυνάμεων που πρόσκεινται στην κυβέρνηση ‘Εθνικής Ενότητας,’ κάτι που επίσης ανέδειξε τον τρόπο και το εύρος της Τουρκικής παρέμβασης [7] στη Λιβύη.

Η απόρριψη της διαμεσολαβητικής προσπάθειας της Αιγύπτου [8] για την κατάπαυση του πυρός, από πλευράς της κυβέρνησης ‘Εθνικής Ενότητας,’ με αποτέλεσμα την συνέχιση των μαχών στην Τρίπολη και σε άλλα πολεμικά μέτωπα. Η προετοιμασία για την πολεμική-στρατιωτική εμπλοκή στη Σύρτη, λιμάνι που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη συγκέντρωση και εξαγωγή Λιβυκού πετρελαίου [9].

Σε αυτά τα γεγονότα (ιστορική γεγονοτολογία) δύναται να προσθέσουμε, ευρύτερα ομιλώντας, και την αποτυχία της συνδιάσκεψης του Βερολίνου να χαράξει έναν βιώσιμο ‘οδικό χάρτη’ για την ειρηνική επίλυση των διαφορών και συνακόλουθα, για το τέλος των εχθροπραξιών, συνεπεία και της παρουσίας διαφόρων δυνάμεων στη χώρα, οι οποίες και, επιδιώκουν να αποκτήσουν, με σημείο αναφοράς τη Λιβύη [10], ένα ευδιάκριτο Μεσογειακό γεω-στρατηγικό και γεω-πολιτικό αποτύπωμα.

Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω, δύναται να επισημάνουμε πως στη γειτονική Λιβύη, η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός καθίσταται ένα βήμα που πρωταρχικά προσφέρει πολιτικό και διπλωματικό χρόνο στις εμπόλεμες πλευρές (και στις δυνάμεις που παρεμβαίνουν), ώστε εάν καταστεί εφικτό κάτι τέτοιο, να επιχειρηθεί αρχικά η διαμόρφωση ενός μεσοπρόθεσμου momentum εκεχειρίας [11].

Και το σημείο-κλειδί για την φόρμουλα που ακολουθείται (η πλευρά Φάρατζ σπεύδει να κεφαλαιοποιήσει το πλεονέκτημα που έχει αποκτήσει στα πεδία των μαχών), είναι η πρόταση για την πραγματοποίηση εκλογών στη χώρα [12]. Η πραγματοποίηση των εκλογών, για την ακρίβεια, η πρόταση για την πραγματοποίηση εκλογών [13] ως συστατικού τμήματος του όλου ‘πακέτου,’ σπεύδει να επανεισαγάγει την διάσταση της πολιτικής επίλυσης του προβλήματος, όντας το ‘καρότο’ που προσφέρεται προς όλες τις πλευρές που συμμετέχουν στον εμφύλιο.

Και είναι ίσως η πρώτη φορά κατά την διάρκεια των εχθροπραξιών που κατατίθεται μία και τέτοια πρόταση που δύναται να διευρύνει προοπτικές και δυνατότητες, σε μία χώρα όπου και προσδιορίζεται-αναπαράγεται η κατά την ανάλυση του Schelling, «διπλωματία της βίας» [14].

Ως προς αυτή καθαυτή την συμφωνία που ενέχει στο επίκεντρο την όλη την χώρα και όχι μόνο την Σύρτη, θα αναφέρουμε πως περισσότερο προσιδιάζει προς τον προσίδιο άξονα αυτού που ο Αλέξης Ηρακλείδης αποκαλεί ως «μοίρασμα της διαφοράς» (splitting the difference’) [15]. Δηλαδή, πρόκειται για μία συμφωνία που ναι μεν αναγνωρίζει το και τα ‘αγκάθια’ μεταξύ των δύο πλευρών (Σύρτη/διαχείριση λιμανιού), αλλά από την άλλη δεν νοηματοδοτείται με τέτοιον τρόπο ώστε και να τα υπερβεί. Έτσι, δεν σχηματοποιείται το περίγραμμα αυτού που στη θεωρία των Διεθνών Σχέσεων περιγράφεται ως «συνολική επίλυση της διένεξης» (conflict resolution) [16], και αφορά στην πραγματοποίηση εντατικών γύρων διαπραγματεύσεων και την επίλυση των ανοιχτών ζητημάτων που υπάρχουν. Κέντρο της συμφωνίας εκεχειρίας αποτελεί η Σύρτη και η συνειδητοποίηση ό,τι μία άμεση πολεμική σύγκρουση υπό προϋποθέσεις δύναται να επιφέρει την επιδείνωση της όλης κατάστασης που επικρατεί στη χώρα.

