Για την σύγκρουση στην Αιθιοπία

Η σύγκρουση Αιθιοπίας-Ερυθραίας από κοινού με το ποια δύναται να είναι η μορφή του κράτους, λειτουργούν ως 'μήτρα' που συμβάλει στη συγκρότηση του Αιθίοπα 'στρατιώτη' ως υπερασπιστή της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας του, και του 'αντάρτη' του Τίγκρε που δεν παύει να πολεμά για το Τίγκρε ως αντανάκλαση του ταυτοτικού του 'είναι,' αντιμαχόμενος τον 'επεκτατισμό' της κεντρικής κυβέρνησης.

Αιθιοπία

Πριν από λίγες ημέρες, το επονομαζόμενο ‘Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο’ του Τιγκρέ, έπληξε στρατιωτικά δύο αεροδρόμια στην γειτονική επαρχία Αμχάρα της Αιθιοπίας, ως απάντηση στις πολεμικές-στρατιωτικές επιχειρήσεις που διεξαγάγει η Αιθιοπική ομοσπονδιακή κυβέρνηση θέτοντας στο στόχαστρο την δράση του ‘Λαϊκού Απελευθερωτικού Μετώπου.’

Σε αυτό το συμβάν αναφέρεται με δημοσίευμα της η εφημερίδα ‘Η Καθημερινή,’ προσφέροντας και κάποιες πληροφορίες για ό,τι λαμβάνει χώρα στην περιοχή τους τελευταίους μήνες [1]. Σταχυολογούμε κάποια στοιχεία από την διπλή στρατιωτική επίθεση που πραγματοποίησε το απελευθερωτικό μέτωπο’ του Τίγκρε.

«Oι ρουκέτες που ερρίφθησαν εναντίον δύο αεροδρομίων στην Αιθιοπία ήταν σε αντίποινα για τις πρόσφατες αεροπορικές επιδρομές που πραγματοποίησε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στην Τιγκρέ και είχαν στόχο στρατιωτικές βάσεις, ανακοίνωσε νωρίτερα η κυβέρνηση της Τιγκρέ. Το αεροδρόμιο στο Γκοντάρ της πολιτείας Αμχάρα της Αιθιοπίας, η οποία γειτονεύει με την Τιγκρέ, καταστράφηκε, ενώ μια άλλη ρουκέτα που εκτοξεύτηκε εναντίον του αεροδρομίου Μπαχίρ Νταρ έχασε τον στόχο της, ανακοίνωσε η κυβέρνηση. Εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στις συγκρούσεις αφότου ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας, Άμπι Άχμεντ, ανέπτυξε τον στρατό εναντίον των καλά εκπαιδευμένων τοπικών στρατευμάτων την 4η Νοέμβριου, αφού τα κατηγόρησε ότι επιτέθηκαν σε ομοσπονδιακή στρατιωτική βάση» [2].

Σε μία χρονική περίοδο όπου ανοιχτή υπήρξε και η ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν για το Ναγκόρνο Καραμπάχ [3], εκεί όπου υπεγράφη συμφωνία μεταξύ των δύο μερών μετά από τις διπλωματικές-διαμεσολαβητικές προσπάθειες της Ρωσίας, συμφωνία η οποία, αφενός μεν διέπεται από έναν ιδιαίτερου τύπου Ρωσικό «στρατηγικό ρεαλισμό» [4], (κάτι που διακρίνουμε και στην απόφαση της Αρμενικής κυβέρνησης) [5], για να παραπέμψουμε στην θεωρία που συγκροτεί για την μελέτη του διεθνούς γίγνεσθαι ο Thomas Schelling, και, αφετέρου δε, από την πλευρά της Αρμενίας, προσλαμβάνεται ως επιβεβαίωση της πολιτικής, διπλωματικής και στρατιωτικής ήττας και σε ένα δεύτερο επίπεδο, ωσάν μείζον τραύμα [6] που τροφοδοτείται από την προσίδια αντίληψη ό,τι η Αρμενία απώλεσε ‘ιστορικά’ της εδάφη στο Ναγκόρνο Καραμπάχ [7], η αναζωπύρωση της σύρραξης στο Κέρας της Αφρικής, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Ιδίως δε, εάν λάβουμε υπόψιν ό,τι η στρατιωτική βία ασκείται σε ένα ευρύτερο περιβάλλον που έχει καταστεί ‘φορτισμένο’ λόγω της ένοπλης σύγκρουσης του παρελθόντος μεταξύ της Αιθιοπίας και της γειτονικής Ερυθραίας [8] για την κυριότητα επί του εδάφους, (εθνικός-συνοριακός πόλεμος), με αυτή την σύγκρουση να έχει τερματισθεί επίσημα το 2000, δίχως όμως αυτό να σημαίνει ό,τι η όλη συνθήκη δεν παραμένει ρευστή [9].

