Η κοινότητα γκραφίτι στην Αθήνα

Πέραν αυτού, διακρίνουμε γκραφίτι σχετικά με την πανδημική κρίση, τις προεκτάσεις της και την ανα-διαμόρφωση των ορίων μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου χώρου που επιφέρει, όπου αυτή την ανα-διαμόρφωση δεικνύει η απόφαση του ηλικιωμένου που φορά μάσκα να εξέλθει της οικίας του, και όχι να παραμείνει εντός, διεκδικώντας το 'μερίδιο' του επί του δημόσιου χώρου και επιλέγοντας την δυνατότητα έναντι της 'αναγκαιότητας,' το σχεδόν φουτουριστικό σχέδιο που θέτει στο επίκεντρο τον μύθο του Απόλλωνα και της Δάφνης, με όρους εστίασης στην εν-σώματη επαφή.

Ανδρονίδης

Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

Το άρθρο που δημοσιεύεται στην ενημερωτική-ειδησεογραφική ιστοσελίδα ‘In.gr,’ άρθρο [1] που εν προκειμένω, αναδεικνύει τις διάφορες δημιουργίες ‘δρόμου’ [2] που ενυπάρχουν σε διάφορες περιοχές της Αθήνας [3], εκ νέου νοηματοδοτώντας αυτές τις δημιουργίες και τα επι-γενόμενα χαρακτηριστικά που δύνανται να προσλάβουν.

Ανοίγοντας μία μικρή παρένθεση, θα προσθέσουμε πως η τρέχουσα πανδημική κρίση έχει ουσιωδώς αποτελέσει το έναυσμα για την δημιουργία ‘γκραφίτι’ [4] που εννοιολογούνται ως ‘τέχνη του δρόμου,’ σε μία σειρά πόλεων και χώρων, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, επιδιώκοντας να ‘χαρτογραφήσουν’ τον τρόπο με τον οποίο η πανδημία και η εξέλιξη της [5], από τις αρχές του 2020, επενεργούν επί του πεδίου της εν-σώματης επαφής και επικοινωνίας, των κοινωνικών και δια-προσωπικών σχέσεων, της ίδιας της πολιτικής ως διαχείρισης που εγγράφει περιεχομενικά το σημαίνον της ‘κρίσης.’

Ή αλλιώς, διαφορετικά ειπωμένο, της ‘κατάστασης εκτάκτου ανάγκης,’ η οποία συγκροτείται επί τη βάσει του κοινωνικο-πολιτικού σκέλους (θέσπιση ‘κανόνων’ κυκλοφορίας), και του ιατρικού-υγειονομικού.

Εκεί όπου, καταστατικά, ο ειδικός γιατρός και περαιτέρω, η έκφραση της γνώμης του, καθίστανται και όρος ‘ατομικής επιβίωσης,’ [6] όσο και τροχιοδεικτική βολή ως προς την δυνατότητα εύρυθμης [7] και ασφαλούς οργάνωσης της δραστηριοτήτων της κοινωνίας. Στο εγχώριο γκραφιστικό υπόδειγμα, το γκραφίτι που δημιουργήθηκε στην πρόσοψη του νοσοκομείου της Θεσσαλονίκης ‘ΑΧΕΠΑ,’ [8] και απεικονίζει έναν νοσηλευτή με έντονα τα σημάδια της κούρασης, με τον ιδρώτα να λειτουργεί ως εμπρόθετη συνδήλωση ‘κάματου’ και εν-σώματου ‘μόχθου’ εν καιρώ πανδημίας, δύναται να ‘ενσαρκώσει’ την παρουσία εντός νοσοκομείων του ‘μαχόμενου’ ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού.

Τώρα, τα γκραφίτι που παρουσιάζονται στο άρθρο του ‘In.gr,’ ενσωματώνουν την ίδια παράμετρο της πανδημίας, ανασύροντας στο δημόσιο χώρο όμως, και άλλες παραμέτρους που αντλούν και από την άμεση πολιτική επικαιρότητα. Κάτι που δείχνει το γκραφίτι του Danzo [9], ο οποίος και προχωρά στην έγκληση των όσων συνέβησαν στις 6 Ιανουαρίου με την βίαιη εισβολή των υποστηρικτών του Ντόναλντ Τραμπ στο Καπιτώλιο.

Και το πράττει με έναν ιδιαίτερο τρόπο, αποτυπώνοντας σε δρόμο της Αθήνας το ‘Άγαλμα της Ελευθερίας,’ και παράλληλα, μεταπλάθοντας το με τέτοιον τρόπο, ώστε να παραγάγει εκ νέου νόημα, νόημα πολιτικό και ενδεικτικό της εισβολής στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ.