Η συμφωνία ενέχει ευκαιρίες όσο όμως και διάφορους κινδύνους, και θα κριθεί από την ουσιώδη θέληση των διαφόρων ‘παικτών’ στη Λιβύη να την εφαρμόσουν. Για την επικεφαλής της επιτροπής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) στη Λιβύη, Στέφανι Ουίλιαμς, «οι δύο πρωτοβουλίες δημιούργησαν κάποιες ελπίδες για ειρηνική, πολιτική επίλυση της μακροχρόνιας κρίσης στη Λιβύη. Η όποια λύση θα πρέπει να λάβει υπόψη της την επιθυμία του λιβυκού λαού να ζήσει ειρηνικά και με αξιοπρέπεια». [17] Αυτή η παράμετρος μένει να κριθεί έμπρακτα.

Είναι δε ενδεικτικό, το ό,τι στην πρόταση εκεχειρίας συμφώνησε ο Αγκίλα Σάλεχ, πρόεδρος του κοινοβουλίου της Ανατολικής Λιβύης, με την στάση ή την σιωπή Χάφταρ να ερμηνεύεται ως δείγμα της στρατιωτικής οπισθοχώρησης του τον τελευταίο καιρό που ως κομβικό σημείο ενέχει την αδυναμία προώθησης του στην Τρίπολη.

Και η πρώτη αντίδραση του στρατάρχη Χάφταρ όσον αφορά το περιεχόμενο της συμφωνίας δεν ήταν θετική, με τον ίδιο να κατηγορεί την κυβέρνηση ‘Εθνικής Ενότητας’ του Φαγέζ Αλ-Σάρατζ για υποκριτική στάση, θεωρώντας ό,τι ενώ μιλά για εκεχειρία, προετοιμάζει τις δυνάμεις του για την είσοδο στη Σύρτης.

Πιο πάνω, έγινε λόγο για τις ευκαιρίες όσο και για τους κινδύνους που ελλοχεύουν από την συνομολόγηση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Και ήδη, ένας άμεσος κίνδυνος για την βιωσιμότητα της συμφωνίας ανακύπτει λόγω της αρχικά αρνητικής στάση που υιοθετεί η πλευρά Χαφτάρ καταδεικνύοντας και το πόσο ρευστό και σύνθετο παραμένει το πολιτικό, διπλωματικό και στρατιωτικό μέτωπο στη Λιβύη. Το παρόν της Λιβύης, για να παραφράσουμε τον Γάλλο φιλόσοφο Λουί Αλτουσέρ, ‘διαρκεί πολύ.’ H εύθραυστη εκεχειρία στη Λιβύη, λειτουργεί και ως άσκηση επί χάρτου, θέτοντας τις συμβαλλόμενες δυνάμεις προ των ευθυνών τους. Οι διαπραγματεύσεις δεν έπονται γραμμικά και σχεδόν ‘μεταφυσικά,’ αλλά προϋποτίθενται σε μία σειρά βημάτων.



[1] Bλέπε σχετικά, ‘Συμφωνία για κατάπαυση πυρός στη Λιβύη,’ Εφημερίδα ‘Η Καθημερινή,’ 22/07/2020, https://www.kathimerini.gr/1092929/article/epikairothta/kosmos/symfwnia-gia-katapaysh-pyros-sth-livyh. Ενσωματώνοντας στην ανάλυση μας τις παραμέτρους που ισχύουν στη Λιβύη και στη Λιβυκή σύγκρουση, θα τονίσουμε το ό,τι η συμφωνία εκεχειρίας αποτελεί άθροισμα των τελευταίων εξελίξεων, με την κυβέρνηση ‘Εθνικής Ενότητας’ του Φαγέζ Αλ-Σάρατζ να σπεύδει να πλαγιοκοπήσει τις αντίπαλες δυνάμεις εμφανιζόμενη ως η ‘συνετή’ και ‘συναινετική’ Λιβυκή δύναμη.