Μάλιστα, για το εγχείρημα του να προσεγγίζει την άλλη εμπόλεμη πλευρά (Ερυθραία), θέτοντας ως εμπρόθετο σημείο αναφοράς την διαμόρφωση μίας περισσότερο στέρεης ειρήνης, ο Αιθίοπας πρωθυπουργός Άμπι Άχμετ, βραβεύθηκε με το Νομπέλ Ειρήνης του 2019 [10]. Σε αυτό το πλαίσιο, η Νορβηγική επιτροπή που απονέμει το Νομπέλ Ειρήνης, αξιολόγησε την κατάσταση θεωρώντας πως οι πολιτικές κινήσεις του Αιθίοπα πρωθυπουργού ενέχουν ως σημαίνον διακύβευμα την θεμελίωση και εμβάθυνση μίας επίλυσης και μίας ειρήνης με τους επι-γενόμενους όρους «θετικού αθροίσματος» [11], στο εγκάρσιο σημείο όπου δύναται να αποφορτιστεί το διττό πλαίσιο της «ασφάλειας-ανασφάλειας» [12], κατά την διατύπωση του Tojun Bahcheli.

Σε άρθρο του που δημοσιεύεται στην ειδησεογραφική-παρεμβατική ιστοσελίδα της ‘Ναυτεμπορικής,’ ο Γεράσιμος Χιόνης, στρέφει το ενδιαφέρον του στα αίτια της τωρινής αντιπαράθεσης, εντοπίζοντας την βαθύτερα αιτία και την αφορμή για την άμεση εκδήλωση της.

Μεν την μεν αφορμή [13] να συνδέεται με την απόφαση του πρωθυπουργού για την αναβολή των εκλογών συνεπεία της εξέλιξης της πανδημικής κρίσης, και τα δε βαθύτερα αίτια [14] να έχουν σχέση με τις θεωρούμενες ως προθέσεις της Αιθιοπικής κυβέρνησης να μεταβάλλει την ομοσπονδιακή δομή [15] της χώρας, συγκεντρώνοντας περισσότερες εξουσίες και αρμοδιότητες και αφαιρώντας ζωτικό χώρο από τις περιφέρειες.

Εστιάζοντας περαιτέρω στα της αντιπαράθεσης, θα τονίσουμε πως, η ιδιαίτερη αναπαραγωγή της, αιτιακώ τω τρόπω, έχει να κάνει και με τις διμερείς σχέσεις της Αιθιοπίας με την Ερυθραία, όπως επίσης και με το σύνθετο και λεπτό διπλωματικό εγχείρημα που έχει αναλάβει η Αιθιοπική κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός της χώρας (προσέγγιση των διμερών σχέσεων υπό το πρίσμα του ‘θετικού αθροίσματος’), στο βαθμό όπου η περιφέρεια Τίγκρε και το ‘Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο’ διατηρούν ανοιχτό το μέτωπο και προς την πλευρά της Ερυθραίας.

Η σύγκρουση Αιθιοπίας-Ερυθραίας από κοινού με το ποια δύναται να είναι η μορφή του κράτους, λειτουργούν ως ‘μήτρα’ [16] που συμβάλει στη συγκρότηση του Αιθίοπα ‘στρατιώτη’ ως υπερασπιστή της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας του, και του ‘αντάρτη’ του Τίγκρε [17] που δεν παύει να πολεμά για το Τίγκρε ως αντανάκλαση του ταυτοτικού του ‘είναι,’ αντιμαχόμενος τον ‘επεκτατισμό’ της κεντρικής κυβέρνησης.

Άρα, δύναται να επισημάνουμε περαιτέρω, πως άμεσα και δυναμικά αμφισβητείται η πολιτική Άχμετ ως προς την δυνατότητα προσέγγισης και θεμελίωσης σταθερής ειρήνης με την Ερυθραία, με την «εμμονή στην αντιπάθεια» [18] (obsessive antipathy), σύμφωνα με την ανάλυση του διεθνολόγου A.J.R. Groom, να μεγεθύνεται, πλέον και στρατιωτικά.

Εκ-πεφρασμένη και σε πολιτικό επίπεδο, εντάσσοντας το ‘Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τίγκρε,’ στην κατηγορία των «χωριστικών κινημάτων» και πιο συγκεκριμένα των ‘αυτονομιστικών,’ εάν σπεύσουμε να υιοθετήσουμε την τυπολογική διάκριση μεταξύ διαφόρων «κινημάτων αυτοδιάθεσης» [19], που προτείνει ο Αλέξης Ηρακλείδης, από την στιγμή όπου το μέτωπο που διατηρεί και στρατιωτική πτέρυγα [20], κάνει λόγο για ενδεχόμενη ‘απόσχιση’ του από την Αιθιοπία, εάν η κεντρική κυβέρνηση δεν απόσχει από τα συγκεντρωτικά της σχέδια που θέτουν προσκόμματα στην εύρυθμη λειτουργία της ομοσπονδιακής δομής της χώρας [21].