Έτσι, στο γκραφίτι του Danzo, το ‘Άγαλμα της Ελευθερίας’ προσδιορίζεται ως μείζον «τοπολογικός κώδικας» [10], κατά τους Λάζαρο Παπουτζή και Νίκο Ταμουτσέλη, οι οποίοι και τέμνουν διαλεκτικά τις διάφορες «σκιτσογραφικές αναπαραστάσεις» [11] του Πολυτεχνείου, αναζητώντας τις πολιτικές, ιδεολογικές ιστορικές πλαισιώσεις αυτών, ήγουν, ‘τοπολογικός κώδικας’ της Αμερικανικής δημοκρατίας που ευρίσκεται εν κινδύνω, στο εγκάρσιο σημείο όπου η κεφαλή του αγάλματος, αποκτώντας κέρατα και γουνάκι, παραπέμπει στο υποκείμενο που ‘διείσδυσε’ στον χώρο του Καπιτωλίου, τυλιγμένος με την σημαία των ΗΠΑ, και φορώντας ένα καπέλο που φέρει ευδιάκριτα κέρατα. Το πρόσωπο αυτό έγινε ευρύτερα γνωστό, από τμήμα των ΜΜΕ, ως ο ‘κερασφόρος.’ [12]

Το συγκείμενο πλέον, στη όλη γκραφιστική απεικόνιση, καθίσταται συγκεκριμένο: Το ‘Άγαλμα της Ελευθερίας’ μεταπλάθεται ή αλλιώς, μετασχηματίζεται αξιακά, πολιτικά και βιωματικά (και δεν αντικαθίσταται απλά), προσδιορίζοντας εμπρόθετα έναν χαρακτηριστικό ‘τύπο’ της εισβολής, που προσιδιάζει προς την συνάρθρωση της ακραίου τύπου, συνωμοσιολογικής αφήγησης [13] (βλέπε θεωρία ‘Qanon’), με τον Αμερικανικό «εθνοκεντρισμό» [14], για να χρησιμοποιήσουμε έναν όρο της Βασιλικής Γεωργιάδου, που δεν απέχει και ιδιαίτερα από το Τραμπικό συνθηματολογικό υπόδειγμα του ‘Κάντε την Αμερική ξανά μεγάλη.’

Το σημείο βρασμού έχει προσεγγισθεί, με το άγαλμα, σε μία παιγνιώδη μεταβολή, να πραγματώνει την αίσθηση και περισσότερο τον χρόνο της εισβολής, την από ‘τα μέσα’ υπονόμευση και διάβρωση των θεσμών που συνιστά ο ‘Τραμπισμός,’ διευρύνοντας μέσω του αγάλματος, την εικόνα, ώστε να επινοηθεί το πλήθος των διαδηλωτών που εισέβαλλαν στο Καπιτώλιο.

Ο ‘Κερασφόρος’ εν δράσει [15], ως ενεικόνιση στο άγαλμα πραγματώνει τις ρωγμές που διαπερνούν το ‘σώμα’ της κοινωνίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και της Αμερικανικής δημοκρατίας, προβάλλοντας έκκεντρα τον αντι-ελιτίστικο ακτιβισμό που τροφοδοτείται από το φαντασιακό της μείζονος ‘κλοπής’ που με αφορμή την εκλογική διαδικασία, επεκτείνεται: ‘Εμπρός, ας καταλάβουμε την χώρα από την ‘δράκα των σάπιων ελίτ.’

Πέραν αυτού, διακρίνουμε γκραφίτι σχετικά με την πανδημική κρίση, τις προεκτάσεις της και την ανα-διαμόρφωση των ορίων μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου χώρου που επιφέρει, όπου αυτή την ανα-διαμόρφωση δεικνύει η απόφαση του ηλικιωμένου που φορά μάσκα να εξέλθει της οικίας του [16], και όχι να παραμείνει εντός, διεκδικώντας το ‘μερίδιο’ του επί του δημόσιου χώρου και επιλέγοντας την δυνατότητα έναντι της ‘αναγκαιότητας,’ το σχεδόν φουτουριστικό σχέδιο που θέτει στο επίκεντρο τον μύθο του Απόλλωνα και της Δάφνης [17], με όρους εστίασης στην εν-σώματη επαφή.

Δίχως να απουσιάζουν καθημερινές αναφορές [18], ενταγμένες στο άμεσο περιβάλλον της πόλης, όπως δεικνύει χαρακτηριστικά το έργο της Barba.dee, η οποία δημιουργεί (και όχι ‘εκ του μηδενός’), ένα φυτό σε τοίχο, διανθίζοντας την δημιουργία της, έξυπνα, με στίχους από τραγούδι της Μαρίζας Κωχ [19].

Για φόντο επιλέγει το λευκό και το κίτρινο χρώμα, με το γκραφίτι της να είναι ‘αστικό’ [20]. Τα διάφορα γκραφίτι που καταγράφονται, ανα-συγκροτούν τον χώρο της πόλης, προσδίδοντας του εικονοποιητικούς κώδικες και μία αλληλουχία αφηγήσεων, καθημερινών και ιστορικών. Το κάθε γκραφίτι, ενέχει και διάφορες συνδηλώσεις, επισημαίνει τις ‘χρονικότητες’ της πόλης και του γίγνεσθαι, τροφοδοτούμενο από μία τέχνη που κύρια επιδιώκει να συναντήσει το βλέμμα του ‘περιπλανώμενου’ εντός πόλης.