[2] Όσον αφορά στην στρατηγική συμμαχία μεταξύ της Τουρκίας και του Κατάρ, θεωρούμε πως αυτή αρθρώνεται με τέτοιον τρόπο, ώστε να λαμβάνει τα επι-γενόμενα χαρακτηριστικά της αμοιβαιότητας ή αλλιώς, του αμοιβαίου οφέλους. Η παρεμβολή της Τουρκίας στα τεκταινόμενα, στα γεω-πολιτικά τεκταινόμενα που επι-τελούνται στην περιοχή της ‘βαθιάς’ Μέσης Ανατολής, διαθέτει πλέον και ένα στρατηγικό ή, διαφορετικά ειπωμένο, διεθνο-πολιτικό αντίκρισμα (δημιουργία Τουρκικής στρατιωτικής βάσης στο Κατάρ), με το Κατάρ αντίστοιχα, να επιδιώκει την παρέμβαση και ‘έξοδο’ του στην περιοχή της Μεσογείου, υποστηρίζοντας δραστικά, από κοινού με την Τουρκία, την Λιβυκή κυβέρνηση ‘Εθνικής Ενότητας.’ Σε αυτή το πλαίσιο, συγκροτείται ένα ενδιαφέρον ‘τρίγωνο’ που άπτεται των εξελίξεων στη Λιβύη αλλά και στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, διαθέτοντας μία Αραβική ‘χροιά.’ Αναφερόμαστε στη συγκρότηση του ‘τριγώνου’ που αποτελούν η Αίγυπτος ως άμεσα ενδιαφερόμενη χώρα, το Κατάρ αλλά και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα που έχουν εκφράσει την υποστήριξη τους προς την πλευρά Χαφτάρ, ρίχνοντας το βάρος στην απόκτηση περιφερειακής ισχύος που διαρθρώνεται σε συγκεκριμένα επίπεδα.

[3] Σε συνέχεια της υποσημείωσης ‘2’ θα ειπωθεί πως στη Λιβύη ο πόλεμος έχει ποιοτικά έως στρατηγικά αναβαθμισθεί, καθότι αυτός καθαυτός συναρθρώνεται με την διαμόρφωση περιφερειακών μπλοκ. Εάν τα διπλωματικά εγχειρήματα και οι διπλωματικές πρωτοβουλίες δεν εκλείπουν την τελευταία περίοδο, προ της πανδημίας και μετά, τότε, δεν εκ-λείπει και η στρατιωτική διάσταση που χωρικοποιείται εμπρόθετα: Έτσι, πριν από λίγο καιρό, το κρίσιμο σημείο ήταν οι συγκρούσεις γύρω από την Τρίπολη, ενώ, μέχρι πριν από λίγες ημέρες, η επικείμενη μάχη για την κατάληψη και τον έλεγχο της στρατηγικής σημασίας πόλης της Σύρτης, το λιμάνι της οποίας διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο για την ανάπτυξη της Λιβυκής οικονομίας αλλά και για την μετέπειτα  ανασυγκρότηση της χώρας.

[4] Βλέπε σχετικά για την έννοια του «πολέμου τρίτου τύπου» του Holsti το έργο του  ‘The state, war and the state of war,’ Cambridge University, Press, 1996, Και, επίσης, Jackson Robert & Sorensen Georg, ‘Θεωρία και Μεθοδολογία των Διεθνών Σχέσεων. Η Σύγχρονη Συζήτηση,’ Πρόλογος-Επιμέλεια: Τσάκωνας Παναγιώτης, Μετάφραση: Κωνσταντινίδης Χαράλαμπος, Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα, 2006.

[5] Bλέπε σχετικά, ‘Συμφωνία για κατάπαυση πυρός στη Λιβύη…ό.π.