Η Αιθιοπική κυβέρνηση, κήρυξε τον πόλεμο στο μέτωπο μετά από την (κατά την ίδια) πραγματοποίηση μίας σειράς επιθέσεων, με την σύγκρουση πλέον να τείνει προς την συνάρθρωση συμβατικών χαρακτηριστικών όπως δεικνύει η ενεργοποίηση των Αιθιοπικών ενόπλων δυνάμεων, με τακτικές ενός ευέλικτου ‘ανταρτοπόλεμου’ που υιοθετεί το μέτωπο του Τίγκρε, πρωταρχικά βομβαρδίζοντας στρατηγικής σημασίες εγκαταστάσεις όπως είναι τα αεροδρόμια, τακτική που με άλλον τρόπο, είδαμε να εφαρμόζεται και στη Συρία αλλά και στην Υεμένη [22].

Η διαμορφούμενη συγκρουσιακή ζώνη στο Κέρας της Αφρικής η οποία και τροφοδοτείται από αποκλίνουσες αφηγήσεις, μετεξελίσσεται σε μία ενδο-κρατική σύγκρουση [23], που εν προκειμένω εγγράφει τους ίδιους όρους της σύρραξης μεταξύ κράτους-κινήματος, με το τελευταίο να διεκδικεί την και κυβερνολογική ‘οριοθέτηση’ της περιοχής εντός της οποίας αντλεί κοινωνική και πολιτική ισχύ. Στον ευρύτερο χώρο (χωρικότητα) που αποκαλείται ‘Κέρας της Αφρικής,’ έχουν προσδιορισθεί ιστορικά διάφορες μορφές πολέμου.

Χτυπώντας δύο αεροδρόμια που ευρίσκονται πλησίον της επαρχίας Τίγκρε, το μέτωπο γνωστοποιεί τις προθέσεις του, προσθέτοντας σε μία ήδη επιβαρυμένη κατάσταση. Πλέον, ένα από τα ερωτήματα που ανακύπτουν είναι το εξής: Θα ενισχύσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Αιθιοπικό κράτος ή θα επιλέξει την κατεύθυνση των διμερών διαπραγματεύσεων, όπως συνέβη με την Ερυθραία [24], επιδιώκοντας κάποιας μορφής, συμβιβασμό; Ή αντίθετα, θα επιλέξει να ισορροπήσει μεταξύ των δύο στρατηγικών; Το σημαίνον της πολιτικής κρίσης που μετεξελίχθηκε σε στρατιωτική, προβάλλει και ζητήματα νομιμοποίησης, που τίθενται κύρια, από την μεριά του μετώπου.

Η διαμάχη γύρω από την ομοσπονδιακή ή μη, διάρθρωση της χώρας αναδεικνύει μία σειρά από παράλληλες παραμέτρους που έχουν να κάνουν με το κοινωνικό-φυλετικό μωσαϊκό της χώρας, τις πολιτικές της κυβέρνησης ως προς την διαχείριση περιφερειακών θεμάτων, την ίδια την θέση και παρουσία της Αιθιοπίας στην ευρύτερη περιοχή, πτυχή που καλύπτει και τις σχέσεις της με την Ερυθραία. Η όλη συνθήκη (και άσκηση στρατιωτικής βίας), επιβαρύνεται περαιτέρω, με μορφές και χαρακτηριστικά κοινωνικής-ανθρωπιστικής κρίσης (μετακινήσεις-εκτοπίσεις πληθυσμών) να κάνουν την εμφάνιση τους στις περιοχές της σύγκρουσης.



[1] Βλέπε σχετικά, ‘Αιθιοπία: Το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο ανέλαβε την ευθύνη για την επίθεση εναντίον δύο αεροδρομίων,’ Διαδικτυακή έκδοση της εφημερίδας ‘Η Καθημερινή,’ 14/11/2020, https://www.kathimerini.gr/world/561158680/aithiopia-to-laiko-apeleytherotiko-metopo-anelave-tin-eythyni-gia-tin-epithesi-enantion-dyo-aerodromion/ «Το αεροδρόμιο στο Γκοντάρ της πολιτείας Αμχάρα της Αιθιοπίας, η οποία γειτονεύει με την Τιγκρέ, καταστράφηκε, ενώ μια άλλη ρουκέτα που εκτοξεύτηκε εναντίον του αεροδρομίου Μπαχίρ Νταρ έχασε τον στόχο της, ανακοίνωσε η κυβέρνηση.

Εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στις συγκρούσεις αφότου ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας, Άμπι Άχμεντ, ανέπτυξε τον στρατό εναντίον των καλά εκπαιδευμένων τοπικών στρατευμάτων την 4η Νοέμβριου, αφού τα κατηγόρησε ότι επιτέθηκαν σε ομοσπονδιακή στρατιωτική βάση».

[2] Βλέπε σχετικά, ‘Αιθιοπία: Το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο ανέλαβε την ευθύνη για την επίθεση εναντίον δύο αεροδρομίων…ό.π. Εν πρώτοις, παρατηρούμε πως η σύρραξη εκκίνησε τον Νοέμβριο του τρέχοντος έτους, εν τω μέσω της πανδημικής κρίσης, αποκτώντας ένα άμεσο, χρονικά, αποτύπωμα. Αντίστοιχα, και σε εδαφικό επίπεδο αυτή την φορά, θα λέγαμε πως ο χώρος του πολέμου επεκτείνεται με πρωτοβουλία του ‘Λαϊκού Απελευθερωτικού Μετώπου’ το οποίο και στοχεύει εναντίον στόχων σε γειτονικές περιφέρειες, με επίδικο την πρόκληση σύγχυσης ως προς τον ενδεδειγμένο τρόπο αντιμετώπισης του από τον Αιθιοπικό στρατό, νοηματοδοτώντας έτσι, μία στρατηγική «διάχυσης» (spillover).

[3] Ακόμη και μετά από την επίτευξη εκεχειρίας του 1994 μεταξύ των δύο εμπλεκόμενων χωρών οι οποίες και αναπαριστούν τον πόλεμο ως ‘δίκαιο μέσο,’ εκλείπει η έννοια της «μακράς ειρήνης» του Gaddis. Ο πόλεμος στον Καύκασο σημασιοδοτεί μία κεντρομόλο δυναμική, ‘συν-διαλέγομενος’ με το σχήμα της εθνικής (και ιστορικής) ‘ολοκλήρωσης.’ Βλέπε σχετικά, Gaddis J., ‘ The long peace:  Inquiries into the History of Cold War,’ New York, Oxford University Press, 1987. Οι εμπόλεμες πλευρές υπήρξαν οι μετα-νεωτερικοί ‘υπνοβάτες.’

[4] Βλέπε σχετικά, Schelling T., ‘The strategy of conflict,’ Boston, Harvard University Press, 1980.

[5] Διαφορετικά ειπωμένο, η Αρμενική κυβέρνηση, υπογράφοντας την συμφωνία, κάνει χρήση της ανάλυσης κόστους-οφέλους: Το κόστος που φέρει η συμφωνία ως επιβεβαιωτική της υποχώρησης από συγκεκριμένες περιοχές του Ναγκόρνο Καραμπάχ, εναρμονίζεται με το ακόμη  και πρόσκαιρο όφελος της ανακοπής της περαιτέρω προώθησης των Αζερικών δυνάμεων στην περιοχή, με την Αρμενική κυβέρνηση να προσδοκά να αποκομίσει κέρδη στο διπλωματικό πεδίο.

