24/7/1909: Ιδρύεται η Φεντερασιόν

Σαν σήμερα, στις 24 Ιουλίου του 1909 ιδρύεται στην τουρκοκρατούμενη Θεσσαλονίκη η Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία, γνωστή και ως «Φεντερασιόν».

Φεντερασιόν
Velonastongiaka

Σαν σήμερα, στις 24 Ιουλίου του 1909 ιδρύεται στην τουρκοκρατούμενη Θεσσαλονίκη η Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία, γνωστή και ως «Φεντερασιόν».

Η Φεντερασιόν (πλήρης επωνυμία στα ελληνικά Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία Θεσσαλονίκης – Φεδερασιόν Σοσιαλίστα Οβραδέρα δε Σαλονίκι στα ισπανοεβραϊκά) ήταν μια μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της πόλης της Θεσσαλονίκης, με ιδρυτή και ηγέτη τον σοσιαλιστή Αβραάμ Μπεναρόγια και μέλη σοσιαλιστές εργάτες, προερχόμενους κυρίως από την προοδευτική εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονικής και διάφορους διανοούμενους.

Προϊστορία

Διάφορες ριζοσπαστικές πολιτικές ομάδες αρχίζουν να δραστηριοποιούνται στην Θεσσαλονίκη: ομάδες προσκείμενες στους τεκτονικούς κύκλους, άλλες που περιλαμβάνει παλιννοστήσαντες από το εξωτερικό. τη Βουλγαρία ή τη Ρουμανία, δασκάλους κυρίως και λίγους εργάτες. Οι τεκτονικοί κύκλοι, οι προσκείμενοι στον Ιωσήφ Νεχαμά, θα κινηθούν πρώτοι μετά την παραχώρηση Συντάγματος οργανώνοντας σωματεία μικτά και οικονομικές διεκδικήσεις. Αρχικά προκρίνεται η συνεργασία με τους Νεοτούρκους και την κατά εθνότητες οργάνωση των σωματείων. Η δεύτερη ομάδα αποτελούμενη από παλιά στελέχη της ρουμανικής και βουλγαρικής σοσιαλδημοκρατίας, όπως ο Αβραάμ Μπεναρόγια. Επίσης σε αυτήν ανήκουν και οι προσκείμενοι στο αγροτικό ή αναρχικό κίνημα της Βουλγαρίας ή της Ρουμανίας.

Το Σεπτέμβριο του 1908 οι Μπεναρόγια και Νεχαμά αποφασίζουν να συντονίσουν τη δράση τους συγκροτώντας μια λέσχη με σκοπό τη διάδοση των σοσιαλιστικών ιδεών μέσα στους ισραηλιτικής εθνότητας εργάτες της Θεσσαλονίκης. Τον Απρίλιο του 1909 αποφασίζεται η μετατροπή της λέσχης σε πολιτική οργάνωση και λαμβάνει το όνομα Εργατικός Σύνδεσμος Θεσσαλονίκης (Ασσοσιασιόν Ομπραντέρα ντε Σαλόνικα). Η συμμετοχή της οργάνωσης στην εργατική διαδήλωση της Πρωτομαγιάς του 1909 αύξησε την επιρροή της. Οι οθωμανικές αρχές αν και ήθελαν να περιορίσουν κάθε μορφή συνδικαλιστικής δράσης και να απαγορεύσουν τις απεργίες, ενίσχυσαν περισσότερο την οργάνωση. Επέτρεψαν τη λειτουργία της Φεντερασιόν επειδή ήταν νομιμόφρων προς τις αρχές και κυρίως επειδή επαγγελόταν διαθρησκειακή ενότητα, ενώ άλλες οργανώσεις ήθελαν να συγκροτηθούν βάσει εθνικών κριτηρίων.

Φεντερασιόν

Σύσταση

Στις 24 Ιουλίου 1909, την επομένη δηλαδή του εορτασμού της πρώτης επετείου της επανάστασης των Νεοτούρκων, η εβραϊκή, σοσιαλιστική, εργατική λέσχη με ονομασία Εργατικός Σύνδεσμος Θεσσαλονίκης, συνενώθηκε με τη βουλγαρική Σοσιαλδημοκρατική Ομάδα (οι λεγόμενοι “στενοί”), δημιουργώντας τη Φεντερασιόν.