[6] Στη Λιβύη παρατηρείται, αυτό που σε διαφορετικές ιστορικές, κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες, ονομάσθηκε «αφόρητο οξύμωρο». Ως θεώρημα και δη ως πολιτικό-εκλογικό θεώρημα,  το «αφόρητο οξύμωρο» αφορούσε την θεωρούμενη ως ‘οξύμωρη’ στάση των εν Ελλάδι μειονοτήτων κύρια στις εκλογές του 1920 (ήττα του κόμματος των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου). Το ‘οξύμωρο’ εδώ μετασχηματίζεται σε «αφόρητο οξύμωρο», το οποίο και αναδεικνύει την ‘ανθελληνική’ στάση και αρνητικό  ψήφο των εθνοτήτων που διαβιούσαν στον τότε ελλαδικό χώρο (βλέπε Θεσσαλονικείς Εβραίοι), που συνέβαλλε στην ήττα του ‘εθνικού ευεργέτη’ και ‘εθνάρχη’ (θετική αναπαράσταση) Ελευθερίου Βενιζέλου. Ως ‘οξύμωρη’ στάση, για τμήματα του πολιτικού-δημοσιογραφικού λόγου της εποχής, είναι ‘αφόρητη’ διότι εκφράζει την ‘αχαριστία’ και την ‘αγνωμοσύνη’ των εν Ελλάδι μειονοτήτων. Στην περίπτωση της Λιβύης, δίχως να έχουμε πρόθεση σύγκρισης, καθότι δεν ενυπάρχουν τέτοιες δυνατότητες, το «αφόρητο οξύμωρο» συνδέεται με το να προσπαθείς έστω και μία πρόσκαιρη αλλά ελπιδοφόρα ειρήνευση, εν καιρώ έντονων μαχών και πολέμου.  Για μία αναλυτικά τεκμηριωμένη, με βάση τα συνολικά εκλογικά αποτελέσματα και την μελέτη τους,  κατάρριψη του απλοϊκού και ‘φορτισμένου’ θεωρήματος του «αφόρητου οξύμωρου», βλέπε σχετικά, Δώδος Δημοσθένης, ‘Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στις εκλογές του Ελληνικού κράτους 1915-1936,’ Πρόλογος: Νικολακόπουλος Ηλίας, Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα, 2005, σελ. 134-149. Για την εννοιολογική συγκρότηση του συντηρητικού λόγου και σε ένα δεύτερο επίπεδο του  «αντιβενιζελικού λαού» την περίοδο του Μεσοπολέμου, βλέπε σχετικά, Παπαδημητρίου Δέσποινα, ‘Από τον λαό των εθνικοφρόνων στο έθνος των νομιμοφρόνων. Η συντηρητική σκέψη στην Ελλάδα 1922-1967,’ Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα, 2006.

[7] Εάν μπορούμε να σημειώσουμε κάτι σχετικά με την Τουρκική παρεμβατικότητα στη Λιβύη, ένα τμήμα της οποίας είναι η υπογραφή της συμφωνίας οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών μεταξύ της ιδίας και της κυβέρνησης ‘Εθνικής Ενότητας,’ τότε, αυτό θα είναι το ό,τι αυτή η παρεμβατικότητα, καθίσταται δείγμα μίας εφαρμοσμένης ‘διεθνο-πολιτικής’ που θεωρεί τη Λιβύη εντός της ‘ζώνης ενδιαφέροντος’ της Τουρκίας, της Ερντογανικής Τουρκίας.

[8] Η Αίγυπτος αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στα Λιβυκά συμβάντα, αναδεικνύοντας τις συνδηλώσεις της ‘ασφάλειας,’ της Αιγυπτιακής ‘ασφάλειας-ασφαλειοποίησης’ απέναντι σε ό,τι ορίζεται ως ‘φόβος’ για την πιθανή επέκταση και αύξηση της επιρροής Ισλαμιστικών ομάδων εντός Λιβύης που δυνητικά θα μπορούσαν να έλθουν έτσι σε επαφή με αντίστοιχες Αιγυπτιακές ομάδες. Κάνουμε λόγο για την ύπαρξη και ίδια αναπαραγωγή ενός Αιγυπτιακού «διλήμματος ασφαλείας» (security dilemma), που εξέλαβε μία πιο συστηματοποιημένη και απτή μορφή στην προειδοποίηση του προέδρου της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ Αλ-Σίσι: ‘Τυχόν στρατιωτικές επιχειρήσεις των δυνάμεων Φάρατζ στη Σύρτη, ήτα δυνατό  προκαλούσε Αιγυπτιακή στρατιωτική επέμβαση.’ Η Αιγυπτιακή διπλωματία έθεσε εξ αρχής τις περιώνυμες ‘κόκκινες γραμμές’ της, στο σημείο όπου, δεικνύεται και η αναπαράσταση της οργάνωσης της ‘Μουσουλμανικής Αδελφότητας’ από το αυταρχικό καθεστώς Σίσι, ως ο μείζον ‘εσωτερικός εχθρός,’ ανοιχτός στον ‘βίαιο’ Ισλαμισμό. Για μία συνοπτική παρουσίαση της Αιγυπτιακής οργάνωσης των ‘Αδελφών Μουσουλμάνων,’ και για τις κυριότερες θέσεις που προβάλλει, κινούμενη μεταξύ θρησκειο-πολιτικής και ‘από τα κάτω’ οργάνωσης (οργανωτικό μοντέλο ανάπτυξης), βλέπε σχετικά, Ζιάκα Αγγελική, ‘Το σιιτικό Ισλάμ. Οι κοινωνικές και πολιτικές του προεκτάσεις στη Μέση Ανατολή,’ Εκδόσεις Κορνηλία Σφακιανάκη, Θεσσαλονίκη, 2004, σελ. 30-31. Και, Kedourie E., ‘Democracy and Arab Political Culture,’ London, 1994. Αυτό που επιθυμεί να αποφύγει το καθεστώς Σίσι, είναι η επικοινωνία Λίβυων Ισλαμιστών και ‘Μουσουλμανικής Αδελφότητας.’ Για την Αίγυπτο, στη Λιβύη διακυβεύονται ζωτικά εθνικά συμφέροντα.