[6] Στο συγκρουσιακό υπόδειγμα του Ναγκόρνο Καραμπάχ, η υπογραφή της συμφωνίας ειρήνευσης μεταξύ των δύο χώρων, ήτοι της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, φέρει έναν άμεσο επιβλέποντα τήρησης των όρων της ειρήνευσης, που είναι η Ρωσική Ομοσπονδία. Για σημαντικό κομμάτι των Αρμενίων, η συμφωνία επιβεβαιώνει εν τοις πράγμασι την αίσθηση της ήττας και της ανάδυσης ενός συλλογικού, καθαυτό Αρμενικού, συλλογικού ‘τραύματος’ που συνδέεται με την απώλεια σημαντικού εδάφους του Ναγκόρνο Καραμπάχ το οποίο και περιέρχεται στο Αζερμπαϊτζάν. Το ‘τραύμα’ νοείται και ως εδαφικός, εθνικός, αξιακός και πολιτισμικός ‘ακρωτηριασμός,’ αντίληψη που μας ωθεί στο να μεταβούμε σε ένα δεύτερο επίπεδο ανάλυσης. Έτσι, θα προσθέσουμε πως στην περιοχή του Ναγκόρνο Καραμπάχ, κάτοικοι Αρμενικής καταγωγής, προβαίνουν στη συμβολική και μη, πράξη της καύσης των οικιών τους ώστε αυτά να μην πέσουν στα χέρια των Αζέρων (ιδεότυπος του ‘εχθρού’), και ‘ατιμαστούν,’ σημαίνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο, την καύση όχι ως δυνατότητα εξιλέωσης, αλλά ως συνειδητή και οικειοθελή ‘καταστροφή’ που δεν αφήνει παρά το ερείπιο ως ‘ίχνος’ και δη Αρμενικό ‘ίχνος’: ‘Κάποτε, ήταν δικά μας, φέροντας την μνήμη και την κουλτούρα μας.’ Παραπέμπουμε στην αναλυτική της Cathy Caruth για την έννοια του τραύματος, όπως την εξειδικεύει η Αθηνά Αθανασίου. Ως προς αυτό, η καύση οικιών, των ‘βωμών και των εστιών’ που σχηματοποιούν το Αρμενικό ‘συν-ανήκειν,’ εντάσσεται στο πλέγμα αναπαραγωγής του ‘τραύματος’ (εν-σώματος και μη, ‘πόνος’), που έχει επιφέρει η στρατιωτική ήττα και οπισθοχώρηση. Έτσι, «η τραυματική εμπειρία παραμένει «εμπειρία αδιεκδίκητη (αζήτητη)» μεν, η οποία όμως αναδύεται ως το «αίνιγμα της ετερότητας μιας ανθρώπινης φωνής που ξεσπά μέσα από μια πληγή», μιας φωνής που μαρτυρεί την αλήθεια, την οποία ο αποδέκτης δεν μπορεί να γνωρίσει πλήρως αλλά της οποίας γίνεται μάρτυρας». Η πράξη της καύσης, συνιστά την «φωνή που μαρτυρεί την αλήθεια» των κατοίκων της περιοχής, μαρτυρώντας ό,τι μένει: Τον χρόνο της καύσης ως χρόνο-μηδέν, ως χρόνο που εμπεριέχει το Ναγκόρνο Καραμπάχ ως ταυτοτικά ‘Αρμενικό.’ Βλέπε σχετικά, Caruth Cathy, ‘Unclaimed experience: Trauma, Narrative and History,’ Baltimore, Johns Hopkins University Press, 1996., & Αθανασίου Αθηνά, ‘Σκέψεις για την πολιτική του πένθους: Προς μια αντιεθνικιστική φεμινιστική πολιτική στην εποχή της Αυτοκρατορίας,’ στο: Αθανασίου Αθηνά, (επιμ.), ‘Ζωή στο όριο. Δοκίμια για το σώμα, το φύλο και τη βιοπολιτική,’ Εκδόσεις Εκκρεμές, Αθήνα, 2007, σελ. 242.

[7] Διαφαίνεται μία σύγκλιση όσον αφορά την άμεση και βιωματική μετα-πολεμική εμπειρία μεταξύ Ναγκόρνο Καραμπάχ και Βόρειας Κύπρου, μετά την στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας στα 1974, και της συνακόλουθης κατάληψης του 37% του εδάφους της νήσου. Και αναφέροντας αυτή την παράμετρο της μετα-πολεμικής εμπειρίας, εννοούμε την εκούσια διαδικασία της μετακίνησης πληθυσμών, που στην Κύπρο προσέλαβε και σχετικά μαζικά χαρακτηριστικά.

[8] Με βάση τα πορίσματα Διεθνούς Επιτροπής της Χάγης η οποία και μελέτησε τα αίτια του πολέμου στο Κέρας της Αφρικής μεταξύ Ερυθραίας και Αιθιοπίας, η ευθύνη για την έναρξη του πολέμου βαραίνει την πλευρά της Ερυθραίας, επιτιθέμενη στην Αιθιοπία στρατιωτικά, τον Μάιο του 1998. Πιάνοντας το νήμα από αυτή τα πορίσματα της έρευνας της Διεθνούς Επιτροπής, θα υπογραμμίσουμε πως, η Αιθιοπία, κατ’ αυτόν τον τρόπο, δεχόμενη επίθεση, κάνει χρήση του άρθρου 51 (Κωνσταντίνος Οικονομίδης), του Χάρτη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), που προβλέπει την άσκηση νόμιμης άμυνας σε περίπτωση εκδήλωσης εχθρικής επίθεσης. Υπό αυτό το πρίσμα, η Αιθιοπία αξιο-θεμελιώνει την στρατιωτική της απόκριση πάνω σε ένα έδαφος δικαιικό και κατ’ επέκταση, αναλογικό. Βλέπε σχετικά για το άρθρο 51 του Χάρτη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), Οικονομίδης Κωνσταντίνος, ‘Οικονομίδης Κωνσταντίνος, ‘Το νομικό καθεστώς των ελληνικών νήσων του Αιγαίου,’ στο: Παζαρτζί Χουσεϊν & Οικονομίδης Κ.Π., ‘Το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης των νήσων του ανατολικού Αιγαίου. Το νομικό καθεστώς των ελληνικών νήσων του Αιγαίου,’ Εκδόσεις Γνώση, Αθήνα, 1989. Και για τα συμπεράσματα της Διεθνούς Επιτροπής, Eritrea broke law in border war,’ ΒΒC News, 21/12/2005, http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4548754.stm

[9] Η στρατιωτική σύγκρουση της Αιθιοπίας με την Ερυθραία, ενέγραψε μοτίβα μεταιχμιακότητας από την στιγμή όπου και επιτελέσθηκε προς τα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, εμπεριέχοντας το υπόδειγμα άσκησης μαζικών διαστάσεων, βίας.