Στο πρώτο άρθρο του Καταστατικού της οργάνωσης δηλωνόταν πως “σκοπόν έχει να αργανώση το προλεταριάτο δια την πάλην των τάξεων. Πολύ σύντομα η πλειοψηφία των “στενών” με επικεφαλής τον Βασίλη Γκλαβίνωφ αποχώρησε. Η βασική διαφωνία ήταν η ρεφορμιστική οργανωτική και ιδεολογική πλατφόρμα των Εβραίων της οργάνωσης και η συνεπόμενη τάση συνδιαλλαγής με τους Νεοτούρκους. Η αφορμή για την αποχώρηση των στενών ήταν η συνεργασία της Φεντερασιόν και αστών μασόνων της Θεσσαλονίκης σε συλλαλητήριο διαμαρτυρίας για τη θανατική καταδίκη του Ισπανού αναρχικού Φρανσίσκο Φερρέρ. Η αποχώρηση έγινε τον Αύγουστο του 1909 και οδήγησε την Φεντερασιόν στα πρόθυρα της διάλυσης.[6] Κλείνοντας σχεδόν ένα μήνα ύπαρξης, η οργάνωση θα αποκτήσει και κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο (ο πρώτος σοσιαλιστής βουλευτής που εκπροσωπεί το βορειοελλαδικό χώρο στο οθωμανικό κοινοβούλιο), αφού ο Ντιμιτάρ Βλάχοφ, που ήταν ήδη εκλεγμένος (Λαϊκό Ομοσπονδιακό Κόμμα), έγινε μέλος της οργάνωσης.

Τα γραφεία της Φεντερασιόν βρίσκονταν στην οδό Σχολείων απένατι από το κτίριο των Θυγατέρων της Ισραηλιτικής Ένωσης Θεσσαλονίκης. Η Φεντερασιόν ίδρυσε Σοσιαλιστική Νεολαία το 1910, που αριθμούσε περί τα 250 μέλη. Οργανώσεις της υπήρχαν και στην Καλαμαριά και στην Καβάλα.

Η σχέση με τη σοσιαλιστική διεθνή και άλλα βαλκανικά σοσιαλιστικά κινήματα

Η Φεντερασιόν επεδίωξε να καθιερωθεί με την αναγνώρισή της από την Διεθνή. Ανέπτυξε αλληλογραφία με το γραφείο της Διεθνούς από την εποχή του Εργατικού Συνδέσμου Θεσσαλονίκης, τον Ιούνιο του 1909: αν και αρχικά κρίθηκε άκαιρη η ίδρυση ενός οθωμανικού τμήματος της Διεθνούς χωρίς τη συμμετοχή σε αυτό και μουσουλμάνων, τελικά αναγνωρίστηκε στις 7 Νοεμβρίου 1911.

Ανέθεσε στον Σαούλ Ναούμ κάτοικο Παρισιού τη μόνιμη εκπροσώπηση στο Διεθνές Σοσιαλιστικό Γραφείο.

Το 1910 δεν συμμετείχε στο Συνέδριο της Σοσιαλδημοκρατικής Διεθνούς στην Κοπεγχάγη λόγω πενιχρών οικονομικών, αλλά δεν θα γίνει αποδέκτη και στο πρώτο βαλκανικό σοσιαλιστικό συνέδριο στο Βελιγράδι. Η μη εκπροσώπηση σε αυτήν τη συνδιάσκεψη της Φεντερασιόν οφειλόταν στις αντιρρήσεις που προέβαλαν οι Σλαβομακεδόνες και Βούλγαροι σοσιαλιστές του Στενού Κόμματος.

Η πρώτη συνδιάσκεψη των σοσιαλδημοκρατικών οργανώσεων που συγκαλείται στην Θεσσαλονίκη δίνει τη δυνατότητα στη Φεντερασιόν να εκπροσωπηθεί με πέντε αντιπροσώπους.  Με το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου πολέμου, η Φεντερασιόν εξακολουθεί να συνεργάζεται με τα βαλκανικά σοσιαλιστικά κόμματα και αργότερα με την κίνηση Τσίμμερβαλντ.

Ήταν η μοναδική σοσιαλιστική οργάνωση που υιοθέτησε τα αιτήματα της κίνησης αυτής. Στο Τσίμμερβαλντ της Ελβετίας έγινε συνδιάσκεψη μεταξύ των αντιμιλιταριστικών σοσιαλιστικών κομμάτων από χώρες που ήταν αρχικά ουδέτερες κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και που κήρυξαν μια ανένδοτη ταξική πάλη και ζητούσαν ειρήνη χωρίς προσαρτήσεις και αποζημιώσεις.