[9] «Και οι δύο πλευρές τόνισαν ότι επιθυμούν να τερματιστεί το μπλοκάρισμα των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων που επέβαλαν οι δυνάμεις του Χαφτάρ πριν από λίγους μήνες. Συμφώνησαν επίσης ότι τα πετρελαϊκά έσοδα πρέπει να κατατίθενται σε λογαριασμό της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίων εκτός Λιβύης και να διανέμονται δίκαια». Bλέπε σχετικά, ‘Συμφωνία για κατάπαυση πυρός στη Λιβύη…ό.π.

[10] Οι πολεμικές εξελίξεις στη Λιβύη, η εμπλοκή της Τουρκίας και η διπλωματική προσπάθεια της Ελλάδας να ακολουθήσει τις Τουρκικές στρατηγικές κινήσεις στην περιοχή, έχουν καταστήσει την κάλυψη των εκεί γεγονότων ελληνο-κεντρική, καθότι τα γεγονότα αυτά φιλτράρονται, με το πρόταγμα να είναι η αναζήτηση ελληνικού ενδιαφέροντος. Ως εκ τούτου, ιδίως την τελευταία διετία, παραγνωρίζονται τα συμβάντα στη Λιβύη, που έχουν σχέση (σχεσιακότητα) με το ό,τι η χώρα λειτουργεί ως κόμβος διακίνησης προσφύγων και μεταναστών ευρισκόμενη σε ένα μεταιχμιακό σημείο μεταξύ Αφρικής και Ευρώπης. Τα προσφυγικά-μεταναστευτικά υποκείμενα διαβούν στη χώρα σε ένα οιονεί ‘καθεστώς κινδύνου,’ στο εγκάρσιο σημείο όπου, πάνω σε προσφυγικά-μεταναστευτικά υποκείμενα ασκείται εν-σώματη βία, έμφυλη όσο και σεξουαλική. Παράλληλα, τα ίδια υφίστανται διάφορες μορφές κακοποίησης, αποστέρησης, εντασσόμενα σε μία ιδιαίτερη σφαίρα ‘εξαίρεσης.’ Η συνθήκη του «γίγνεσθαι επισφαλής» των Αθηνά Αθανασίου και Judith Butler, διαπλέκεται με τα σχήματα της ‘θανατοπολιτικής,’ έτσι όπως παράγονται στο έδαφος της Λιβύης τα τελευταία χρόνια, και όχι μόνο. Η ‘θανατο-πολιτική,’ συμπεριλαμβάνει σώματα, σώματα ‘εξωτικά,’ των οποίων οι αφηγήσεις λειτουργούν ως θραύσματα που συγκρατούν κάτι από την μνήμη ή αλλιώς, από την ‘τεχνολογία’ διαχείρισης του προσφυγικού-μεταναστευτικού. Βλέπε σχετικά, Αθανασίου Αθηνά & Butler Judith, ‘Απ-αλλοτρίωση. Η επιτελεστικότητα στο πολιτικό,’ Μετάφραση: Κιουπκιολής Αλέξανδρος, Εκδόσεις Τόπος, Αθήνα, 2016, σελ. 8., &, για την διαβίωση προσφύγων-μεταναστών στη χώρα της Βόρειας Αφρικής, βλέπε σχετικά, ‘Χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες αντιμέτωποι με ακραίες παραβιάσεις δικαιωμάτων στα ταξίδια προς τις μεσογειακές ακτές της Αφρικής, σύμφωνα με νέα έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας και του Κέντρου Μεικτής Μετανάστευσης,’ ‘The United Nation Refugee Agency/Greece,’ 29/07/2020, https://www.unhcr.org/gr/16097-thousands-refugees-migrants-suffer-extreme-rights-abuses-journeys-africas.html.