[10] Βλέπε σχετικά, για αυτή καθαυτή την βράβευση του Αιθίοπα πρωθυπουργού και για το αιτιολογικό της βράβευσης, ‘Στον Αμπί Αχμέντ το Νόμπελ Ειρήνης 2019,’ Διαδικτυακή έκδοση εφημερίδας ‘Η Καθημερινή,’ 11/10/2019, https://www.kathimerini.gr/world/1046611/ston-ampi-achment-to-nompel-eirinis-2019/ «Ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας τιμήθηκε σήμερα «για τις προσπάθειές του να επιτύχει ειρήνη και διεθνή συνεργασία κα ιδιαίτερα για την αποφασιστική πρωτοβουλία του να επιλύσει τη μεθοριακή σύγκρουση με τη γειτονική Ερυθραία», όπως αναφέρεται στην επίσημη ανακοίνωση». Ο βασικός λόγος της βράβευσης, όπως διαβάζουμε, έχει σχέση με την στρατηγική καταλλαγής και ειρήνευσης που ακολούθησε ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας, με την Νορβηγική Επιτροπή του Νομπέλ Ειρήνης, με άλλα λόγια, να συνδέει την βράβευση με τους όρους επίλυσης μίας συγκρουσιακής κατάστασης.

[11] Για την δυνατότητα εφαρμογής της συμφωνίας «θετικού αθροίσματος» στις Ελληνο-τουρκικές σχέσεις και στη διαχείριση των Ελληνο-τουρκικών σχέσεων, βλέπε σχετικά, Ηρακλείδης Αλέξης, ‘Άσπονδοι γείτονες. Ελλάδα-Τουρκία: Η διένεξη του Αιγαίου,’ Εκδόσεις Σιδέρης Ι., Αθήνα, 2007, σελ. 401 & 404.

[12] Βλέπε σχετικά, Bahcheli Tozun, ‘Saying yes  to EU accession: explaining the Turkish Cypriot Referendum Outcome,’ The Cyprus Review, 16, 2, 2004. Το διττό πλέγμα της «ασφάλειας-ανασφάλειας» που υιοθετεί ο Bahcheli, αναφέρεται στις σχέσεις μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, με το ισοζύγιο της ‘ασφάλειας’ να καθίσταται ρευστό και μετακινούμενο.

[13] «Τον Σεπτέμβριο, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση υπό τον Άμπιι Αχμέτ, ο οποίος το 2019 κέρδισε το Νόμπελ Ειρήνης για την προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων με την Ερυθραία, ανέστειλε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις, υπό το πρόσχημα της πανδημίας του κορωνοϊού.

Αποτέλεσμα ήταν και η αναβολή των εκλογών για την τοπική κυβέρνηση του Τιγκράι. Η εξέλιξη αυτή, προκάλεσε την οργή του TPLF -Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι- ενός τοπικού πολιτικού κόμματος, με κυρίαρχη θέση επί αρκετές δεκαετίες στην κεντρική σκηνή της χώρας.

Το συγκεκριμένο κόμμα όμως, διαθέτει και στρατιωτική πτέρυγα (σ.σ. υπολογίζεται ότι έλεγχοι περίπου 250.000 στρατιώτες), η οποία ως αντίδραση προχώρησε σε επιθέσεις εναντίον ομοσπονδιακών στόχων. Παρότι επισήμως, η ηγεσία ου TPLF αρνήθηκε κάθε εμπλοκή, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση διέταξε να υπάρξει στρατιωτική απάντηση». Βλέπε σχετικά, Χιόνης Γεράσιμος, ‘Ο εμφύλιος στην Αιθιοπία, με απλά λόγια,’ Εφημερίδα ‘naftemporiki.,’ 15/11/2020, https://www.naftemporiki.gr/story/1658567/o-emfulios-stin-aithiopia-me-apla-logia

[14] «Ωστόσο, η αναβολή των εκλογών ήταν το πρόσχημα της αντιπαράθεσης μεταξύ του TPLF και του Άμπιι. Οι σχέσεις των δύο πλευρών είχαν επιδεινωθεί από το 2018, και συγκεκριμένα αμέσως μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας του Άμπιι.