[1] Βλέπε σχετικά, ‘Street art που χαζεύουμε αυτό τον καιρό στους δρόμους της Αθήνας,’ Ενημερωτική΄-Ειδησεογραφική ιστοσελίδα ‘In.gr,’ 14/01/2021, https://www.in.gr/2021/01/14/life/design/street-art-pou-xazeyoume-ayto-ton-kairo-stous-dromous-tis-athinas/

[2] Ο ανώνυμος αρθρογράφος περιλαμβάνει την θέαση αυτών των ‘έργων δρόμου,’ εντός της διάσχισης σημείων της πόλης της Αθήνας, που καθίσταται εφικτή μέσω της επιλογής ‘6’ που σχετίζεται με την με διάφορους τρόπους, εκ-γύμναση. Η ‘χάρτα’ και δη, η ιδιαίτερη ‘χάρτα’ των επιλογών μετακίνησης, σε μία κλίμακα από το ‘1’ έως το ‘6,’ τείνει προς τον άξονα κατασκευής ενός κανονιστικού πλαισίου ως προς την κυκλοφορία και την κίνηση των ατόμων, δια-μοιράζει ό,τι θεωρείται και προσλαμβάνεται ως ‘ζωτικό’ εν καιρώ πανδημικής κρίσης, εκεί όπου επι-τελείται, όχι η παύση, αλλά η βιο-πολιτική περί κρίσης που αποκτά δύο πυλώνες: Την κρατική-θεσμική ισχύ, και την παραγωγή γνώσης (πιο σημαντικό βάθρο) ως προς το ‘τι είναι’ η πανδημία. Επρόκειτο για μία γνώση περί της επικινδυνότητας της.

[3] Συνεχίζοντας ουσιαστικά από την υποσημείωση νούμερο ‘2,’ θα πούμε πως, τα μέτρα που συνιστούν προέκταση της πανδημικής ‘κατάστασης εκτάκτου ανάγκης,’ μέτρα σχετικά και με την οριοθέτησης της κοινωνικής κίνησης και της κυκλοφορίας, έχουν «τεθεί σαν συμβολικοί και κυρωμένοι τρόποι του πράττειν», για να παραπέμψουμε στον Κορνήλιο Καστοριάδη. «Συμβολικοί» διότι αποκτούν και ένα υπόβαθρο, ένα μείζον υπόβαθρο εν-συναίσθησης (το ‘πράττουμε’ διότι στόχος  να είναι να προστατευθούμε και να προστατεύσουμε πρωταρχικά τις ευπαθείς ομάδες), και «κυρωμένοι» διότι νομιμοποιούνται μέσω μίας χορείας παράλληλων αναφορών που εμπλέκουν πολιτικούς, θεσμικούς αξιωματούχους  και ειδικούς επιστήμονες. Βλέπε σχετικά, Καστοριάδης Κορνήλιος, ‘Η Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας,’ Μετάφραση: Χαλικιάς Σωτήρης, Σπαντιδάκη Γιούλη & Σπαντιδάκης Κώστας, Επιμέλεια Μετάφρασης: Σπαντιδάκης Κώστας, Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα, 1978, σελ. 185.

[4] Ένα δείγμα από τα γκραφίτι πανδημικού τύπου, μας προσφέρει ο καλλιτέχνης του δρόμου Λευτέρης Τούλης, στη δημιουργία του οποίου, με θέμα την πανδημία και την καθημερινή προστασία από την μετάδοση του ιού, εναλλάσσονται αρχαιο-ελληνικά μοτίβα και η χρήσης μάσκας ως ίδιον του καιρού μας. Υπό αυτό το πρίσμα, αποτυπώνεται σε τοίχο πολυκατοικίας στην πόλη της Δράμας, ένα άγαλμα που φορά μάσκα, κρατά ραβδί, και με έναν ιδιαίτερα ενδιαφέρον τρόπο, στέκει μεταξύ ιστορικού παρελθόντος, ευδιάκριτου στους κίονες αρχαίου ναού που διακρίνονται στο βάθος, και του ιστορικού παρόντος, εμφανούς αντίστοιχα, στο καφέ παράθυρο της πολυκατοικίας. Το άγαλμα με την μάσκα που στέκει στοχαστικά, δεν τίθεται σε κάποιο όριο, αλλά, αντίθετα, εντός της ιστορίας (μάλιστα, φορά και ρούχα), αναγνωρίζοντας την ομορφιά αλλά και τον ‘φόβο,’ την ιατρική αγωνία, φορώντας μάσκα και επικοινωνώντας με αυτήν, όπως οι περισσότεροι. Βλέπε σχετικά, ‘Εντυπωσιακό γκράφιτι για τον κορωνοϊό σε πολυκατοικία της Δράμας,’ Διαδικτυακή έκδοση εφημερίδας ‘Πρώτο Θέμα,’ 23/12/2020, https://www.protothema.gr/greece/article/1077901/eduposiako-grafiti-gia-ton-koronoio-se-polukatoikia-tis-dramas/  Στην τυπολογία γκραφίτι που έχουν αναπτυχθεί την περίοδο της πανδημίας, ιδιαίτερο ρόλο καταλαμβάνει η απεικόνιση της χρήσης μάσκας σε πρόσωπα. Ως χαρακτηριστικό στοιχείο ενός γίγνεσθαι που έχει μεταβληθεί δραστικά, εναρμονίζοντας ίσως τους κατοίκους του δυτικού κόσμου και των ευρωπαϊκών μητροπόλεων και όχι μόνο, με την πραγματικότητα που βιώνουν εδώ και αρκετά χρόνια οι κάτοικοι Ασιατικών μητροπόλεων (βλέπε την Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας), όσον αφορά την καθημερινή χρήση της μάσκας. Βλέπε σχετικά, ‘Επιδημία γκράφιτι για την πανδημία,’ Ενημερωτική-Ειδησεογραφική ιστοσελίδα ‘Protagon.gr,’ 20/10/2020, https://www.protagon.gr/galleries/epidimia-gkrafiti-gia-tin-pandimia-44342146964