Οι Ελληνικές αρχές εμπόδισαν την Φεντερασιόν να συμμετάσχει στην συνδιάσκεψη των βαλκάνιων σοσιαλιστών στη Σόφια τον Μάρτιο του 1915 αλλά έστειλε τηλεγράφημα με το οποίο εξέφραζε την αντιπολεμική της θέση και την αφοσίωσή της στην Βαλκανική Δημοκρατική Ομοσπονδία. Στην Δεύτερη Βαλκανική Σοσιαλιστική Συνδιάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Βουκουρέστι τον Αύγουστο του 1915 εκπροσωπήθηκε διά του Αριστοτέλη Σίδερη.

Στο πλαίσιο της δρομολογούμενης σύγκλησης της Διασυμμαχικής Σοσιαλιστικής Συνδιάσκεψης στην Σοκχόλμη η Φεντερασιόν ανταποκρινόμενη στην σχετική πρόσκληση τάχθηκε κατά κάθε προσάρτησης και κάθε αποζημίωσης. Η θέση αυτή όμως που πήρε προκάλεσε την υποψία πως αγνοούσε τους ελληνικούς πληθυσμούς της Θράκης και της Μικράς Ασίας. Τελικά ο Αλβέρτος Κουριέλ ξεκαθάρισε πως η θέση αυτή αφορούσε τον γερμανικό ιμπεριαλισμό και όχι τους αλύτρωτους ελληνικούς πληθυσμούς.

Όμως από τη στιγμή που δεν εκπροσωπήθηκε στις εργασίες της συνδιάσκεψης δεν μπόρεσε να εκθέσει της απόψεις της επί του βαλκανικού ζητήματος. [18] Στα τέλη Φεβρουαρίου 1918 ετοιμάζεται να συγκληθεί η Διασυμμαχική Εργατική και Σοσιαλιστική Συνδιάσκεψη στο Λονδίνο. Προσκλήθηκε και η Φεντερασιόν.

Η κυβέρνηση Βενιζέλου προβληματιζόταν σχετικά με τη στάση που θα τηρούσε η Φεντερασιόν επειδή συνδεόταν με το Διεθνές Σοσιαλιστικό Γραφείο που προωθούσε αντιπολεμική και διεθνιστική πολιτική ,επικίνδυνα για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα.[20]Επίσης θεωρείτο πως δεν εκπροσωπούσε το σύνολο της ελληνικής εργατικής τάξης.

Τελικά μετά από μυστική Πανελλαδική Συνδιάσκεψη που πραγματοποιήθηκε αποφασίστηκε η μη συμμετοχή στις εργασίες της Διασυμμαχικής, διότι επειδή η Διασυμμαχική εκπροσωπόυσε μόνο τους συμμαχικούς σοσιαλιστές θα ήταν μια αποτυχία. Επίσης αρνήθηκε να συμμετάσχει στην Τέταρτη Διασυμμαχική Εργατική και Σοσιαλιστική Συνδιάσκεψη.

Απήχηση

Η Φεντερασιόν επηρεάζει δώδεκα από τα δεκαεννιά συνδικάτα της πόλης: το ισραηλιτικό σωματείο καπνεργατών, το ισραηλιτικό σωματείο εμποροϋπαλλήλων, το ισραηλιτικό σωματείο εργατών σιγαρόχαρτων , τα βουλγαρικά σωματεία των τυπογράφων,υποδηματεργατών, χαλκουργών, ραπτεργατών και τα μικτά των εργατών μεταλλουργίας, λευκοσιδηρουργούς, υφαντουργούς καιλατόμους. Οι Σλαύοι Ντιμιτάρ Βλαχώφ και Ανγκέλ Τόμωφ συνεργάζονται μέχρι το 1913. Η δομή των μελών της υπήρξε αρχικά σχεδόν εβραϊκή, αλλά αυτό οφειλόταν στο γεγονός πως την περίοδο αυτή ήταν έντονος ο εθνικός ανταγωνισμός μεταξύ των διαφόρων εθνοτήτων στα ευρωπαϊκά εδάφη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και καθιστούσαν δυσχερή τη μεταξύ τους συνεργασία.