Ο εκλεγμένος -με την ταμπέλα του μεταρρυθμιστή- πρωθυπουργός κατηγόρησε τους προκατόχους του για διαφθορά και παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ απομάκρυνε εξέχοντα στελέχη του TPLF από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

Έναν χρόνο αργότερα, ο Άμπιι αποφάσισε να ενοποιήσει τα κόμματα, τα οποία υποστήριζαν την ομοσπονδιακή του κυβέρνηση, συγκροτώντας το Κόμμα Ευημερίας (PP), κίνηση η οποία πυροδότησε νέες εντάσεις, καθώς το TPLF εναντιώθηκε σ’ αυτή την απόφαση, μην συμμετέχοντας στη νέα παράταξη.

Άλλωστε, η τοπική κυβέρνηση του Τιγκράι θεωρεί ότι ο Άμπιι προσπαθεί να αλλάξει το πολίτευμα της χώρας, βάζοντας τέλος στον ομοσπονδιακό χαρακτήρα και καταργώντας τις όποιες ανεξαρτησίες των τοπικών περιφερειών.

Το χάσμα των δύο πλευρών, διευρύνθηκε περαιτέρω στις αρχές του 2020, όταν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ανέβαλε και τις πανεθνικές εκλογές, με τον Άμπιι να παρατείνει επ’ αόριστον την πρωθυπουργική του θητεία.

Στο πλαίσιο αυτό, το TPLF απείλησε με απόσχιση από την Αιθιοπία, επικαλούμενο το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού, το οποίο προβλέπεται στο Σύνταγμα της χώρας.

Στις αρχές Οκτωβρίου, ως αντίδραση, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση αποφάσισε να κόψει κάθε δεσμό με την περιοχή του Τιγκράι, διακόπτοντας την κρατική χρηματοδότηση».  Βλέπε σχετικά, Χιόνης Γεράσιμος, ‘Ο εμφύλιος στην Αιθιοπία, με απλά λόγια…ό.π.

[15] Το ‘Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο’ του Τίγκρε διεκδικεί την διατήρηση της ομοσπονδιακής δομής και των επάλληλων λειτουργιών που αυτή ενέχει, αρχικά, επιζητώντας παράλληλα, την αυτονόμηση του, εάν συνεχιστούν οι συγκεκριμένες πολιτικές συγκεντροποίησης εξουσιών, αρμοδιοτήτων και καθηκόντων. Αυτή την περίοδο, στην Κύπρο και εντός της Τουρκο-κυπριακής κοινότητας, παρατηρείται μία στρατηγική μετατόπιση από τον στόχο της διζωνικής, δι-κοινοτικής ομοσπονδίας, μετατόπιση που ‘ενσαρκώνεται’ στο πρόσωπο του νεο-εκλεγέντος προέδρου της Τουρκο-κυπριακής κοινότητας, Ερσίν Τατάρ, αναδεικνύοντας τον στόχο των δύο ξεχωριστών κρατών εντός νήσου.  Σε αυτή την περίπτωση, κάνουμε λόγο για την ύπαρξη φυγόκεντρων τάσεων που αποκλίνουν από το στόχο της ομοσπονδιακής χροιάς, ένωσης,’ ενώ αντίθετα, το ‘Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο’ θέτει ζητήματα και διατήρησης της Αιθιοπικής ομοσπονδίας.

[16] ‘Μήτρα’ που συμπεριλαμβάνεται στη ζώνη του Αφρικανικού ‘Κέρατος,’ όπου ανήκει και η Σομαλία που ‘επικοινωνεί’ και με την Αραβική χερσόνησο, αποτελώντας ένα ‘μωσαϊκό’ στο οποίο και ενυπάρχουν διάφορες φυλές, γλώσσες, θρησκείες, η μετα-αποικιακή συγκρότηση και οργάνωση και τα αποικιακά ‘ίχνη.’

[17] «Τα Ηνωμένα Έθνη, η Αφρικανική Ένωση και άλλοι οργανισμοί ανησυχούν ότι οι εχθροπραξίες μπορεί να επεκταθούν και σε άλλα τμήματα του δεύτερου πολυπληθέστερου κράτους της μαύρης ηπείρου και να αποσταθεροποιήσουν ολόκληρο το Κέρας της Αφρικής». Βλέπε σχετικά, ‘Αιθιοπία: Το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο ανέλαβε την ευθύνη για την επίθεση εναντίον δύο αεροδρομίων…ό.π.

[18] Βλέπε σχετικά, Groom A.J.R., ‘Cyprus, Greece and Turkey: A treadmill for Diplomacy,’ στο: Koumoulides John T.A., (επιμ.), ‘Cyprus in transition, 1960-1985,’ London, Trigraph, 1986, σελ. 147-148.

[19] Βλέπε σχετικά, Ηρακλείδης Αλέξης, ‘Ηρακλείδης Αλέξης, ‘Κυπριακό πρόβλημα 1947-2004. Από την Ένωση στη Διχοτόμηση;’ Εκδόσεις Σιδέρης Ι., Αθήνα, 2006, σελ. 28.