[5] Ο καλλιτέχνης του δρόμου Danzo, προχωρά σε μία κριτική ανα-σκευή του προσώπου και της πρωθυπουργικής διαδρομής του Κυριάκου Μητσοτάκη που εδώ αναπαρίσταται ως ‘άλλος’ Ιούλιος Καίσαρας, με την μορφή του σε δρόμο της Αθήνας να συνοδεύεται από την επιγραφή: ‘Χαίρε Καίσαρα, αυτοί που πρόκειται να πεθάνουν, σε χαιρετούν.’ Η μορφή του Καίσαρα-Μητσοτάκη φορά το δάφνινο στεφάνι, σε ένα ευρύτερο πλαίσιο όπου και, ανεστραμμένα, η μορφή του Καίσαρα-Μητσοτάκη (‘Νεοδημοκρατικός καισαρισμός’), νοηματοδοτείται μέσω του πρόσημου της ‘αρένας’: Εάν οι μονομάχοι στην αρένα χαιρετούν τον Καίσαρα, έτοιμοι να ριχθούν στη μάχη ‘φλερτάροντας’ με τον θάνατο ανά πάσα στιγμή, τότε, στη σύγχρονη Ελλάδα, θέση ‘αρένας’ επέχουν και τα νοσοκομεία όπου και νοσηλεύονται ασθενείς με Covid-19, δίχως όμως να εκ-λείπει και η συμβολική διάσταση, στο βαθμό όπου στην καλλιτεχνική θεώρηση του Danzo, ‘μελλοθάνατοι’ θεωρούνται (συμβολικός ‘θάνατος’), όσο βιώνουν με έντονο τρόπο τις επιπτώσεις της σε μακρύ χρόνο εκδηλούμενης, ‘καραντίνας,’ όπως και τις κοινωνικές-οικονομικές της συνέπειες. Η κριτική διαπλέκεται με την λεπτή ειρωνεία, αποδίδοντας έμφαση και στον τρόπο με τον οποίο φιλοτεχνείται το προφίλ του πρωθυπουργού στη δημόσια σφαίρα.  Βέβαια, αξίζει να σημειωθεί πως η όλη προσέγγιση καθίσταται κατά τι μονοσήμαντη αλλά και  ισοπεδωτική, παραγνωρίζοντας, τόσο την άμεση διεθνοποίηση της κρίσης (δεν μιλάμε για έναν ελληνικό ‘εξαιρετισμό’), όσο και το ό,τι ο πρωθυπουργός δεν δύναται να αναχθεί στην μορφή ενός ‘Καίσαρα’ που αξιολογεί τα υποκείμενα ως ‘υπηκόους’ και ως ‘μελλοθάνατους,’ προσθέτοντας ονόματα στο σωρό των νεκρών και των ‘νεκρών.’ Βλέπε σχετικά, ‘Street art που χαζεύουμε αυτό τον καιρό στους δρόμους της Αθήνας…ό.π.

[6] Ο ποιητικός λόγος του Βαγγέλη Χρόνη, έτσι όπως αρθρώνεται στην ποιητική συλλογή ‘Μελλοντική Ελευθερία’ που έχει γραφεί από κοινού με τον Κωνσταντίνο Μπούρα, αναπαριστά με γλαφυρό τρόπο την εποχή της πανδημίας ως σύγχρονη εποχή δυστοπίας η οποία και: «παγώνει» χαμόγελα, ενέχει τον «αόρατο τρόμο» (ο κορωνοϊός ως βουβή αίσθηση του ‘τρόμου’), με την κατάσταση ‘εξαίρεσης’ εντός κρίσης και θετικώ τω τρόπω, να συνδέεται με την παιδική ηλικία και με το παίξιμο των παιδιών. «Τα γέλια των ανθρώπων πάγωσαν. Δεν ακούγονται πλέον με τον κατ’ οίκον περιορισμό. Ο αόρατος τρόμος κραυγές σιωπηλές απεικονίζει όπως αυτές που ζωγράφισε ο Μουνκ. Κάποια δειλά χαμόγελα που θα ακολουθήσουν  θα τα καλύψει κα αυτά η προστατευτική μάσκα. Μόνον οι φωνές των παιδιών είναι χαρούμενες και ζωηρές όπως πάντα». Βλέπε σχετικά, Χρόνης Βαγγέλης, ‘Κραυγές σιωπηλές,’ στο: Χρόνης Βαγγέλης & Μπούρας Κωνσταντίνος, ‘Μελλοντική Ελευθερία,’ Εκδόσεις Καστανιώτης, Αθήνα, 2020, σελ. 100.