[11] Θα ήταν σημαντικό εάν η πρώτη αυτή συμφωνία μετά από αρκετό καιρό, λειτουργούσε ως βάση για την πραγματοποίηση διαπραγματεύσεων με πιο ευρεία ατζέντα και με επίδικο, την ειρηνική επίλυση των διαφορών και δημοκρατική μετάβαση. Ή, διαφορετικά ειπωμένο, τον στόχο μετάβασης προς την «Konkordanzdemokratie», ήτοι την Δημοκρατία των «κοινωνικών συμφωνιών». Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικό ο Manfred G. Schmidt, πρόκειται για «μια διαπραγματευτική δημοκρατία, όπου, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, αντί για την αρχή της πλειοψηφίας χρησιμοποιούνται συγκεκριμένες συμβιβαστικές τεχνικές με σκοπό την επίτευξη συναίνεσης όσον αφορά επίμαχες υποθέσεις». Βλέπε σχετικά, Schmidt Manfred, ‘Θεωρίες της Δημοκρατίας,’ Επίμετρο: Πάσχος Γιώργος, Επιστημονική Επιμέλεια: Δώδος Δημοσθένης, Μετάφραση: Δεκαβάλλα Ελευθερία, Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα, 2004, σελ. 364.

[12] Η χώρα αποτελεί σημείο διάκλεισης, ήτοι παρουσίας και εμπλοκής περιφερειακών-ιμπεριαλιστικών δυνάμεων που επιδιώκουν την διαμόρφωση ενός νέου συσχετισμού δύναμης. Και οι ΗΠΑ, δύναται να αναρωτηθεί κάποιος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω αντιφάσεων,  δεν απουσιάζουν φυσικώ τω τρόπω, αλλά, αντιθέτως, επιχειρούν να παρέμβουν και να αρθρώσουν λόγο μέσω της Νατοϊκής ομπρέλας, στεκόμενες μεταξύ των περιφερειακών ανταγωνισμών που ανακύπτουν στη Λιβύη, και εμπλεκόμενες στο μωσαϊκό της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.

[13] Το δεύτερο σημείο-κλειδί της συμφωνίας εκεχειρίας είναι η πρόταση για την «αποστρατιωτικοποίηση» της Σύρτης, κίνηση που ουσιωδώς αξιο-θεμελιώνει ή δύναται να αξιο-θεμελιώσει την δυνατότητα επαναπολιτικοποίησης της κατάστασης στη Λιβύη, στη μετα-Κανταφική Λιβύη. Η συνέχεια απαιτεί περαιτέρω και τολμηρά βήματα.

[14] Βλέπε σχετικά, Schelling T., The Diplomacy of Violence,’ στο: Art R., & Jervis R., (επιμ.), ‘International Politics, 4th Edition, New York, Harper Collins, σελ. 168-182.

[15] Βλέπε σχετικά, Ηρακλείδης Αλέξης, Άσπονδοι γείτονες. Ελλάδα-Τουρκία: Η διένεξη του Αιγαίου,’ Εκδόσεις Σιδέρης Ι., Αθήνα, 2007, σελ. 403.

[16] Βλέπε σχετικά, Ηρακλείδης Αλέξης, Άσπονδοι γείτονες. Ελλάδα-Τουρκία: Η διένεξη του Αιγαίου…ό.π., σελ. 404. Και, Lipschutz Ronnie, ‘On Security,’ New York, Columbia University Press, 1995.

[17] Bλέπε σχετικά, ‘Συμφωνία για κατάπαυση πυρός στη Λιβύη…ό.π. Το σχήμα ‘ψήφος αντί όπλου’ αναδύεται στη Λιβυκή δημόσια σφαίρα.

 

 

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΔΕΙΤΕ ΤΙΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΕ BLOGVIEW

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μενού