[20] H στρατιωτική πτέρυγα του μετώπου με τον τρόπο που έχει δομηθεί και με τους στόχους που θέτει, προσομοιάζει προς το πλαίσιο λειτουργίας του ως ένοπλη πολιτοφυλακή με καθορισμένους ρόλους μεταξύ μελών, στο σημείο όπου η πολιτοφυλακή δύναται να προβεί στην μετάπλαση την ιδεολογία και τις ιδέες του κόμματος σε ‘θέσεις αρχής,’ για τις οποίες αξίζει η  υπεράσπιση και η ‘θυσία’ (θυσιαστική πολιτική). Την ‘οικειότητα’ ως στοιχείο άσκησης πολιτικής την παραγάγει η Τίγκρε.

[21] Κατά την ανάλυση του διεθνολόγου Θεόδωρου Κουλουμπή, η έννοια της «συγχωνευτικής κοινότητας ασφάλειας» που εισαγάγει στη θεωρία των Διεθνών Σχέσεων ο Karl Deutsch, παραπέμπει στην ομοσπονδιακή δομή και λειτουργία, κομίζοντας ως παράδειγμα (‘παραδειγματολογία’) τις Ηνωμένες Πολιτείες. Από την άλλη, η δεύτερη «κοινότητα ασφάλειας», είναι η πλουραλιστική, που διακρίνεται για την διάχυση της εξουσίας σε διάφορα επίπεδα. Βλέπε σχετικά, Deutsch Karl, ‘Political Community and the North Atlantic Area,’ Princeton, N.J: Princeton University Press, 1957., & Κουλουμπής Θεόδωρος, ‘Διεθνείς Σχέσεις. Εξουσία και Δικαιοσύνη,’ Μετάφραση: Σταματάκης Νικηφόρος, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 1995, σελ. 400-401.

[22] Σε αυτό το λεπτό σημείο, έχουμε κατά νου τους στοχευμένους βομβαρδισμούς που πραγματοποίησαν το 2017 οι Ηνωμένες Πολιτείες σε στρατηγικές-στρατιωτικές υποδομές του Συριακού, Μπααθικού καθεστώτος, συνεπικουρούμενες από την Γαλλία και την Μεγάλη Βρετανία, όπως επίσης, και τις στρατιωτικές επιθέσεις της Σαουδικής Αραβίας κατά αντίστοιχων υποδομών στην Υεμένη, εμπλεκόμενη ενεργά στο Υεμενικό πολεμικό ‘πράττειν.’

[23] Επρόκειτο για μία ενδο-κρατική σύγκρουση, ήγουν εντός της επικράτειας του Αιθιοπικού κράτους που παράγεται και αναπαράγεται συνάμα, θέτοντας στο επίκεντρο τους όρους άσκησης της εξουσίας, αντλώντας από αυτούς τους όρους, δεικνύοντας προς την διεκδίκηση της ‘αυτονόμησης’ από την κεντρική εξουσία (κεντρικό κράτος) η οποία και επισείεται ως ‘απειλή’ και ως πολιτική ‘δαμόκλειος σπάθη’ πάνω από την κεφαλή της κυβέρνησης. Προς ώρας τουλάχιστον, η έννοια της ‘ανεξαρτησίας’ δεν ενυπάρχει ως ενδεχόμενο στη δημόσια σφαίρα, από την μεριά του ‘Λαϊκού Απελευθερωτικού Μετώπου’ το οποίο όμως κινδυνεύει να βρεθεί μεταξύ των ‘διασταυρούμενων πυρών’ της Αιθιοπία και της Ερυθραίας. Εδώ ενσκήπτει ένα ενδιαφέρον στοιχείο: Δύναται να προκύψει κάποια στρατιωτική-αμυντική συνεργασία μεταξύ της Αιθιοπίας και της Ερυθραίας με πρόταγμα την αντιμετώπιση του ‘αυτονομιστικού κινδύνου’; Μία ενδεχόμενη σύγκλιση και συμμαχία των δύο, θα εδύνατο να μεταβάλλει τους όρους διεξαγωγής του πολέμου.

[24] Μία αντίφαση-αντινομία προκύπτει όσον αφορά την στάση της Αιθιοπικής κυβέρνησης, στο βαθμό όπου ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση που εργάσθηκαν για την προώθηση μίας ισορροπημένης και σταθερής  λύσης (ειρήνευση) στο πρόβλημα των σχέσεων με την Ερυθραία, εισέρχονται δραστικά στον ‘αστερισμό’ του πολεμικού ‘πράττειν’ με το αυτονομιστικό μέτωπο της περιφέρειας Τίγκρε, επιθυμώντας την προώθηση των δυνάμεων του και την επικράτηση (υποκειμενικότητα του πολέμου).

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΔΕΙΤΕ ΤΙΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΕ BLOGVIEW

Pet Shop Θεσσαλονίκη

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μενού