[7] Εάν παραμείνουμε εγγύτερα στο πνεύμα του πολιτικού, θα μεταφερθούμε στα του πρόσφατου κυβερνητικού ανασχηματισμού, λέγοντας πως ο νέος κυβερνητικός εκπρόσωπος Χρήστος Ταραντίλης, εμπίπτει σε ό,τι ο Γεράσιμος Κάρουλας ονομάζει κατηγορία του «τεχνοπολιτικού», που είναι «μια ενδιάμεση κατηγορία πολιτικών ελίτ, η οποία από τη μια διαθέτει τεχνοκρατικό προφίλ και από την άλλη διαθέτει την απαραίτητη κομματική στήριξη». Ο Χρήστος Ταραντίλης διαθέτει ένα επαρκές «τεχνοκρατικό προφίλ» και υπόβαθρο συνεπεία της επαγγελματικής του ιδιότητας (καθηγητής Οικονομικών στο πανεπιστήμιο), και από την άλλη την «απαραίτητη κομματική στήριξη», όντας μέρος της νέας γενιάς πολιτικού προσωπικού της Νέας Δημοκρατίας που αναδείχθηκε παράλληλα με την ανάδειξη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην ηγεσία του κόμματος, με τον ίδιο να αποκτά κοινοβουλευτική εμπειρία για πρώτη φορά, λειτουργώντας ‘κομματικά’ αλλά και συναινετικά, ενταγμένος στον ιδεότυπο του πολιτικού στελέχους που έχει καθιερώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Βλέπε σχετικά, Κάρουλας Γεράσιμος, ‘Οι πολιτικές ελίτ του ΠΑΣΟΚ κατά την Γ’ Ελληνική Δημοκρατία: Μεταξύ κόμματος, κράτους και κοινωνίας (; ), στο: Ασημακόπουλος Βασίλης & Τάσσης Χρύσανθος, (επιμ.), ‘ΠΑΣΟΚ 1974-2018. Πολιτική οργάνωση, Ιδεολογικές μετατοπίσεις, Κυβερνητικές πολιτικές,’ Πρόλογος: Σπουρδαλάκης Μιχάλης, Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα, 2018, σελ.111.

[8] Για το συγκεκριμένο γκραφίτι, βλέπε σχετικά, Παντελιάδης Παναγιώτης,  ΑΧΕΠΑ: «Ευχαριστώ» με… γκράφιτι σε γιατρούς-νοσηλευτές (ΦΩΤΟ-VIDEO),’ Ενημερωτική Ιστοσελίδα ‘Gr Times,’ 20/07/2020, https://www.grtimes.gr/ellada/achepa-eycharisto-me-gkrafiti-se-giatroys-nosileytes-foto?_route_=ellada/achepa-eycharisto-me-gkrafiti-se-giatroys-nosileytes-foto

[9] Βλέπε σχετικά, ‘Street art που χαζεύουμε αυτό τον καιρό στους δρόμους της Αθήνας…ό.π. Το καλλιτεχνικό γίγνεσθαι του Danzo, καθίσταται πολιτικό καθώς και μνημονικό, ιδίως στην περίπτωση της απεικόνισης του ‘Αγάλματος της Ελευθερίας,’ εκεί όπου το ίδιο το άγαλμα ως μορφή  που εμπεριέχει για να αναδείξει το σημαίνον της δημοκρατίας και των δημοκρατικών αξιών (στη βάση των οποίων τίθεται η ‘ελευθερία’), μεταβάλλεται δραματικά, δια-κρατώντας την μνήμη της βίαιης εισβολής-εξέγερσης, προσλαμβάνοντας το ‘πρόσωπο’ της και  ανοιγόμενη στο ‘εσύ,’ υπενθυμίζοντας πως η υπεράσπιση, η διασφάλιση και η εμβάθυνση του δημοκρατικού ‘πράττειν,’ δύναται να επέλθει πιο αποτελεσματικά μέσω της ανά-κλησης της μνήμης.

[10] Βλέπε σχετικά, Παπουτζής Λάζαρος & Ταμουτσέλης Νίκος, ‘Σκιτσογραφικές αναπαραστάσεις του Πολυτεχνείου (1975-2010): πολιτικά και ιστορικά σημαινόμενα,’ στο: Βαμβακίδου Ιφιγένεια, Καλεράντε Ευαγγελία & Σολάκη Ανδρομάχη (επιμ.), ‘Από τη Ρόζα Λούξεμπουργκ στο τερατώδες είδωλο της Ευρώπης.  Οι παθογένειες του καπιταλιστικού συστήματος,’ Εκδόσεις Επέκεινα, Τρίκαλα Θεσσαλίας, 2016, σελ. 179.