Η Φεντερασιόν και η δράση της στην ελληνική πολιτική ζωή

Όταν ξέσπασε ο Α’ Παγκόσμιος πόλεμος η Φεντερασιόν τήρησε εξ αρχής ουδέτερη και αντιπολεμική τακτική. Επειδή επίσης η πλειοψηφία των μελών της ήταν Εβραίοι δεν δεσμεύονταν από τα πατριωτικά και εθνικιστικά συναισθήματα των Ελλήνων συντρόφων τους. Έτσι διαφωνούσαν με την πολιτική του Βενιζέλου και τον επεκτατικό εθνικισμό της Ελλάδας. Καθώς ανήκαν στην παράταξη των ουδετερόφιλων κλήθηκαν από τον Γούναρη να συνεργαστούν σε τοπικό επίπεδο σε Θεσσαλονίκη και Μακεδονία. Προσδοκώντας να έχει εκλογικά οφέλη η Φεντερασιόν δέχθηκε να συνεργαστεί με τον όρο οι Μπεναρόγιας και Γιονάς που ήταν ακόμα στην εξορία, θα απολύονταν μετά τις εκλογές και οι σοσιαλιστές βουλευτές που θα εκλέγονταν θα ασκούσαν ακώλυτα το κοινοβουλευτικό τους έργο.

Στο πλαίσιο της Α’ Πανελλαδικής Σοσιαλιστικής Συνδιάσκεψης που ανήλθε στην Αθήνα τον Απρίλιο του 1915 έγινε καταρχήν αποδεκτή η συνεργασία της Φεντερασιόν με την κυβέρνηση Γούναρη. Στις εκλογές του του Μαΐου 1915 εξελέγησαν δύο βουλευτές ο Αριστοτέλης Σίδερης και ο Αλβέρτος Κουριέλ με το ψηφοδέλτιο του κόμματος Γούναρη.

Όπως σχολιάζει ο Γεώργιος Λεονταρίτης, «Η εκλογική επιτυχία της Φεντερασιόν αντανακλούσε περισσότερο την αντιβενιζελική και αντιπολεμική θέση του εβραϊκού[…]στοιχείου της πόλης παρά γνήσια σοσιαλιστική δύναμη».

Όταν ο βασιλιάς διέλυσε τη βουλή τον Νοέμβριο του 1915, η Φεντερασιόν αποκήρυξε την ενέργειά του ως αντισυνταγματική και απολυταρχική και μποϋκόταρε τις εκλογές που προκηρύχθηκαν για τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους.

Όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος συγκρότησε κυβέρνηση η Φεντερασιόν ζήτησε να μην αναγνωρίζουν οι σοσιαλιστές βουλευτές την τότε Βουλή ως αρμόδιο σώμα για την προετοιμασία της μελλοντικής εθνοσυνέλευσης, και να ζητήσουν τη διεξαγωγή εκλογών με το σύστημα της απλής αναλογικής.

Εν όψει της συγκρότησης της Τέταρτης Διασυμμαχικής Εργατικής και Σοσιαλιστικής Συνδιάσκεψης ο Βενιζέλος προσέγγισε τη Φεντερασιόν επειδή προωθούσε την ενοποίηση του διαιρεμένου σοσιαλιστικού κόμματος. Όμως μέλη της διατύπωσαν αντιρρήσεις κατά κάθε μορφής επαφών με την κυβέρνηση. Έθεσαν ως όρους πριν από κάθε επαφή, να υπάρχει ένα χρονικό περιθώριο συνεννόησης με τις άλλες σοσιαλιστικές ομάδες, να επιτραπεί η σύγκληση ενός Πανελλαδικού Σοσιαλιστικού Συνεδρίου και να σταματήσει κάθε δίωξη σοσιαλιστή. Ο Βενιζέλος δέχθηκε τους όρους.

Η συνάντηση Μπεναρόγια-Βενιζέλου πραγματοποιήθηκε την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου 1918. Ο Βενιζέλος ζήτησε την υποστήριξη του σοσιαλιστικού κινήματος των ελληνικών πολεμικών επιδιώξεων και την αντίθεσή του σε κάθε βουλγαρική διεκδίκηση. Με τη σειρά τους οι σοσιαλιστές ζήτησαν την ελεύθερη σύγκληση δύο συνεδρίων, την άρση του στρατιωτικού νόμου και τη μην ανάμειξη των αρχών στα εσωτερικά των εργατικών σωματείων.

Φεντερασιόν

Πληροφορίες: wikipedia

Ρoή Ειδήσεων
Σχετικά άρθρα
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΔΕΙΤΕ ΤΙΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΕ BLOGVIEW

Pet Shop Θεσσαλονίκη
Μενού