[11] Βλέπε σχετικά, Παπουτζής Λάζαρος & Ταμουτσέλης Νίκος, ‘Σκιτσογραφικές αναπαραστάσεις του Πολυτεχνείου (1975-2010): πολιτικά και ιστορικά σημαινόμενα…ό.π., σελ. 169-194. Μία ενδιαφέρουσα θεωρητική ανάλυση, σχετικά όμως με το πως κατασκευάζεται και σημασιοδοτείται ο αντι-αμερικανισμός στον πολιτικό λόγο του Πανελληνίου Σοσιαλιστικού Κινήματος (ΠΑΣΟΚ), την περίοδο όπου το κόμμα ανέλαβε κυβερνητικά καθήκοντα, κομίζει η Ζηνοβία Λιαλιούτη, θέτοντας ως σημείο αναφοράς τον εορτασμό της εξέγερσης του Πολυτεχνείου στα 1981, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναπαρίστανται ως η ‘ρίζα του κακού’ όσον αφορά την «κακοδαιμονία του τόπου», με τον Πασοκικό πολιτικό λόγο να υιοθετεί μοτίβα ‘εξάρτησης’ από τις ΗΠΑ και από την «ατλαντική συμμαχία». Ο αξιακός κώδικας («κοινότητα λόγο» τον ονομάζει η Ζηνοβία Λιαλιούτη), του ΠΑΣΟΚ, ενσωματώνει διαλεκτικά πολιτικούς-ηθικούς όρους (οι ΗΠΑ ως ο ‘ένοχος’ για το διττό πλέγμα της  ‘εξάρτησης- υπανάπτυξης’), όπως επίσης και πολιτικό-στρατιωτικούς, με την «ατλαντική συμμαχία» να υπεισέρχεται στην εξίσωση, με την συμμετοχή της Ελλάδας σε αυτή να προσλαμβάνεται ως ‘καθηλωτική,’ μη-συμφέρουσα και τελικά ‘καταστροφική’ για τα λαϊκά συμφέροντα. Όπως τονίζει χαρακτηριστικά η Ζηνοβία Λιαλιούτη: «Ο εορτασμός της επετείου το 1981, που ακολούθησε την  εκλογική νίκη του Οκτωβρίου, αποτέλεσε κορύφωση της προσπάθειας του ΠΑΣΟΚ να συνδέσει την κομματική ιστορία με τον αντιδικτατορικό ριζοσπαστισμό. Το κομβικό σημαίνον στον λόγο του ΠΑΣΟΚ, Αλλαγή, αναδιοργανώνει το σημαίνον Πολυτεχνείο». Και παρακάτω: «Οι ρηματικές πρακτικές που πλαισίωναν τη συγκεκριμένη επέτειο εμπεριείχαν τη θέαση των Ηνωμένων Πολιτειών τόσο ως εθνικού όσο και ως ιδεολογικού εχθρού». Βλέπε σχετικά, Λιαλιούτη Ζηνοβία, ‘Ο Αντιαμερικανισμός στον λόγο του ΠΑΣΟΚ (1974-2018): Δημόσια ιστορία, ταυτότητα και ιδεολογία…ό.π.,  σελ. 398. Για τις αντίστοιχες αφηγήσεις περί Πολυτεχνείου στον πολιτικό λόγο της Νέας Δημοκρατίας και του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος, με επίκεντρο και εδώ το Πολυτεχνείο και τις χρήσεις του, βλέπε σχετικά, Βαμβακάς Βασίλης, ‘Εκλογές και επικοινωνία στη Μεταπολίτευση, ‘ Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα, 2006.

[12] Για τα χαρακτηριστικά του ‘κερασφόρου,’ βλέπε σχετικά, ‘Ο “κερασφόρος” οπαδός του Τραμπ- σύμβολο της επίθεσης στο Καπιτώλιο,’ Ενημερωτική ιστοσελίδα ‘The Toc,’ 07/01/2020, https://www.thetoc.gr/diethni/article/o-kerasforos-opados-tou-tramp–sumbolo-tis-epithesis-sto-kapitolio/

[13] Όσον αφορά την ανάλυση μας για το βίαιο πολιτικό συμβάν στις Ηνωμένες Πολιτείες, συμβάν που κωδικοποιήθηκε ως ‘εισβολή,’ θα παραφράσουμε τον όρο «σιωπηρή αντεπανάσταση» (silent counter-revolution), του Ignazi. Με αυτόν τον τρόπο και με την ‘άδεια’ ενός εμβριθούς μελετητή των μορφών ή αλλιώς, των εκφάνσεων της σύγχρονης ακροδεξιάς, κάνουμε λόγο για το ό,τι η βίαιη εισβολή στο Καπιτώλιο της Ουάσινγκτον υπήρξε η «φανερή αντεπανάσταση» ενός πλήθους διαδηλωτών, οι οποίοι, έδρασαν ως το πλήθος που εφορμά ‘προς,’ ως το πλήθος των ‘μη-παραπλανημένων’ και έτσι των εξεγερμένων ενάντια στον ‘αφόρητο’ κομφορμισμό της κοινωνικής- πολιτικής ελίτ που ‘στερεί κλέβοντας’ από τον Ντόναλντ Τραμπ την ευκαιρία για μία δεύτερη προεδρική θητεία. Ενάντια στους ‘καταπατητές’ της Αμερικανικής σημαίας (δεν είναι τυχαία η έντονη χρήση της), και των αξιών που πρεσβεύει αυτή η χώρα (‘αφαμερικανοποίηση’), σε έναν συνδυασμό ‘εχθροπάθειας’ και πολιτικής ‘μνησικακίας.’ Ενάντια στους θιασώτες των ανοιχτών συνόρων, του ‘πολυ-φυλετισμού’ και του ‘επάρατου ‘δικαιωματισμού’ που πλήττουν τον πυρήνα, τον βαθύτερο πυρήνα του Αμερικανικού κοινοτισμού. Κάτι που εξηγεί και την χρήση της σημαίας της Αμερικανικής συνομοσπονδίας από την εποχή του εμφυλίου πολέμου στις ΗΠΑ. Όλες μαζί, αυτές οι ρητορικές συγκροτούν το ‘corpus’ μίας «φανερής αντεπανάστασης» που διακατέχεται από την βαθιά επιθυμία κατάρριψης του Καπιτωλίου, όχι ως ‘οίκου’ της Δημοκρατίας, αλλά ως ‘οίκου’ των Αμερικανών ‘διεφθαρμένων,’ των ‘ανήθικων’ που φράζουν τον δρόμο σε ό,τι είναι ο Τραμπ: ‘Αμερική ως τα μύχια.’ Βλέπε σχετικά, Ignazi P., ‘New challenges: post materialism and the extreme right,’ Instituto Juan March de Estudios e Investigaciones,’ 1991.

[14] Αναφέρεται στο: Γρομπανόπουλος Τρύφων, ‘Η (επ) άνοδος του νεοφασισμού στην Ευρώπη; Διαχρονικές διαστάσεις του ακροδεξιού φαινομένου. Έννοια, ερμηνείες και αιτίες ανάδειξης,’ στο: Βαμβακίδου Ιφιγένεια, Καλεράντε Ευαγγελία & Σολάκη Ανδρομάχη (επιμ.), ‘Από τη Ρόζα Λούξεμπουργκ στο τερατώδες είδωλο της Ευρώπης.  Οι παθογένειες του καπιταλιστικού συστήματος…ό.π., όπου και μία κατατοπιστική ανάλυση, για την συνθετότητα του φαινομένου της ακροδεξιάς, και για τις τυπολογικές διαφορές μεταξύ της «Γερμανικής σχολής» που διακρίνει μεταξύ «εξτρεμισμού» και «ριζοσπαστισμού», και της Αμερικανικής-Αγγλοσαξονικής, που χρησιμοποιεί τον όρο-ομπρέλα «ριζοσπαστική δεξιά» (radical right). Επίσης, σε αυτό το πλαίσιο,  η Βασιλική Γεωργιάδου, έχει υπογράψει μία από τις πλέον εξαντλητικές και εμβριθείς μελέτες της σύγχρονης ακροδεξιάς και των χαρακτηριστικών που αυτή φέρει, εστιάζοντας περιπτωσιολογικά και κατ’ αυτόν τον τρόπο, ‘χτίζοντας’ την ευρωπαϊκή διάσταση του φαινομένου. Βλέπε σχετικά, Γεωργιάδου Βασιλική, ‘Η άκρα δεξιά και οι συνέπειες της συναίνεσης. Δανία, Νορβηγία, Ολλανδία, Ελβετία, Αυστρία, Γερμανία,’ Εκδόσεις Καστανιώτης, Αθήνα, 2008. Και, Mudde C., ‘Right-wing extremism analyzed. European Journal of Political Research, 27, 2, σελ. 203-224. Και, Norris P., ‘Radical right: Voters and parties in the electoral market,’ New York, Cambridge University Press, 2005.

[15] Κάτω από την ομπρέλα του ‘Τραμπισμού,’ εν θα ήταν υπερβολικό να σημειώσουμε πως στην περίπτωση της βίαιης εισβολής στο Καπιτώλιο, αναδύθηκε ένα κράμα εθνικισμού, μιλιταρισμού και νατιβισμού. Στη δική της ανάλυσης για την εισβολή στο Καπιτώλιο, η δημοσιογράφος Τζίνα Μοσχολιού, αναφερόμενη στις απόψεις των συμμετεχόντων, τονίζει ορθώς πως «οι απόψεις τους δεν είναι απλώς και μόνο «ακροδεξιές». Είναι βαθιά αντισημίτες, πιστεύουν ότι οι «μεγάλες εταιρείες» μας ελέγχουν μέσω των φαρμάκων, των μεταλλαγμένων τροφίμων και της τεχνολογίας, πιστεύουν στις εναλλακτικές θεραπείες, γιατί οι αρρώστιες κατασκευάζονται με σκοπό το κέρδος, βλέπουν παντού εχθρούς». Βλέπε σχετικά, Μοσχολιού Τζίνα, ‘Όχι και τόσο «περιθωριακοί», Εφημερίδα ‘Τα Νέα,’ 15/01/2021, σελ. 6.

[16] Βλέπε σχετικά, Street art που χαζεύουμε αυτό τον καιρό στους δρόμους της Αθήνας…ό.π. Υπό αυτό το πρίσμα, ο ηλικιωμένος κύριος που δεν προτιμά να καθίσει αφήνοντας την καρέκλα άδεια, κενή αλλά όχι ‘κενή περιεχομένου,’  συμβολοποιεί την διαλεκτική μεταξύ της ‘καραντίνας’ και των μέτρων περιορισμού που έχουν ληφθεί όλη αυτή την περίοδο και της επιθυμίας για επικοινωνία, επαφή, ακόμη και με την χρήση μάσκας, καθώς και για διάσχιση του χώρου. Η καρέκλα που στέκεται εντός σπιτιού, προσομοιάζει προς την μεγέθυνση της επιθυμίας εξόδου, διάβασης του κατωφλιού και του ‘κατωφλιού’ της κρίσης. Ο street artist συν-διαλέγεται με την έννοια της κοινωνιο-ηλικιακής ‘ευαλωτότητας’ καθιστώντας έναν ηλικιωμένο πρωταγωνιστή της δημιουργίας του, προσδίδοντας εκ νέου υπόσταση στο Ριτσικό στίχο από την ποιητική συλλογή ‘Η Σονάτα του Σεληνόφωτος’: «Πρέπει να δω λιγάκι πολιτεία». Βλέπε σχετικά, Ρίτσος Γιάννης, ‘Η Σονάτα του Σεληνόφωτος,’ Ποιητική συλλογή ‘Τέταρτη Διάσταση,’ Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα, 2005, σελ. 52.

[17] Τα δύο πρόσωπα, ο θεός και το θνητό θηλυκό υποκείμενο, αγγίζονται ωσάν σύγχρονο ζευγάρι που περιδιαβαίνει την πόλη, απο-καλύπτοντας την σχέση-συνένωση, τον έρωτα ως αντανάκλαση μίας ατομικής όσο και συλλογικής επιθυμίας και αγωνίας, για  έκφραση. Η τελετουργία είναι ‘αστική’ και σε αυτό το πλαίσιο, εκκινώντας από τον μύθο ως ‘μήτρα.’

[18] Ο inoexpo, δουλεύοντας πάνω στην πρόσοψη πολυκατοικίας, διαμορφώνει ένα ευμέγεθες πρόσωπο που φορά μάσκα, το λεγόμενο ‘full-face,’ παρατηρώντας απαιτητικά, και δια-κρατώντας το στοιχείο της ‘επαγρύπνησης’ και της ‘εγρήγορσης’: ‘Πότε θα σημάνει η στιγμή της δράσης-εξέγερσης, της αποκάλυψης;’ Βλέπε σχετικά, ‘Street art που χαζεύουμε αυτό τον καιρό στους δρόμους της Αθήνας…ό.π.

[19] Βλέπε σχετικά, ‘Street art που χαζεύουμε αυτό τον καιρό στους δρόμους της Αθήνας…ό.π. Αυτό που καταγράφεται, είναι η αίσθηση απαισιοδοξίας που εκφράζουν οι στίχοι του άσματος, εναρμονισμένοι με το ευρύτερο κοινωνιο-υγειονομικό περιβάλλον: «Αχ καλώς να ‘ρθούνε τα μαντάτα τα πικρά, έτσι κι αλλιώς εγώ καιρό τα περιμένω». Η πραγματικότητα των στίχων διαπερνά την Αθηναϊκή καθημερινότητα.

[20] Πάλι στη δημιουργία της Barba.dee, η Αφροδίτη της Μήλου που βρίσκεται στο μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι,  απεικονίζεται δίχως χέρια, μέσα σε ένα κίτρινο φόντο που θυμίζει κάγκελα φυλακής, όντας ακρωτηριασμένη σωματικά, καθότι κείτεται εκτός ‘τόπου’  ‘αιχμαλωτισμένη’ στη ‘φυλακή’ του βλέμματος, αυτή την φορά, όχι σε ένα μουσείο, αλλά στο χώρο της πόλης: Τι αντικρίζει ο κάτοικος της πόλης, βλέποντας την; Παρατηρώντας τα κομμένα χέρια;

Ρoή Ειδήσεων
Σχετικά άρθρα
Pet Shop Θεσσαλονίκη
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΔΕΙΤΕ ΤΙΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΕ BLOGVIEW

Μενού